Η νέα ορολογία που έχει εμφανιστεί στην σύγχρονη καθημερινότητα για να αλλάξει τις παραδοσιακές θεωρίες για τις μορφές των διαπροσωπικών δεσμεύσεων, είναι ο όρος “situationship”. Σύμφωνα με τον Dewari (2024), η καταστασιακή δέσμευση βρίσκεται λίγο πιο πάνω από την φιλία μεταξύ δύο ανθρώπων, αλλά αποτελεί και κάτι λιγότερο από μια σχέση. Υπάρχει ρομαντική σύνδεση, τρυφερότητα, κοινός χρόνος και σεξουαλική επαφή, χωρίς όμως να προσδιορίζεται ως κάποια καθιερωμένη μορφή σχέσης (ελεύθερη ή μονογαμική).
Πέραν από τον τύπο της εμπλοκής, δεν προσδιορίζονται ούτε τα όρια, οι περιορισμοί, οι κανόνες, καθώς και οι προσδοκώμενες ελευθερίες και υποχρεώσεις του συντρόφου. Παράλληλα, η έκβαση των situationships είναι ηθελημένα διφορούμενη, καθώς η διακοπή ή η εξέλιξη της συσχέτισης σε μονογαμική εμπλοκή άπτεται των επιθυμιών της δεδομένης στιγμής. Απόρροια αυτού είναι η απροσδιοριστία να εκλαμβάνεται ως τέτοια, που να εξυπηρετεί την ελεύθερη βούληση, την ρευστότητα των επιθυμιών και την επιτακτικότητα των πόθων και των κατακλυσμιαίων πληθωρικών επιλογών του κάθε μέλους.
• Που οφείλεται το φαινόμενο;
Οι Lefebvre και Carmack (2019) αναφέρουν, πως στην ηλικία μεταξύ 18 με 21, τα νεαρά άτομα παρουσιάζουν σύγχυση και δυσκολία να προσδιορίσουν την φύση ή τον τύπο των σχέσεών τους, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζουν την τάση να αποφεύγουν την φυσική επικοινωνία. Τα σημεία αυτά τους απομακρύνουν από την μακροχρόνια ή μονογαμική δέσμευση.
Ακόμη, οι Louis και Rangaswamy (2024) αναφέρουν πως στην αναδυόμενη ενηλικίωση (από τα 18 έως τα 29 έτη), οι άνθρωποι βρίσκονται σε μια διαδικασία αναζήτησης και εξερεύνησης του εαυτού, η οποία για άλλους γίνεται μέσω ενός και μόνο μακροχρόνιου συντρόφου, ενώ για άλλους αυτή η εξερεύνηση πραγματοποιείται με την βοήθεια πολλαπλών συντρόφων. Η δυνατότητα απεριόριστης και ελεύθερης εξερεύνησης της ρομαντικής και σεξουαλικής ταυτότητας είναι αυτό που μπορεί να ωθήσει πολλούς ενήλικες στην επιλογή των situationships.
Αντιθέτως, o Selo (2018) θεωρεί πως τα situationships δεν αποτελούν απάρνηση ή αποφυγή των ρομαντικών σχέσεων πλήρους δέσμευσης. Εναλλακτικά, αποτελεί μια μετάβαση από την κουλτούρα του one night stand σε μια αναδυόμενη ανάγκη για τρυφερότητα, ποιοτικό χρόνο με τον άλλον και εκπλήρωση των σεξουαλικών του προσδοκιών, χωρίς όμως να είναι επιθυμητή η ολοκληρωτική δέσμευση με τον συνακόλουθο περιορισμό των ελευθεριών του ατόμου.
• Συνέπειες των Situationships
Ωστόσο, η συνθήκη αυτή, αν και λειτουργική υπό όρους, μπορεί να οδηγήσει και σε δυσάρεστα αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, όταν η καταστασιακή εμπλοκή είναι εμπροθετή επιλογή του ενός μέλους (που συνήθως προτείνει αυτή την μορφή εμπλοκής) και αναγκαστική επιλογή του άλλου μέρους, αναδομείται η κατανομή της εξουσίας στην σχέση (Selo, 2024). Με λίγα λόγια, το μέλος που υποχωρεί σε μια πιο ελεύθερη εμπλοκή ενώ επιθυμεί μια μονογαμική σχέση, έχει μικρότερα ποσοστά ικανοποίησης και
χαμηλότερο έλεγχο στην σχέση και την έκβαση της (Selo, 2024). Πολλές φορές, το άτομο που επενδύει περισσότερο σε μια καταστασιακή εμπλοκή με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα μετατραπεί σε μια μορφή μονογαμικής δεσμεύσης, μπορεί να πέσει θύμα συναισθηματικής κακοποίησης ή χειραγώγησης, ιδίως όταν ο επιλεγόμενος σύντροφος παρουσιάζει στοιχεία ναρκισσιστικής προσωπικότητας (Beri, 2024). Κάποιες αξιοσημείωτες επιπτώσεις των ανθρώπων που επενδύουν στις καταστασιακές συσχετίσεις αποτελούν η σύγχυση των ρόλων, των ορίων και των προσδοκιών από το άλλο μέρος της συσχέτισης (Cox, 2023), το άγχος για το μέλλον της εμπλοκής και τις αρνητικές επιπτώσεις στην συναισθηματική και σεξουαλική ευημερία του ατόμου (Pushkar & Singh,2023).
Αντί επιλόγου…
Μια διαπροσωπική εμπλοκή, όποια μορφή και αν λαμβάνει, εξυπηρετεί τις προσωπικές μας ανάγκες την δεδομένη στιγμή και εμπερικλείει τα τραύματα και τις εμπειρίες μας. Για κάποιους, τα situationships μπορεί να είναι ένα αξιοσημείωτο βήμα μπροστά από την πρότερη αυτο-καταδίκη της ατέρμονης μοναξιάς και της απελπίδας για την εύρεση της συντροφικότητας. Άλλες πάλι φορές, η ανάγκη μας για τρυφερότητα και ρομαντισμό δεν χρειάζεται να θυσιάζει την ανάγκη μας για ελευθερία. Αν και η κοινωνία πολύ επιμελημένα μας έχει προπαγανδίσει, δεν χρειάζεται κάθε αγάπη να έχει και κάποιο κόστος για να αξίζει. Δεν χρειάζεται η αγάπη να προσανατολίζεται σε ήδη περπατημένους δρόμους. Μόνο ο άνθρωπος, ως μοναδικό συνονθύλευμα εμπειριών, ελευθεριών και συναισθημάτων μπορεί να γνωρίζει ποια μορφή αγάπης ορίζει η καρδιά του την κάθε στιγμή. Ενα μονάχα είναι αναγκαίο: να μην υποτασσόμαστε σε έναν επιβαλλόμενο συντονισμό στα θέλω του άλλου, για να συμβιβαστούμε σε θραύσματα τρυφερότητας και στάχτες προσοχής.
Βιβλιογραφία:
• Beri, R. (2024). A study on love bombing, narcissism and emotional abuse among young adults in relationship and situationship. International Journey of Interdisciplinary Approaches in Psychology, 2(6), 22-46.
• Cox,D.(2023).GenZ is radically reshaping dating. Business Insider.
• Dewari, A. S. (2024). Love, Infatuation, or situationship: navigating the modern maze of
instagram reel romance. ResearchGate.
• LeFebvre, L. E., & Carmack, H. J. (2019). Catching feelings: Exploring commitment
(un)readiness in emerging adulthood. Journal of Social and Personal Relationships, 37(1), 143–162.
• Louis, T. M., & Rangaswamy, R. (2024). Attitudes and perceptions towards situationships among Young adults – A systematic review. International Journal of Science and Research, 13(11), 455–459.
• Pushkar, S. & Singh, P. (2023). Development and validation of situationship scale: Preliminary phase. Tuijin Jishu/Journal of Propulsion Technology, 44(3), 97–112.
• Selo, M. (2024). The rise of situationships and how to avoid getting into one. Medium
