in ,

Γράφει η Ειρήνη Παναγοπούλου, Κλινική ψυχολόγος MSc. – Ψυχοθεραπεύτρια

Τι είναι η σχιζοφρένεια;

Σχιζοφρένεια είναι μια διαταραχή του εγκεφάλου, επηρεάζοντας τον τρόπο που ένας άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται και συμπεριφέρεται. Ειδικότερα τα συναισθήματα αποσυνδέονται από την αντίληψη, η αντίληψη ως αποτέλεσμα αποσυνδέεται από την πραγματικότητα και η ενιαία λειτουργία της προσωπικότητας αποδομείται (Eugene Bleurer).

Οι σχιζοφρενικές διαταραχές εμφανίζονται σε 1% – 2% του γενικού πληθυσμού. Στους άνδρες εμφανίζεται πιο νωρίς, μεταξύ 18 και 25 ετών κυρίως, ενώ στις γυναίκες εκδηλώνεται αργότερα, μεταξύ 25 και 35 ετών, ακόμα και μετά το 40ο έτος.

Τι δεν είναι η σχιζοφρένεια;

Υπάρχουν πολλές άλλες κοινές παρανοήσεις σχετικά με τη σχιζοφρένεια που χρειάζονται διόρθωση. Οι παρακάτω δηλώσεις είναι όλες λανθασμένες, για παράδειγμα:

-Οι άνθρωποι δεν αναρρώνουν ποτέ από τη σχιζοφρένεια

-Η σχιζοφρένεια είναι μεταδοτική

-Οι περισσότεροι άνθρωποι με σχιζοφρένεια πρέπει να είναι θεσμοθετημένοι

-Τα άτομα με σχιζοφρένεια δεν είναι σε θέση να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τη θεραπεία τους

-Τα άτομα με σχιζοφρένεια είναι πιθανό να είναι βίαια

-Οι περισσότεροι άνθρωποι με σχιζοφρένεια δεν μπορούν να δουλέψουν

-Η φυλακή είναι ένα κατάλληλο μέρος για άτομα με σχιζοφρένεια

Ίσως το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να καταλάβετε για τη σχιζοφρένεια είναι ότι δεν είναι λάθος κανενός. Δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια ασθένεια του εγκεφάλου που αναπτύσσουν μερικοί άνθρωποι.

Πως εκδηλώνεται η νόσος – Συμπτώματα;

Τα βασικά χαρακτηριστικά της σχιζοφρένειας διαρκούν για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα περίπου για 6 μήνες ή και περισσότερο. Εμφανίζονται τουλάχιστον δυο (2) από τα παρακάτω: παραληρήματα, ψευδαισθήσεις, αποδιοργάνωση του λόγου, έντονα αποδιοργανωμένη (ή κατατονική) συμπεριφορά και αρνητικά συμπτώματα ( αφορούν στην απουσία κάποιου
φαινομένου που κάτω από φυσιολογικές συνθήκες θα ήταν παρόν όπως η φτώχεια του λόγου, το επίπεδο συναίσθημα, η απάθεια.)

i. Διαταραχές σκέψης και γλώσσας.

Βασική διαταραχή της σκέψης είναι το παραλήρημα (παραλήρημα δίωξης, παραλήρημα υποχονδρίασης, παραλήρημα μεγαλείου.κ.α.), μια έντονη πεποίθηση του ατόμου, χωρίς καμία βάση στην πραγματικότητα. Οι περισσότεροι δεν συνειδητοποιούν ότι οι άλλοι βρίσκουν τις πεποιθήσεις τους απίθανες, ούτε τις εγκαταλείπουν αν έρθουν αντιμέτωποι με ενδείξεις της
πραγματικότητας.

Επίσης η σκέψη των σχιζοφρενών χαρακτηρίζεται από διαταραχές ειρμού- πορεία της σκέψης, βιώνουν την ανακοπή της σκέψης, ενώ δηλαδή έχουν αρχίσει να μιλούν για κάποιο θέμα, η σκέψη τους σταματά και δεν έχουν καμία ανάμνηση του τι έλεγαν.

Επιπλέον παρούσα είναι η χάλαρωση των συνειρμών, δηλαδή η μετακίνηση της σκέψης από το ένα θέμα στο άλλο, που μπορεί να οδηγήσει στη λεγόμενη γλωσσική σαλάτα-ασυναρτησία όπου πια ο λόγος δεν έχει κανένα απολύτως
νόημα.

Συχνή τέλος είναι και η φτώχεια του περιεχομένου –αλογία, με την έννοια ότι ο λόγος του είναι σύντομος και λακωνικός. Εντούτοις σημειώνεται ότι κάποιες φορές ο ασθενής μπορεί να έχει κατανοητό λόγο και να απαντά με λογικό τρόπο στις ερωτήσεις άλλων.

ii. Διαταραχές της αντίληψης.

Η Βλάβη της επιλεκτικής προσοχής =δυσκολία του πάσχοντα να εστιάσει την προσοχή του σε συγκεκριμένα ερεθίσματα και να αγνοήσει άλλα.

Οι Ψευδαισθήσεις= αντιλήψεις τις οποίες το άτομο πιστεύει ως πραγματικές, παρά τα στοιχεία που έχει για το αντίθετο. Με άλλα λόγια αντιλαμβάνεται κάτι που δεν υπάρχει. Οι ψευδαισθήσεις μπορεί να αφορούν σε οποιαδήποτε από τις 5 αισθήσεις, ακουστικές, οπτικές, οσφρητικές, γευστικές και απτικές.

iii. Διαταραχές της διάθεσης.

Το αμβλύ συναίσθημα αφορά στην περιορισμένη συναισθηματική έκφραση
ή αντίδραση του ατόμου, ενώ το επίπεδο συναίσθημα αφορά στην πλήρη έλλειψη συναισθήματος. Σχετίζεται με την ανηδονία – έλλειψη ευχαρίστησης- που χαρακτηρίζει την σχιζοφρένεια.

Το απρόσφορο ή ακατάλληλο συναίσθημα, αφορά σε συναισθηματικές αντιδράσεις του ατόμου που είναι άσχετες ή ακατάλληλες σε σχέση με το ερέθισμα ή το πλαίσιο στο οποίο βρίσκεται. Για παράδειγμα το άτομο γελά όταν περιγράφει μια τραυματική εμπειρία, κλαίει όταν περιγράφει κάτι
ευχάριστο ή θυμώνει όταν του δίνεται κάποιο δώρο.

iv. Ψυχοκινητικές διαταραχές.

Τα άτομα εμφανίζουν συχνά διαταραχές της κινητικότητας, όπως:

κινητικές στερεοτυπίες = άσκοπες επαναλαμβανόμενες κινήσεις, όπως τρίψιμο χεριών.

κατατονική εμβροντησία = πλήρη ακινησία

ηχοπραξία = άμεση επανάληψη της κίνησης ή πράξης του άλλου

διαταραχή της βούλησης = αβουλία, που σχεδόν πάντα παρουσιάζεται

…………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Θετικά συμπτώματα: αφορούν στην παρουσία κάποιου φαινομένου που υπό φυσιολογικές συνθήκες απουσιάζει, όπως ψευδαισθήσεις, παραληρήματα και διαταραχές της σκέψης.

Αρνητικά συμπτώματα: αφορούν στην απουσία κάποιου φαινομένου που
υπό φυσιολογικές συνθήκες θα ήταν παρόν, όπως η φτώχεια του λόγου, το
επίπεδο συναίσθημα, η αβουλία και η αλογία.

Κλινικοί τύποι σχιζοφρένειας:

Α. Αποδιοργανωμένος = χαρακτηρίζεται από αποδιοργανωμένο λόγο, διαταραχή συναισθήματος, αποδιοργανωμένη συμπεριφορά

Β. Κατατονικός = χαρακτηρίζεται από ψυχοκινητικές διαταραχές, εμφανίζει υπερβολική κινητική δραστηριότητα άσκοπη, ή κατατονική δυσκαμψία, όπου αρνείται σε κάθε μορφή μετακίνησης ή εντολής.

Γ. Παρανοϊκός = χαρακτηρίζεται με έντονη ενασχόληση με μία ή περισσότερες παραληρητικές ιδέες ή ψευδαισθήσεις, με θεματολογία την καταδίωξη ή και το μεγαλείο.

Δ. Αδιαφοροποίητος = χαρακτηρίζεται από διάφορα συμπτώματα, όπως παραληρητικές ιδέες και ψευδαισθήσεις, ασυναρτησία, που δεν πληρούν τα κριτήρια των προηγούμενων τύπων.

Ε. Υπολειμματικός = έχει υπάρξει έστω ένα επεισόδιο σχιζοφρένειας, απουσιάζουν όμως ψευδαισθήσεις ή παραληρητικές ιδέες και επικρατεί η παράλογη σκέψη, η κοινωνική απόσυρση και η εκκεντρική συμπεριφορά.

Πώς μπορώ να βοηθήσω τον εαυτό μου;

Αναζητήστε θεραπεία και αυτοβοήθεια

Η φαρμακευτική αγωγή δεν είναι αρκετή. Είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με το γιατρό και το θεραπευτή σας και να δημιουργήσετε ένα ισχυρό σύστημα υποστήριξης. Η άσκηση στρατηγικών αυτοβοήθειας, όπως η αλλαγή της διατροφής σας, η ανακούφιση από το άγχος και η αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης, μπορούν να έχουν βαθιά επίδραση στη συχνότητα και τη
σοβαρότητα των συμπτωμάτων καθώς θα αυξήσουν την αυτοεκτίμησή σας.

Η στάση σας απέναντι στη θεραπεία έχει σημασία.

Αποδεχτείτε τη διάγνωσή σας. Αυτό σημαίνει να κάνετε αλλαγές στον τρόπο ζωής σας, να λαμβάνετε συνταγογραφούμενα φάρμακα και να παρακολουθείτε ιατρικές και θεραπευτικές συναντήσεις.

Επικοινωνήστε με άτομα που βλέπουν πέρα ​​από τη διάγνωσή σας, άτομα που σας αγαπούν πραγματικά.

Ορίστε νέους στόχους ζωής. Η σχιζοφρένεια δεν σημαίνει ότι δεν μπορείτε να εργαστείτε, να έχετε σχέσεις ή να ζήσετε μια εκπληκτική ζωή.

Δραστηριοποιηθείτε

Εκτός από την παροχή όλων των συναισθηματικών και σωματικών ωφελειών, η τακτική άσκηση μπορεί ακόμη και να βοηθήσει στη διαχείριση των συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας. Αερόβια άσκηση που ασκεί τόσο τα χέρια και τα πόδια σας, όπως το περπάτημα, το τρέξιμο, το κολύμπι ή το χορό, μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην ηρεμία του νευρικού σας συστήματος. Αντί να εστιάζετε στις σκέψεις σας, προσπαθήστε να εστιάσετε στο πώς αισθάνεστε το σώμα σας καθώς κινείστε – πώς τα πόδια σας χτυπούν στο έδαφος, για παράδειγμα, ο ρυθμός της αναπνοής σας ή η αίσθηση του ανέμου στο δέρμα σας.

Αναζήτηση αλληλεπίδρασης με πρόσωπα αγαπημένα

Η σύνδεση με αγαπημένα πρόσωπα είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να ηρεμήσετε το νευρικό σας σύστημα και να ανακουφίσετε το άγχος. Δεδομένου ότι το άγχος μπορεί να προκαλέσει ψύχωση και να χειροτερέψει τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας, ο έλεγχος του είναι εξαιρετικά σημαντικός.

Διαχειριστείτε το άγχος

Το καθημερινό άγχος με μια προκλητική συναισθηματική διαταραχή, όπως η σχιζοφρένεια, μπορεί να σας «καταπιεί». Τα υψηλά επίπεδα στρες αυξάνουν επίσης την παραγωγή της ορμόνης κορτιζόλης, η οποία μπορεί να προκαλέσει ψυχωσικά επεισόδια.

Εκτός από την άσκηση και την κοινωνικοποίηση, υπάρχουν πολλά βήματα που μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε τα επίπεδα στρες:

Αντιληφθείτε τα όριά σας, τόσο στο σπίτι όσο και στο χώρο εργασίας ή στο σχολείο. Μην αναλαμβάνετε περισσότερα από όσα μπορείτε να χειριστείτε.

Διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας: Η κατανόηση και η αποδοχή των συναισθημάτων – ειδικά εκείνων των δυσάρεστων που οι περισσότεροι από εμάς προσπαθούμε να αγνοήσουμε – μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στην ικανότητά σας να διαχειριστείτε το άγχος, να εξισορροπήσετε τις διαθέσεις σας και να διατηρήσετε τον έλεγχο της ζωής σας.

Κατανόηση του ρόλου του φαρμάκου

Εάν έχετε διαγνωστεί με σχιζοφρένεια, λαμβάνετε αντιψυχωσικά φάρμακα. Είναι σημαντικό να καταλάβετε ότι η φαρμακευτική αγωγή είναι μόνο ένα συστατικό της θεραπείας της σχιζοφρένειας.

Ειδικότερα, η αντιψυχωσική φαρμακευτική αγωγή μειώνει τα ψυχωτικά συμπτώματα όπως ψευδαισθήσεις, παραληρητικές ιδέες, παράνοια και διαταραγμένη σκέψη. Αλλά είναι λιγότερο χρήσιμη για τη θεραπεία συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας, όπως η κοινωνική απόσυρση, η έλλειψη
κινήτρων και η έλλειψη συναισθηματικής εκφραστικότητας.

Ποτέ μην μειώσετε ή σταματήσετε τη φαρμακευτική αγωγή μόνοι σας. Οι ξαφνικές ή οι μη επιτηρούμενες αλλαγές δοσολογίας είναι επικίνδυνες και μπορούν να προκαλέσουν υποτροπή ή άλλες επιπλοκές.

Πως μπορώ να βοηθήσω έναν δικό μου άνθρωπο που πάσχει από σχιζοφρένεια;

–> Εκπαιδεύστε τον εαυτό σας: Η ενημέρωση σχετικά με την σχιζοφρένεια και τη θεραπεία της θα σας επιτρέψει να λάβετε τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης των συμπτωμάτων του δικού σας ατόμου.

–> Μειώστε το άγχος.: Το άγχος μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα σχιζοφρένειας, έτσι είναι σημαντικό να δημιουργήσετε ένα δομημένο και υποστηρικτικό περιβάλλον για το αγαπημένο σας πρόσωπο.

–> Ορίστε ρεαλιστικές προσδοκίες και βοηθήστε το αγαπημένο σας να επιτύχει διαχειρίσιμους στόχους και να είστε υπομονετικοί με το ρυθμό ανάκαμψης.

–> Να ακούτε χωρίς να ενθαρρύνετε τις εσφαλμένες πεποιθήσεις, αλλά και χωρίς να κρίνετε. Να συζητάτε χωρίς να επιβάλλεστε.

–> Ενθαρρύνετε τους να συμμετέχουν σε δραστηριότητες one-to-one, για παράδειγμα παιχνίδια με κάρτες, σκάκι, παζλ, περπάτημα.

–> Επικοινωνία με ψυχίατρο. Στην αρχή ο ασθενής μπορεί να φοβάται ή να μην θέλει. Επομένως μπορείτε να επικαλεστείτε κάτι που έχετε παρατηρήσει τον τελευταίο καιρό όπως «έχω παρατηρήσει ότι δεν κοιμάσαι καλά, καλό θα ήταν να δεις έναν γιατρό να το συζητήσεις».

–> Ενθάρρυνσή του στη λήψη της φαρμακευτικής αγωγής του.

– Θεραπεία:

1. φαρμακευτική αγωγή, η οποία οδηγεί στην υποχώρηση των συμπτωμάτων και στην πρόληψη των υποτροπών ,
2. ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις, που παρέχουν ενημέρωση, εκπαίδευση και υποστήριξη στον ασθενή και την οικογένεια.
3. προγράμματα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, προκειμένου το άτομο να ενισχύσει τις κοινωνικές και επαγγελματικές του δεξιότητες και να κατορθώσει να ενταχθεί πλήρως στην κοινωνία.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.Authors: Melinda Smith, M.A., Lawrence Robinson, and Jeanne Segal, Ph.D. Last updated:
November 2019. https://www.helpguide.org/articles/mental-disorders/schizophrenia- treatment-and-self-help.htm

2. Tsuang MT, Farone SV. Schizophrenia. Second edition. Oxford University Press Inc., New York: 2005.. www.schizophrenia.com/szfacts.htm. Accessed 22/09/11.

3. World Health Organisation. The global burden of disease. 2004 update.
www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/2004_report_update/en/index.html.
Accessed 06/09/11.

4. Hennekens et al., 2005; Osby , 2000; Brown, 1997

5. Osby, 2000; Tiihonen et al., 2009; Parks et al., 2006

6. De Hert et al., 2009

7. Rössler W, Salize HJ, van Os J, Riecher-Rössler A. Size of burden of schizophrenia and psychotic disorders. Eur Neuropsychopharmacol 2005; 15 (4): 399–409.

8. Lindström E, Eberhard J, Neovius M, Levander S. Costs of schizophrenia during 5 years. Acta Psychiatr Scand Suppl 2007; 116 (435): 33–40.

What do you think?

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Γράφει η Ειρήνη Παναγοπούλου, Κλινική ψυχολόγος MSc. – Ψυχοθεραπεύτρια ΓΣΘ

Γράφει η Ειρήνη Παναγοπούλου, Κλινική ψυχολόγος MSc. – Ψυχοθεραπεύτρια