in ,

Γράφει η Αλεξάνδρα Ριζεάκου, Ψυχολόγος.

Τί είναι η κλεπτομανία;

Η κλεπτομανία είναι η ψυχική διαταραχή κατά την οποία κυριαρχεί μία επαναλαμβανόμενη αδυναμία να αντισταθεί κανείς στην ορμή του να κλέψει αντικείμενα, τα οποία σε γενικές γραμμές ούτε χρειάζεται, ούτε είναι κάποιας μεγάλης αξίας. Πρόκειται για μια αρκετά σπάνια αλλά και αρκετά σοβαρή ψυχική διαταραχή, η οποία μπορεί να προκαλέσει ψυχική δυσφορία τόσο στο ίδιο το άτομο, όσο και στον περίγυρό του, αν δεν αντιμετωπισθεί. Ανήκει στην ομάδα διαταραχών ελέγχου των παρορμήσεων, μια ομάδα που περιλαμβάνει όλες εκείνες τις  διαταραχές όπου παρουσιάζουν ένα κοινό σύμπτωμα, αυτό της αδυναμίας να ελέγξει κανείς τις παρορμήσεις του που τον ωθούν σε βλαπτικές πράξεις κατά του εαυτού του ή κατά των άλλων.

Πού οφείλεται;

Η αιτία της διαταραχής είναι άγνωστη μέχρι στιγμής. Αρκετές θεωρίες προτείνουν ότι κάποιες μεταβολές στη φυσιολογική χημική λειτουργία του εγκεφάλου βρίσκονται στη ρίζα της, όπως:

  • Τα χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που συνδέεται με τα συναισθήματα και τη διάθεση.
  • Η απελευθέρωση ντοπαμίνης (μετά από την κλοπή), ενός νευροδιαβιβαστή  που συνδέεται με το αίσθημα της ευχαρίστησης. Οι άνθρωποι αναζητούν το συναίσθημα αυτό ξανά και ξανά, καθώς βιώνεται ως ανταμοιβή, και έτσι δημιουργούνται και οι εθισμοί.
  • Η ανισορροπία στο οπιοειδές σύστημα που αφορά τις παρορμήσεις, και καθιστά το άτομο αδύναμο να αντισταθεί στις ορμές του.

Παράγοντες κινδύνου

Η κλεπτομανία είναι μια σπάνια διαταραχή σε σχέση με τις άλλες ψυχικές διαταραχές (πχ. Αγχώδεις, διάθεσης, προσωπικότητας, κλπ). Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι με κλεπτομανία πιθανότητα ποτέ να μην φτάσουν σε σημείο να αναζητήσουν βοήθεια, ή άλλοι απλώς μπορεί να φυλακιστούν μετά από επαναλαμβανόμενες κλοπές, έτσι αρκετές περιπτώσεις κλεπτομανών πιθανότατα να μην διαγνωσθούν ποτέ. Η τυπική έναρξη της διαταραχής εντοπίζεται κατά της διάρκεια της εφηβείας ή της πρώιμης ενηλικίωσης. Περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού με κλεπτομανία είναι γυναίκες.

Οικογενειακό ιστορικό: η συγγένεια πρώτου βαθμού με άτομο (γονείς-αδέρφια) με κλεπτομανία, ψυχαναγκαστική διαταραχή, ή διαταραχή κατάχρησης ουσιών, ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο της εμφάνισης της διαταραχής.

Συννοσυρότητα: Η κλεπτομανία συχνά εμφανίζεται παρέα με άλλες διαταραχές όπως διπολική διαταραχή, αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές πρόσληψης τροφής, κατάχρησης ουσιών ή διαταραχές προσωπικότητας.

Συμπτώματα

  • Αδυναμία να αντισταθεί κανείς στην πανίσχυρη ορμή του να κλέψει αντικείμενα, τα οποία δεν χρειάζεται πραγματικά.
  • Αίσθηση αυξανόμενης έντασης, άγχους, ή διέγερσης που οδηγεί σε κλοπή.
  • Αίσθηση ικανοποίησης, ανακούφισης ή μεγαλείου κατά τη διάρκεια της πράξης της κλοπής.
  • Αίσθηση ενοχής, ντροπής και φόβος σύλληψης, μετά την πράξη κλοπής.
  • Επιστροφή στην ορμή και στην επανάληψη του κύκλου της κλεπτομανίας.

Τί δεν είναι;

Οι άνθρωποι με κλεπτομανία, δεν είναι σαν τους τυπικούς κλέφτες καταστημάτων. Τα κίνητρα που τους ωθούν στην κλοπή δεν αφορούν το προσωπικό κέρδος, την επίδειξη τόλμης, την εκδίκηση ή την επανάσταση. Κλέβουν απλά και μόνο επειδή η ορμή τους είναι τόσο δυνατή, που δεν μπορούν να την τιθασεύσουν, τους ελέγχει!

Τί βιώνει ο άνθρωπος;

Οι άνθρωποι με κλεπτομανία ζουν την «κρυφή» ζωή τους νιώθοντας ντροπή, καθώς τους είναι πάρα πολύ δύσκολο να αναζητήσουν βοήθεια, ορμώμενοι από το φόβο μην συλληφθούν και φυλακιστούν, αν και ο ειδικός ψυχικής υγείας συνήθως δεν αναφέρει στις αρχές τις πράξεις κλοπής. Ωστόσο, άλλα άτομα με κλεπτομανία αναζητούν βοήθεια ορμώμενοι ακριβώς από τον ίδιο το φόβο μήπως συλληφθούν, προκειμένου να αποφύγουν τις νομικές εμπλοκές. Σε μια τρίτη περίπτωση, τα άτομα μπορεί να έχουν ήδη συλληφθεί, και ίσως να είναι υποχρεωμένα από το νόμο να αναζητήσουν βοήθεια. Η ορμή τους για κλοπή μπορεί να παρουσιάζει αυξομειώσεις στην ένταση ανά διαστήματα.

Αν το άτομο με κλεπτομανία μείνει χωρίς θεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη, μπορεί να οδηγηθεί σε σοβαρά συναισθηματικά, οικογενειακά, επαγγελματικά, νομικά και οικονομικά προβλήματα. Επίσης βιώνει μία τεράστια σύγκρουση, καθώς από τη μία γνωρίζει ότι δεν είναι σωστό να κλέβει, αλλά από την άλλη δεν έχει τη δύναμη να αντισταθεί σε αυτή την ορμή του. Αυτό τον οδηγεί σε απομόνωση, μη μπορώντας να διαχειριστεί την κόντρα ανάμεσα στην «ηθική» ζωή που κατά τα άλλα ζει και στην ακατανίκητη επαναλαμβανόμενη παρόρμησή του για κλοπή.

Ποιά είναι τα σημάδια πως κάποιος έχει κλεπτομανία;

  • Τα επεισόδια κλεπτομανίας σε γενικές γραμμές συμβαίνουν αυθόρμητα, συνήθως χωρίς να έχουν προσχεδιαστεί και χωρίς να λάβει το άτομο βοήθεια, χωρίς δηλαδή να υπάρχει συνεργασία με κάποιο άλλο άτομο.
  • Οι περισσότεροι άνθρωποι με κλεπτομανία κλέβουν σε δημόσιους χώρους, όπως για παράδειγμα σε καταστήματα και supermarkets, ενίοτε και σε σπίτια φίλων ή σε κοινωνικές περιστάσεις, όπως κάποιο party.
  • Τα αντικείμενα που κλέβει το άτομο συνήθως δεν είναι αξίας, ή έχει την οικονομική δυνατότητα να τα αποκτήσει. Επίσης, τα κλοπιμαία συνήθως μπορεί να τα κρύψει κάπου και να μην το χρησιμοποιήσει ποτέ, ή να τα δωρίσει σε κάποιο κοντινό πρόσωπο, ακόμη και να τα επιστρέψει κρυφά στο μέρος από το οποίο τα έκλεψε.

Πώς μπορώ να βοηθήσω τον εαυτό μου;

Αν η τάση για κλοπή αποτελεί μια ανεπιθύμητη εισβολή στην ψυχική σου κατάσταση και δεν μπορείς να απαλλαγείς από αυτή, τότε μη διστάσεις να ζητήσεις βοήθεια.

Μπορείς να μιλήσεις σε ένα κοντινό σου πρόσωπο, που εμπιστεύεσαι και να του εξηγήσεις τι ακριβώς σου συμβαίνει. Καταλαβαίνω πως ντρέπεσαι και φοβάσαι πολύ για την αντίδραση που μπορεί να έχει, αλλά δεν ωφελεί σε τίποτα να το κουβαλάς μόνος όλο αυτό! Μόνο και μόνο που θα το μοιραστείς με κάποιον που εμπιστεύεσαι θα ανακουφιστείς.

Μπορείς να απευθυνθείς σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας, ώστε να σε βοηθήσει στο πώς να διαχειρίζεσαι τις ανεπιθύμητες παρορμήσεις αλλά και τα συγκρουσιακά συναισθήματα που σου προκαλεί η διαταραχή, όπως η ντροπή μετά από ένα επεισόδιο κλοπής. Να θυμάσαι ότι δεν είσαι ένας κακός ή ανήθικος άνθρωπος, αλλά ένας άνθρωπος με ψυχική διαταραχή, που αξίζει σεβασμό και βοήθεια!

Πώς μπορώ να βοηθήσω έναν δικό μου άνθρωπο;

Αν πέσει στην αντίληψή σου ότι ένας δικός άνθρωπος μπορεί να έχει κλεπτομανία, με πολύ λεπτό κι ευγενικό τρόπο μπορείς να του επικοινωνήσεις την ανησυχία σου. Έχε υπόψη σου ότι πρόκειται για μια ψυχική διαταραχή, και όχι για ένα ελάττωμα στο χαρακτήρα του ανθρώπου αυτού, γι’ αυτό καλύτερα να τον προσεγγίσεις χωρίς να τον κατηγορήσεις και να τον επικρίνεις. Μπορεί να είναι βοηθητικό να εστιάσεις στα παρακάτω:

  • Δείξε ότι ανησυχείς για εκείνον, γιατί νοιάζεσαι για την υγεία του και την ποιότητα ζωής σου.
  • Δείξε ότι ανησυχείς επίσης για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η παρορμητική του κλεπτομανία, όπως μια πιθανή σύλληψη από τις αρχές, ή το να χάσει τη δουλειά του, ακόμη και το ότι μπορεί να καταστρέψει τη σχέση του με το σύντροφό του!
  • Δείξε κατανόηση στο γεγονός πως η διαταραχή αυτή προκαλεί μια τόσο δυνατή παρόρμηση στο άτομο που δεν μπορεί να την ελέγξει απλά και μόνο με τη λογική σκέψη!
  • Τόνισε το γεγονός ότι η ψυχοθεραπεία είναι απαραίτητη ώστε να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς να ντρέπεται γι’ αυτό που του συμβαίνει!
  • Μην ξεχνάς ότι μπορείς κι εσύ ο ίδιος να απευθυνθείς σε έναν σύμβουλο ψυχικής υγείας, ώστε να συζητήσετε παρέα τους τρόπους με τους οποίους μπορείς να διαχειριστείς το κοντινό σου πρόσωπο και να σε στηρίξει στο πώς μπορείς να βοηθήσεις και να είσαι κοντά του, χωρίς να νιώσει απειλή και να αμυνθεί απέναντί σου.

What do you think?

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: ”Το πρόβλημα μου είναι αυτό το τέρας που λέγεται ζήλια.”

Ψtalk: “Έχω κρίσεις πανικού, δισκαταποσία και αγοραφοβία.”