in

Ψtalk: “Νιώθω ότι έχω χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη”

Απαντά η Στυλιανή Πιτσινή, Ψυχολόγος

Νιώθω ότι έχω χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Πως μπορώ να εξελιχθώ και να την αναπτύξω; Πιστεύετε πως πρέπει να ζητήσω κάποια βοήθεια από ψυχολόγο η ψυχίατρο και ποια μέθοδο πρέπει να ακολουθήσω;

Από τον: Κώστα


Αγαπητέ Κώστα,

Χαίρομαι πολύ που επικοινωνείς μαζί μας και ιδιαίτερα που θέτεις το θέμα της συναισθηματικής νοημοσύνης. Αρκετά συχνά, ασχολούμαστε με τη νοημοσύνη, τo IQ μας, πόσο έξυπνοι είμαστε αλλά τι γίνεται με την συναισθηματική μας νοημοσύνη; Η ερώτηση σου μου κίνησε το ενδιαφέρον και δεν σου κρύβω, αναρωτιέμαι τι σε κάνει να πιστεύεις ότι έχεις χαμηλή νοημοσύνη.

Τι εννοούμε με τον όρο συναισθηματική νοημοσύνη; Η συναισθηματική νοημοσύνη (EQ) ορίζεται ως η ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε και να κατανοούμε τα συναισθήματά μας, τόσο τα δικά μας όσο και των άλλων ανθρώπων. Επιπλέον, μας βοηθάει να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά τα συναισθήματά μας αλλά και τις διαπροσωπικές μας σχέσεις και μας επιτρέπει να δημιουργούμε διαρκώς κίνητρα για τον εαυτό μας.

Η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελείται από πέντε «συστατικά» (με βάση το μοντέλο του Goleman). Αυτά είναι η αυτεπίγνωση, η αυτορρύθμιση, η παρακίνηση, η ενσυναίσθηση και οι κοινωνικές δεξιότητες.

Αναφορικά με την αυτεπίγνωση, αναφερόμαστε στην αυτογνωσία, τη γνώση δηλαδή που έχουμε για τον εαυτό μας. Περιλαμβάνει την επίγνωσή μας για τα εξωτερικά χαρακτηριστικά, τα σωματικά γνωρίσματα και τις αντοχές μας, αλλά και την πνευματική υπόσταση και την ψυχική κατάστασή μας. Στην ουσία, αποτελεί την ικανότητα  να κατανοούμε τι αισθανόμαστε και γιατί το αισθανόμαστε.

Η αυτορρύθμιση, εν συνεχεία, σχετίζεται με τις δεξιότητες και την ικανότητα  να διαχειριζόμαστε, να ελέγχουμε και να προσαρμόζουμε την εσωτερική μας κατάσταση, τα συναισθήματά μας και να αποφεύγουμε τις συναισθηματικές εκρήξεις. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να ορίζουμε τη διάθεσή μας, τις αντιδράσεις και τις απαντήσεις μας.

Τρίτη διάσταση της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι η παρακίνηση. Με τον όρο αυτό εννοούμε, ουσιαστικά, το κίνητρο που έχουμε για να επιτύχουμε τους στόχους μας. Ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιούμε τα συναισθήματά μας, προκειμένου να ωθήσουμε τον εαυτό μας να λάβει δράση.

Από τα σημαντικότερα συστατικά της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι η ενσυναίσθηση. Η ενσυναίσθηση λαμβάνει χώρα στις διαπροσωπικές σχέσεις και αποτελεί απαραίτητο συστατικό. Είναι η ικανότητα , να αντιλαμβανόμαστε τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων. Αυτή η κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων μάς επιτρέπει να δημιουργούμε πιο αποτελεσματικές σχέσεις.

Τέλος, οι κοινωνικές δεξιότητες είναι εκείνες οι δεξιότητες που μας επιτρέπουν να επικοινωνούμε αποτελεσματικά, να συνδεόμαστε και γενικά να κοινωνικοποιούμαστε με τους άλλους και να δημιουργούμε κοινωνικές σχέσεις και δεσμούς που διέπονται από αρμονία.

Είναι η συναισθηματική νοημοσύνη απαραίτητη και σημαντική στη ζωή μας; Ναι; Γιατί; Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι απαραίτητη για την οικοδόμηση μιας ισορροπημένης ζωής και μάλιστα πολλοί ειδικοί διατυπώνουν την άποψη ότι μπορεί να είναι και πιο σημαντική από το IQ. Είναι σημαντική γιατί συμβάλλει στην επιτυχία, δομεί ποιοτικές σχέσεις και επιφέρει ευτυχία γενικότερα στη ζωή μας.

Συγκεκριμένα, η επίγνωση των συναισθημάτων μας και ιδίως των αρνητικών συναισθημάτων, μας επιτρέπει να δράσουμε άμεσα με γνώμονα την ψυχική και σωματική μας υγεία. Δεν είναι λίγες οι φορές που το άγχος μας κατακλύζει ή η λύπη μας ισοπεδώνει με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η ευεξία μας. Όταν, όμως, γνωρίζουμε τα συναισθήματά μας, μπορούμε και να τα αντιμετωπίσουμε. Έχοντας αναπτύξει τη συναισθηματική μας νοημοσύνη μπορούμε να ανακουφίσουμε το άγχος μας και να αποφύγουμε μεγάλες μεταπτώσεις στη διάθεσή μας, να ελέγξουμε τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις μας, αποτρέποντας τα να επηρεάσουν την κρίση μας. Επομένως, μπορούμε να  πάρουμε σωστές αποφάσεις και να ανταπεξέλθουμε με επιτυχία σε δύσκολες καταστάσεις και αντίξοες συνθήκες. Αυτόματα έχουμε περισσότερο θετική διάθεση και αναπτύσσουμε και μία πιο θετική στάση για τη ζωή.

Επιπρόσθετα, τα άτομα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη, χαρακτηρίζονται ως περισσότερο ζεστά και συμπαθητικά, πιο κοινωνικά και ενθουσιώδη, υπομονετικά και καλοί ακροατές. Είναι χαρακτηριστικά που παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη υγειών διαπροσωπικών σχέσεων, φιλικών, προσωπικών ή/και επαγγελματικών σχέσεων. Η κατανόηση της συναισθηματικής κατάστασης και των αναγκών των άλλων οδηγεί σε πιο ολοκληρωμένες και μακροχρόνιες σχέσεις. Μέσω της ενσυναίσθησης μπορούμε να στηρίξουμε ειλικρινά έναν άνθρωπο που χρειάζεται μία χείρα βοηθείας. Παράλληλα, μπορούμε ευκολότερα να αποφεύγουμε συγκρούσεις ή να τις επιλύουμε όταν προκύπτουν.

Εκτός από τις κοινωνικές σχέσεις η συναισθηματική νοημοσύνη, επιδεικνύει θετικά αποτελέσματα και στον επαγγελματικό χώρο, καθώς τα άτομα που διαθέτουν υψηλά επίπεδα συναισθηματικής νοημοσύνης, είναι πιο δυναμικά, αποφασιστικά, φιλόδοξα και συνεπή. Παίρνουν ρίσκα, έχουν επιμονή και υπομονή και πίστη στις δυνατότητές τους. Είναι αισιόδοξες προσωπικότητες με αρκετή αυτοπεποίθηση. Συγχρόνως, διαθέτουν την ικανότητα να δουλεύουν αποτελεσματικά μέσα σε ομάδες και να συνδιαλέγονται αρμονικά στον επαγγελματικό χώρο με υγιή ανταγωνισμό. Επιπλέον, κρίνονται ως κατάλληλα άτομα για θέσεις ισχύος, καθώς λόγω των χαρακτηριστικών και της συναισθηματικής νοημοσύνης, διαθέτουν την ικανότητα να «κουράρουν» αποδοτικά μία ομάδα.

Η επιτυχία, γενικότερα, δεν θα μπορούσε να λείπει από τα αποτελέσματα της συναισθηματικής νοημοσύνης. Είναι, ίσως, παραπλανητικό να πιστεύουμε πως με την ευφυία (IQ) μπορούμε να επιτύχουμε! Αντιθέτως η συναισθηματική νοημοσύνη είναι εκείνη που μας εφοδιάζει με ισχυρότερα κίνητρα και μας παρακινεί, μειώνοντας την αναβλητικότητα και βελτιώνοντας την ικανότητά μας να εστιάζουμε σε έναν στόχο. Έχοντας συναισθηματική νοημοσύνη μπορούμε να ξεπεράσουμε ευκολότερα τις αποτυχίες και να επιδοθούμε στην επίτευξη νέων στόχων.

Περνώντας στο κύριο ερώτημα σου ‘πώς μπορώ να αναπτύξω τη συναισθηματική ευφυία’ θα ήθελα να τονίσω ότι πρόκειται για μία επίκτητη ικανότητα, η οποία διδάσκεται ήδη από πολύ νωρίς στην παιδική ηλικία και μπορεί να συνεχιστεί, χωρίς να υπάρχει κάποιο ηλικιακό όριο. Αρχικά το οικογενειακό περιβάλλον και μετέπειτα το σχολείο αποτελούν πλαίσια, όπου βιώνουμε συναισθήματα και διάφορες καταστάσεις, συνδιαλεγόμαστε και αναλαμβάνουμε διαφορετικούς ρόλους. Επομένως, είναι δυο σημαντικά πλαίσια που ενισχύουν την ανάπτυξη αυτού του χαρακτηριστικού. Καθώς τα παιδιά μιμούνται, γονείς και εκπαιδευτικοί θα πρέπει να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και να έρχονται σε επαφή με αυτά, να εκφράζουν ενδιαφέρον για τις ανάγκες των άλλων, να τα σέβονται και να τα κατανοούν και να πιστεύουν στη μοναδικότητά τους. Να αποτελούν υγιή πρότυπα. Ως αποτέλεσμα, τα παιδιά μαθαίνουν να μην καταπιέζουν τα συναισθήματά τους, να τα αναγνωρίζουν, αλλά και να σέβονται τα συναισθήματα των άλλων, οδηγώντας στην ανάπτυξη ενός ισορροπημένου χαρακτήρα.

Ας προσπαθήσουμε να έρθουμε σε επαφή με τα συναισθήματά μας. Τα συναισθήματα δεν είναι αδυναμία, αλλά δύναμη και η καταστολή τους οδηγεί, τελικά, σε αδυναμία ελέγχου αυτών. Μπορούμε, όταν βιώνουμε ένα δυσφορικό συναίσθημα να το καταγράψουμε και να προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε την αιτία. Έτσι, μπορούμε και να το αντιμετωπίσουμε. Επίσης, σαφώς είναι δύσκολο, να κατανοήσουμε τη συναισθηματική κατάσταση του άλλου και πιθανότατα να προβούμε σε κριτική. Ας σκεφτούμε ‘τι θα κάναμε εμείς ή τι θα αισθανόμασταν και γιατί;’ Με αυτόν τον τρόπο θα κατανοήσουμε καλύτερα τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων και θα μάθουμε ενδεχόμενες λύσεις για παρόμοιες καταστάσεις.

Αναφορικά με το δεύτερο ερώτημα σου ‘εάν χρήζεις ψυχολογικής βοήθειας’, δεν γνωρίζω πλήρως σε ποιους τομείς έχεις παρατηρήσει ότι υπολείπεσαι και πώς αυτό επηρεάζει γενικότερα τη ζωή σου. Από προσωπική εμπειρία, θα έλεγα ότι η ψυχοθεραπεία είναι ένα “δώρο” που κάνουμε στον εαυτό μας. Αποτελεί ένα πλαίσιο, όπου μπορούμε να αποκαλύψουμε πράγματα, να εκφράσουμε συναισθήματα, να μιλήσουμε για δυσκολίες και δίχως καμία κριτική να λάβουμε φροντίδα, ενσυναίσθηση και να διδαχθούμε αποτελεσματικούς τρόπους επίλυσης των δυσκολιών μας. Αν αισθάνεσαι πως καταπιέζεις τα συναισθήματα σου και αντιμετωπίζεις εμπόδια στην προσωπική σου ανάπτυξη θα σου συνιστούσα να δεχθείς τη βοήθεια κάποιου ψυχοθεραπευτή.

Μπορείς να ψάξεις ποιο είδος ψυχοθεραπείας θα σου ταίριαζε καλύτερα και ποιο θα προτιμούσες ο ίδιος. Ωστόσο, εγώ σου προτείνω τη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, βάση της οποίας είναι ότι οι σκέψεις επηρεάζουν τη συμπεριφορά, αλλά και η συμπεριφορά τις σκέψεις. Βασίζεται στη θεραπευτική συμμαχία, τον συνεργατικό εμπειρισμό και είναι περισσότερο εκπαιδευτική. Είναι σχετικά σύντομη και διαθέτει πληθώρα τεχνικών που θα σε βοηθήσουν να έρθεις σε επαφή με τα συναισθήματα σου, να τα αναγνωρίσεις και σταδιακά να αποκτήσεις κοινωνικές δεξιότητες, διεκδικητικότητα, ενσυναίσθηση.

Αγαπητέ Κώστα, ελπίζουμε οι απαντήσεις να είναι κατατοπιστικές και βοηθητικές. Αντιλαμβανόμενοι την ανάγκη σου για εξέλιξη, ευχόμαστε σύντομα να πετύχεις το στόχο σου!

What do you think?

16 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Τί να μην πεις στο LGBTQ+ παιδί σου.

Art Therapy: Μία Σημαντική Συμβολή στο Χώρο της Ψυχικής Υγείας