in

Ψtalk: “Έχω διαγνωσθεί με AVPD κι ενώ κάνω ψυχοθεραπεία δε βλέπω βελτίωση”

Απαντά η Στυλιανή Πιτσινή, Ψυχολόγος

Έχω διαγνωστεί με AVPD. Έχω ξεκινήσει ψυχοθεραπεία εδώ κι ένα χρόνο με CBT και Supportive προσέγγιση για το  πρόβλημα από τον θεραπευτή αλλά δυστυχώς δεν βλέπω την βελτίωση που θα ήθελα. Επίσης στις διαταραχές προσωπικότητας χρειάζεται θεραπεία διαρκείας που μπορεί να έχει υψηλό κόστος και να διαρκέσει 2-3 χρόνια για να δει κάποιος τα πρώτα αποτελέσματα στον εαυτό του. Έχω απογοητευτεί. Μου πρότειναν θεραπεία σχημάτων, ψυχαναλυτική ή ψυχοδυναμική θεραπεία αλλά έχω μπερδευτεί. Ποια θεραπεία είναι αποτελεσματική για το πρόβλημά μου;

Από τον/την: Sijune


Αγαπητέ/ή Sijune,

σ’ ευχαριστούμε για το προσωπικό μοίρασμα και το θάρρος να μιλήσεις ανοιχτά για τα προβλήματα που αντιμετωπίζεις. Γενικότερα, οι Διαταραχές Προσωπικότητας είναι αρκετά περίπλοκες, ωστόσο θα προσπαθήσω να είμαι περιεκτική και κατατοπιστική και να απαντήσω στις ερωτήσεις σου με  ειλικρίνεια.

Με τον όρο Προσωπικότητα αναφερόμαστε στο σύνολο των ψυχολογικών χαρακτηριστικών ενός ανθρώπου, τα οποία καθορίζουν τον τρόπο ζωής του, τις σχέσεις του με τους άλλους και την γενικότερη προσαρμογή του στο περιβάλλον. Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, οι τοποθετήσεις, οι σκέψεις, και τα συναισθήματά μας αποτελούν όλο το μέρος της προσωπικότητάς μας. Στην ουσία η προσωπικότητά μας συγκροτείται από τα διαρκή πρότυπα αντίληψης που σχετίζονται με τον εαυτό μας και το περιβάλλον μας, ενώ διαμορφώνεται από έναν συνδυασμό κληρονομικότητας και πρώτων εμπειριών ζωής. Χαρακτηριστικά, τύποι συμπεριφοράς, σκέψεις και συναισθήματα συναποτελούν την προσωπικότητα μας και καθιστούν τον καθένα από εμάς μοναδικό. «Η προσωπικότητα είναι ένα σύστημα από μέρη, τα οποία οργανώνονται, αναπτύσσονται και εκφράζονται μέσα από τις δράσεις του ατόμου.» (Mayer)

Ωστόσο, κάποιες φορές συναντάμε συμπεριφορές που αποκλίνουν από αυτό που θεωρείται φυσιολογικό «στην κοινωνία αναφοράς μας», ενώ συγχρόνως παρατηρείται δυσκολία προσαρμογής σε συνήθεις μεταβολές της ζωής. Τα κλινικά χαρακτηριστικά των διαταραχών προσωπικότητας είναι αμετάβλητα στο χρόνο και οι σκέψεις και συμπεριφορές των ανθρώπων πιθανόν να προκαλέσουν σημαντική διατάραξη στη ζωή τους ενώ συνήθως συνοδεύονται από σημαντική ψυχική ένταση τόσο για τους ίδιους όσο και για τους άλλους.

Τι είναι η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας; Η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας (Avoidant Personality Disorder, AVPD) αφορά έναν εκτεταμένο τύπο κοινωνικής δυσκολίας (αναστολής) με έναρξη στην πρώτη ενήλικη ζωή ενώ είναι παρούσα σε ποικίλες καταστάσεις, όπως:

(1) το άτομο αποφεύγει επαγγελματικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν σημαντική διαπροσωπική επαφή, εξαιτίας φόβων κριτικής, αποδοκιμασίας ή απόρριψης

(2) είναι απρόθυμο να εμπλακεί με ανθρώπους, εκτός αν είναι βέβαιο ότι θα γίνει αρεστό

(3) εμφανίζει περιορισμούς μέσα στις στενές σχέσεις εξαιτίας του φόβου μήπως ντροπιαστεί η γελοιοποιηθεί

(4) ασχολείται υπερβολικά μήπως το κριτικάρουν ή το απορρίψουν στις κοινωνικές καταστάσεις

(5) είναι ανεσταλμένο σε νέες διαπροσωπικές καταστάσεις, εξαιτίας αισθημάτων ανεπάρκειας

(6) θεωρεί τον εαυτό του κοινωνικά αδέξιο, προσωπικά μη ελκυστικό ή κατώτερο από τους άλλους

(7) είναι συνήθως απρόθυμο να διακινδυνέψει προσωπικά ή να εμπλακεί σε νέες δραστηριότητες, διότι αυτές μπορεί να αποδειχθεί ότι το φέρνουν σε δύσκολη θέση.

Για τη διάγνωση της διαταραχής απαιτούνται τουλάχιστον τέσσερεις από τις προαναφερθείσες καταστάσεις. (APA, 2013).

Σύμφωνα με τη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (CBT), από την αρχή της ανάπτυξής μας διαμορφώνουμε «σχήματα», νοητικές δομές που εμπεριέχουν τις πυρηνικές μας πεποιθήσεις. Όταν ενεργοποιούνται εξωτερικά γεγονότα ζωής και καταστάσεις ψυχολογικής πίεσης, ενεργοποιούνται τα υποκείμενα σχήματά μας, τα οποία εμφανίζονται ως συμπτώματα ή/και προβλήματα. Τα σχήματα εμπεριέχουν αναμνήσεις, συναισθήματα, γνωσίες και σωματικές αισθήσεις που δημιουργήθηκαν κατά την παιδική ηλικία και εφηβεία και εξακολουθούν να αναπτύσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας, ενώ παράλληλα λειτουργούν προσαρμοστικά βοηθώντας μας να ανταπεξέλθουμε στις απαιτήσεις του περιβάλλοντός μας. Πολλές φορές, όμως, τα σχήματα που διαμορφώνονται μπορεί να είναι δυσλειτουργικά προκαλώντας σημαντική δυσφορία τόσο στο άτομο όσο και στους άλλους.

Από τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής διακρίνονται η έντονη κοινωνική αναστολή, τα αισθήματα ανεπάρκειας και η υπερευαισθησία στην κριτική των άλλων. Συνήθως τα άτομα αποφεύγουν καταστάσεις όπου υπάρχει σημαντική διαπροσωπική επαφή, από φόβο κριτικής, αποδοκιμασίας ή απόρριψης, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται δυσκολίες στον προσωπικό, επαγγελματικό και κοινωνικό τομέα.

Η θεραπεία με CBT  για θεραπευόμενους με αποφευκτική διαταραχή προσωπικότητας εστιάζει στην ανάπτυξη ανεκτικότητας απέναντι στα αρνητικά, επίπονα συναισθήματα και στις σκέψεις των θεραπευόμενων, με απώτερο στόχο να μην καταφεύγουν στην αποφυγή αυτών, στην ανάπτυξη κοινωνικών και διαπροσωπικών δεξιοτήτων και στην προσπάθεια να μάθουν να εμπιστεύονται κάποιους ανθρώπους. Για την επίτευξη των στόχων αυτών χρησιμοποιούνται διάφορες θεραπευτικές τεχνικές. Ωστόσο, η αναδόμηση των πυρηνικών πεποιθήσεων, η αντικατάστασή τους με πιο λειτουργικές, αποτελεί δύσκολο εγχείρημα και πολλές φορές ακατόρθωτο, καθώς πρόκειται για πεποιθήσεις βαθιά ριζωμένες. Γενικότερα, η θεραπεία διαταραχών προσωπικότητας έχει στόχο να φέρει τον θεραπευόμενο σε επαφή με το πρόβλημα που αντιμετωπίζει, να το αναγνωρίσει και να το κατανοήσει και τελικά να το αποδεχθεί. Να μάθει, δηλαδή, να ζει με αυτό, αλλάζοντας παράλληλα κάποιες δυσλειτουργικές συμπεριφορές που θα βελτιώσουν σε κάποιο βαθμό τη ζωή του. Αν και η CBT διακρίνεται για τη σύντομη διάρκεια παρέμβασής της, αυτό δεν ισχύει στις διαταραχές προσωπικότητας. Εξαιτίας της πολυπλοκότητάς τους απαιτείται αρκετός χρόνος και μεγάλη προσπάθεια για να παρατηρηθούν τα πρώτα σημάδια βελτίωσης.

Είναι αρκετά σύνηθες ο θεραπευτής/τρια ή ακόμα και η προσέγγιση που έχουμε επιλέξει να μην ταιριάζει σε εμάς τους ίδιους ή στα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Για το λόγο αυτό δεν μπορούμε να μιλάμε για «σωστή» ή «λάθος» προσέγγιση. Κατανοώ απόλυτα την απογοήτευσή σου, είναι λογικό το συναίσθημά σου αλλά θα σου πρότεινα να δώσεις χρόνο στη θεραπεία, και φυσικά σε εσένα. Ίσως σε βοηθούσε να συζητήσεις αυτές τις σκέψεις σου με τον/την θεραπευτή/τρια σου και εν συνεχεία αν συνεχίζεις να έχεις την ίδια άποψη να διακόψεις και να αναζητήσεις άλλη προσέγγιση.

Συμφωνώ μαζί σου πως ο χρόνος που απαιτείται έχει κάποιο κόστος, αλλά θα ήθελα να σκεφτείς την ψυχοθεραπεία όχι ως «θεραπεία για τη διόρθωση των προβλημάτων μου», αλλά ως «ένα δώρο για τον εαυτό μου από εμένα για τη βελτίωση κάποιων δυσκολιών που με ταλαιπωρούν». Προσωπικά, πιστεύω πως όλοι μας οφείλουμε να κάνουμε ένα τέτοιο δώρο στον εαυτό μας. Ίσως τότε καταφέρουμε να βρούμε την ευτυχία που αποζητάμε. Πριν πάρεις την απόφαση να αλλάξεις προσέγγιση, θα σου πρότεινα να κάνεις μία έρευνα ώστε να δεις τι σου ταιριάζει περισσότερο, ποιο είδος είναι πιο κοντά στις δικές σου προτιμήσεις.

Αγαπητέ/ή Sijune ελπίζω τα σχόλιά μου να σε βοηθήσουν να κατανοήσεις τι είναι αυτό που αντιμετωπίζεις και να σε καθοδηγήσουν στη σωστή απόφαση για εσένα. Είναι μια απόφαση δική σου, για την δική σου ζωή. Είμαι σίγουρη πως αν προσπαθήσεις θα τα καταφέρεις!

Μην ξεχνάς πως τα εμπόδια είναι για να τα ξεπερνάμε και όχι για να μας σταματούν! Φυσικά, όποτε μας χρειαστείς, είμαστε εδώ για να σε ακούσουμε.

What do you think?

31 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Παραμυθένια σχέση: ο μύθος που μας προβάλλεται μεγαλώνοντας

Επεισόδιο 5 : QnA Part 1 / Ψυχολόγοι απαντούν στις ερωτήσεις σας