in ,

Γράφει η Σοφία Ζώρη, φοιτήτρια Ψυχολογίας

Τι είναι Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή (SAD) ;

Με τον όρο εποχιακή συναισθηματική διαταραχή ή χειμερινή κατάθλιψη περιγράφουμε τις συναισθηματικές μεταπτώσεις που βιώνουν αρκετοί άνθρωποι όταν αποχαιρετούν το καλοκαίρι. Είναι μια μορφή κατάθλιψης που εκδηλώνεται σαν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες όπου η μέρα γίνεται πιο μικρή και ο καιρός πιο μουντός .Το άτομο που βιώνει αυτή την κατάσταση σημειώνει αλλαγές στη διάθεση , στις συνήθειες ύπνου καθώς και διατροφής .Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι για να γίνει διάγνωση χρειάζεται  παρατήρηση της συμπεριφοράς και επανάληψη των αλλαγών αυτής για τουλάχιστον δύο έτη τους αντίστοιχους μήνες.

Αίτια – Επιπολασμός

Οι ερευνητές δεν έχουν καταλήξει στα σαφή αίτια όμως η επικρατέστερη θεωρία αποδίδει την διαταραχή στην μειωμένη έκθεση στον ήλιο. Συγκεκριμένα η ΕΣΔ έχει συνδεθεί με αλλαγές που υφίσταται ο εγκέφαλος σε βιοχημικό επίπεδο λόγω της έλλειψης ηλιακού φωτός κατά την χειμερινή περίοδο. Επίσης η κληρονομικότητα φαίνεται σύμφωνα με έρευνες να παίζει σημαντικό ρόλο. Όσον αφορά το πόσο συχνή είναι η διαταραχή μελέτες έδειξαν ότι το 6% πάσχει από αυτή την μορφή κατάθλιψης με πιο επιρρεπείς  μάλιστα τις γυναίκες.

Τι δεν είναι ΕΣΔ;

Όπως προείπαμε πρόκειται για μια διαταραχή επομένως δεν πρέπει να την συγχέουμε με την απλή θλίψη που νιώθουν οι περισσότεροι άνθρωποι όταν τελειώνουν οι καλοκαιρινές διακοπές .Το άτομο νιώθει απόγνωση και αδυνατεί να αντλήσει χαρά από το οτιδήποτε .Επίσης το γεγονός ότι πρόκειται για κατάθλιψη δε σημαίνει ότι δεν τρώει και δεν κοιμάται .Αυτός που πάσχει από ΕΣΔ συνήθως έχει την τάση να καταναλώνει μεγάλη ποσότητα υδατανθράκων (με αποτέλεσμα αλλαγές στο βάρος ) και να κοιμάται πολλές ώρες (δύο ώρες κατά μέσο όρο πάνω από το φυσιολογικό).Eπομένως μπορεί συχνά η στάση του να αποδοκιμάζεται και να έρχεται αντιμέτωπος με αιχμηρά σχόλια που ενισχύουν  την τάση του να κλείνεται στον εαυτό του και να νιώθει ότι δεν αξίζει. Γνωρίζοντας σε βάθος την εν λόγω διαταραχή αποφεύγουμε την λογοκρισία που αποτελεί ένα επιπλέον δυσβάσταχτο βάρος για εκείνους που νοσούν και ξεκαθαρίζουμε μέσα μας ότι η ΕΣΔ δεν είναι ούτε οκνηρία ούτε λαιμαργία αλλά κομμάτι ψυχοπαθολογίας και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπίζεται.

Ποια είναι τα σημάδια ότι κάποιος πάσχει από ΕΣΔ;

Το να είναι γνωστά τα σημάδια είναι μεγίστης σημασίας τόσο για το άτομο που νοσεί όσο για τον περίγυρό του καθώς θα υπάρχει ακριβής εικόνα για το τι συμβαίνει , πράγμα απαραίτητο για την διαχείριση της κατάστασης .Να σημειώσουμε ότι αρκετά από αυτά μοιάζουν με τα σημάδια των υπόλοιπων μορφών κατάθλιψης με τη διαφορά ότι  στην περίπτωση της ΕΣΔ λαμβάνουν χώρα μόνο κάποιους μήνες το χρόνο .Συγκεκριμένα τα κυριότερα από αυτά είναι :

  • Αίσθημα απελπισίας
  • Υπερφαγία- Αύξηση σωματικού βάρους
  • Υπερυπνία
  • Απώλεια όρεξης (η οποία αυξάνεται από το απόγευμα και μετά)
  • Αδυναμία συγκέντρωσης
  • Ευερεθιστότητα
  • Αναποφασιστικότητα
  • Μειωμένη λίμπιντο
  • Αρνητικές σκέψεις

*Σε σπάνιες περιπτώσεις οι αρνητικές σκέψεις μπορεί να οδηγήσουν σε αυτοκτονικές τάσεις

Τι βιώνει το άτομο;

Ο άνθρωπος με ΕΣΔ δεν θλίβεται απλά για την αλλαγή του καιρού ή επειδή η μέρα γίνεται πιο μικρή .Στην ουσία νιώθει δυστυχισμένος και ανήμπορος να το ελέγξει .Παγιώνεται μέσα του η ιδέα ότι η ζωή δεν έχει κανέναν νόημα και τίποτα δεν του προσφέρει χαρά .Η μόνη διέξοδός του είναι το φαγητό με το οποίο διατηρεί μια μηχανική σχέση ενώ παράλληλα αυτή του η τάση του δημιουργεί ενοχές .Θεωρεί ότι όλοι είναι έτοιμοι να τον αποδοκιμάσουν γεγονός που τον κάνει  να είναι ευέξαπτος και να αποφεύγει τις συναναστροφές. Συγκεκριμένα  έχει άρνηση να βγει από το σπίτι και να κάνει δραστηριότητες που πριν του έδιναν χαρά .Επικρατεί ένα αίσθημα κόπωσης (γεγονός που φαίνεται ανεξήγητο στους οικείους του ) και μοιάζει να μην έχει ενέργεια ακόμα και για το πιο απλά. Επίσης η δουλειά του φαίνεται πιο φορτική από ποτέ και νιώθει αδύναμος να συγκεντρωθεί σ’ αυτή πόσο μάλλον να είναι παραγωγικός.

Πώς μπορώ να βοηθήσω τον εαυτό μου;

Στο πλαίσιο της αγάπης για τον εαυτό μας θα πρέπει να μην αγνοούμε τα σημάδια .Όταν παρατηρούμε την συμπεριφορά μας και τον τρόπο σκέψης μας να αλλάζει συλλήβδην τον χειμώνα θα πρέπει να μας προβληματίσει και να εξετάσουμε αν πάσχουμε από ΕΣΔ .Πρέπει να γνωρίζουμε ότι είναι κάτι αρκετό συχνό , δεν εξαλείφεται πλήρως αλλά μπορούμε να κάνουμε τα συμπτώματα όσο το δυνατόν ανώδυνα γίνεται ή ακόμη να προλάβουμε μια τέτοια κατάσταση .Αρχικά θα είναι πολύ βοηθητικό μετά το πέρας του καλοκαιριού να βάλουμε ένα πρόγραμμα στην καθημερινότητα μας στο οποίο θα εντάξουμε πράγματα που μας γεμίζουν .Μπορούμε επίσης να οργανώνουμε κάθε εβδομάδα την καθημερινή  διατροφή μας  και  να προσπαθούμε να το τηρούμε όσο γίνεται , επιτρέποντας μας ατασθαλίες συγκεκριμένες μέρες μόνο .Καλό θα είναι επίσης  να εντάξουμε κάποια άσκηση μέσα στη μέρα  και μάλιστα προτιμάμε την άσκηση στην ύπαιθρο μαζί με φίλους. Εκμεταλλευόμαστε τις ηλιόλουστες μέρες όσο το δυνατόν περισσότερο .Όταν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα έχει προταθεί σαν μια πολύ καλή λύση η φωτοθεραπεία .Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία το άτομο εκθέτει το πρόσωπό του σε τεχνητό φως για κάποια λεπτά μέσα στη μέρα. Φυσικά θα πρέπει να προσέξει το βλέμμα του να είναι ελαφρώς κατεβασμένο καθώς και τον βαθμό ακτινοβολίας  για να προστατεύσει τα μάτια του όμως γενικά αυτή η διαδικασία έχει παρουσιάσει σημαντικά οφέλη σε άτομα με ΕΣΔ .Tέλος σε κάποιες περιπτώσεις όταν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν συνίσταται η ψυχοθεραπεία ή η χρήση αντικαταθλιπτικής αγωγής.

 

Πώς μπορώ να βοηθήσω ένα δικό μου άνθρωπο με ΕΣΔ;

Οι αποδέκτες ων συναισθηματικών μας αλλαγών είναι κυρίως οι δικοί μας άνθρωποι. Μπορούμε εύκολα λοιπόν να αντιληφθούμε αν η συμπεριφορά ενός αγαπημένου μας προσώπου  διαφέρει σημαντικά και να ενημερωθούμε για το τι ακριβώς του συμβαίνει .Έτσι θα κατανοήσουμε κάποιες αντιδράσεις του και δε θα παίρνουμε προσωπικά τα ξεσπάσματά του .Ο ρόλος μας δεν είναι φυσικά να γίνουμε θεραπευτές αλλά να επικοινωνήσουμε την αγάπη μας με τον σωστό τρόπο .Πιο συγκεκριμένα:

Προτείνουμε πράγματα όπως μια βόλτα χωρίς όμως να γινόμαστε πιεστικοί .

Eνθαρρύνουμε την επίσκεψη σε έναν ειδικό όταν νιώσουμε oτι χρειάζεται και τον συμβουλευόμαστε και οι ίδιοι για άγχη και ανησυχίες μας.

Αποφεύγουμε κάθε είδους λογοκρισία που σχετίζεται με την πιθανή  αύξηση βάρους .Φυσικά είναι λογικό να μας προβληματίζει όταν ένας δικός άνθρωπος δεν τρέφεται σωστά όμως κάνοντάς του επικριτικά σχόλια το μόνο που θα καταφέρoυμε είναι να νιώσει επιπλέον απόρριψη .Αντί λοιπόν να επικρίνουμε με την πρώτη ευκαιρία θα μπορούσαμε να μαγειρεύουμε για τον άνθρωπο αυτό εμείς οι ίδιοι  ούτως ώστε φροντίζουμε τη διατροφή του.

Δείχνουμε την αγάπη μας με κάθε τρόπο και δημιουργούμε συνθήκες για συζήτηση όταν μας το επιτρέπει η κατάσταση .Δηλαδή δεν πιέζουμε να μας ανοιχτεί το άτομο αλλά του δίνουμε το χώρο και το χρόνο που χρειάζεται και γνωρίζοντας ότι είμαστε εκεί όταν θελήσει θα μας μιλήσει.

Αποφεύγουμε κάθε ένταση. Το άτομο με κατάθλιψη βρίσκεται σε μια σύγχυση επομένως δεν γινόμαστε μέρος του χάους του αντιθέτως αποτελούμε ένα ασφαλές και γαλήνιο πλαίσιο.

 

Βιβλιογραφία

www.iatropedia.com

www.psychologynow.gr

Rohan,K.J. – Coping with the seasons

What do you think?

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Πώς μπορώ να βοηθήσω την φίλη μου με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει;”

Η Κυριαρχία του Δυτικού Κόσμου στον τομέα της Ψυχολογίας