Τρέχουμε, σαν κάποιος να μας κυνηγάει, σαν κάποιος να μας καταδιώκει. Περίεργο, έτσι; Όλη η ζωή σε μία αυτόματη ροή. Τι κάνουν όλοι γύρω μας; Τι θα έπρεπε να έχω κάνει εγώ; Πόσο θα έπρεπε να έχω εξελιχθεί; Αποτελούν δείγματα σκέψεων και ανησυχιών των σημερινών νέων. Αυτοί οι νέοι, οι οποίοι κατονομάζονται «αναδυόμενοι ενήλικες», ηλικίας 18 έως 29 ετών, βιώνουν πολλαπλές μεταβάσεις που σχετίζονται με τις συνθήκες διαβίωσης, τις σχέσεις, την εκπαίδευση και την εργασία (Matud et al., 2020). Πολλές απαιτήσεις και προσδοκίες από την οικογένεια και την κοινωνία, αλλά και τόσα προβαλλόμενα πρότυπα, ζώντας μία περίοδο αβεβαιότητας, πολλών επιλογών και κατευθύνσεων. Αυτοί οι νέοι, λοιπόν, αποδείχθηκε ότι αποτελούν το μέρος του πληθυσμού που εμφανίζει τις περισσότερες ψυχικές διαταραχές από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα ενηλίκων, με μεγαλύτερα ποσοστά στις διαταραχές διάθεσης και αγχώδεις διαταραχές (NIMH, 2019). Ζουν τελικά ή κυνηγούν συνεχώς τη ζωή;
Από την μία πλευρά, υπάρχουν γονείς και συγγενείς, οι οποίοι έχουν δημιουργήσει προσδοκίες πριν ακόμα γεννηθείς και σε ακολουθούν σε όλη την πορεία της ζωής σου (Δεληγιάννη κ.α, 2003· Ingoglia et al., 2016). «Πέρασες τις εξετάσεις; Τα κατάφερες; Πέρασες στο Πανεπιστήμιο; Πήρες πτυχίο; Βρήκες δουλειά; Παντρεύτηκες; Έκανες παιδιά; Τα μεγαλώνεις σωστά;», αποτελούν δείγματα προσδοκιών και απαιτήσεων που αφορούν την αναδυόμενη ενηλικίωση. Παράλληλα, η κοινωνία που γεννά όλες τις προσδοκίες αλλά και τα προβαλλόμενα πρότυπα, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προσθέτουν και πιο συγκεκριμένες ανησυχίες όπως «Είσαι ευτυχισμένος/η; Είσαι όμορφος/η; Έχεις αρκετά χρήματα; Έχεις σχέση; Ντύνεσαι ακριβά; Έχεις κοινωνική ζωή; Κάνεις ταξίδια;» (Rasmussen et al., 2020). Πόσο ακόμη να σφίξει η θηλιά, άραγε; Πόσο να προσπαθείς για να αποδείξεις σε όλους, αλλά και στον ίδιο σου τον εαυτό, ότι μπορείς να σταθείς σε μία τέτοια απαιτητική πραγματικότητα;
Διάβασε επίσης:
Ψtalk: “Τα τελευταία δύο χρόνια έχω υπερβολικό άγχος”
Μέσα στην προσπάθεια σου, ξεσπάς. Ξεσπάς εσύ και ο οργανισμός σου. Κρίσεις πανικού, συμπτώματα στρες, άγχος (Potterton et al., 2021). Και εκεί κατηγορείς τον εαυτό σου. Γιατί βλέπεις ότι οι προσδοκίες και οι απαιτήσεις δεν σταματούν, παρόλα αυτά που βιώνεις. Βλέπεις, ότι όσες μέρες ψυχικής υγείας και αν τιμούμε, όσες αναρτήσεις και εάν κάνουμε, τελικά η μοναξιά υπερισχύει και μόνος οφείλεις να συνεχίσεις να παλεύεις. Στο σημείο αυτό, καλό θα ήταν να αναλογιστεί κανείς, Γιατί κατηγορώ τον εαυτό μου; Επειδή προσπαθεί, με όποιον τρόπο, να μου δείξει ότι αυτό που βιώνω ξεπερνάει τις δυνατότητες και τις αντοχές μου;
Σύμφωνα με το πιο επικρατές μοντέλο για το στρες, το συναλλακτικό μοντέλο των Lazarus and Folkman (1984), το στρες είναι το αποτέλεσμα μιας ανισορροπίας μεταξύ των απαιτήσεων του περιβάλλοντος ενός ατόμου και των διαθέσιμων πόρων που έχει ώστε να αποκριθεί σε αυτές. Κάθε φορά που ερχόμαστε σε επαφή με ένα ερέθισμα, μπαίνουμε σε μία διαδικασία προσωπικής αξιολόγησης, εκτιμώντας κατά πόσο το ερέθισμα αυτό είναι στρεσσογόνο για εμάς. Το στρες, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να λειτουργήσει θετικά και να μας κινητοποιήσει, ενώ όταν είναι πολύ έντονο, εκδηλώνεται με ψυχοσωματικά και συναισθηματικά προβλήματα (Μητρούση κ.α, 2013). Ο τρόπος, με τον οποίο ο καθένας μας αξιολογεί κάθε γεγονός της ζωής του, θα κρίνει τελικά και το πόσο στρεσσογόνο θα είναι για τον ίδιο. Ευχαρίστησε, λοιπόν, τον εαυτό σου για τα σημάδια επαγρύπνησης και βοήθησέ τον. Αφόπλισέ τον με δυνάμεις, ώστε να νιώθει ικανός να ανταπεξέρχεται όσο γίνεται σε απρόοπτα ερεθίσματα και να τα κρίνει ως λιγότερο απειλητικά.
Σίγουρα, δεν είναι εφικτό να δοθεί η συμβουλή «Μην σε νοιάζει τίποτα, μην ακούς τους άλλους, ζήσε τη ζωή σου», γιατί η διαμόρφωση της αυτοεικόνας επηρεάζεται απόλυτα από τους «σημαντικούς άλλους» (οικογένεια, σύντροφοι, φίλοι, εργοδότες κ.λπ.) και τη σύγκριση με άλλα πρόσωπα. Είναι πιο ουσιαστικό, λοιπόν, να μιλάμε για αντικειμενικά χρήσιμα εργαλεία πρόληψης και αντιμετώπισης της υπαρκτής πίεσης. Η λέξη αυτοφροντίδα έχει αναλυθεί αρκετά στο χώρο της ψυχολογίας. Ο όρος, περιγράφει μια συνειδητή πράξη μας για να προωθήσουμε τη δική μας σωματική, ψυχική και συναισθηματική υγεία (Narasimhan et al., 2019). Ξυπνήστε το πρωί, λοιπόν, και σημειώστε στην ατζέντα σας: τα ενδιαφέροντά σας, τις ανάγκες σας, τα κίνητρά σας, τα συναισθήματά σας, τους στόχους σας, τις δραστηριότητες που σας ευχαριστούν. Βάλτε προτεραιότητες μέσα στο διαρκές τρέξιμο. Απαντήστε: «Πώς φροντίζω την σωματική μου υγεία; Πώς φροντίζω τις συναισθηματικές μου ανάγκες;» Να θυμάστε, η αυτοφροντίδα, είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας απέναντι σε στρεσσογόνους παράγοντες της ζωής μας που δεν μπορούμε να τους αλλάξουμε (Smith, 2021).
Είναι βέβαιο, πως η αναδυόμενη ενηλικίωση σε κάνει να αισθάνεσαι στο «μεταίχμιο» αμφιθυμικά συναισθήματα διαρκώς (Vosylis & Klimstra, 2022). Από την μία, υπευθυνότητα και ανεξαρτησία, από την άλλη άγχος και ανασφάλεια. Κυνηγώντας τη ζωή σε μία τέτοια κοινωνία, γεμάτη πιέσεις, που προωθεί τον ανταγωνισμό, την τελειότητα, τους πολλαπλούς επιτυχείς ρόλους, τελικά αυτό που έχει περισσότερη σημασία, είναι εσύ πώς αντιδράς. Μέσα στο τρέξιμο και τις προσδοκίες, αναλογίσου ποιες είναι οι δικές σου ανάγκες και δώσε χώρο και χρόνο σε αυτές. Μη φοβάσαι, δεν απαιτούν τόσο χρόνο όσο φαντάζεσαι. Μέσα σε μία τόσο πιεστική πραγματικότητα, γίνε κύριος του εαυτού σου. Ζήσε τη ζωή, μην την κυνηγάς.
Βιβλιογραφικές αναφορές:
Δεληγιάννη Β., Μαζηρίδου Ε. & Κιοσέογλου Γ. (2003). Οι προσδοκίες των γονέων για το μέλλον των παιδιών τους: διαμορφώνοντας τις ταυτότητες φύλου στο οικογενειακό πλαίσιο. (Μεταπτυχιακή Εργασία). Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Ελλάδα.
Ingoglia, S., Inguglia, C., Liga, F., & Coco, A. L. (2016). Associations between perceived parental psychological control and internalizing difficulties in emerging adulthood. Journal of Social and Personal Relationships, 34(8), 1227-1240.
Matud, M. P., Díaz, A., Bethencourt, J. M., & Ibáñez, I. (2020). Stress and psychological distress in emerging adulthood: a gender analysis. Journal of Clinical Medicine, 9(9), 2859.
Narasimhan, M., Allotey, P., & Hardon, A. (2019). Self Care Interventions for Sexual and Reproductive Health: Self care interventions to advance health and wellbeing: a conceptual framework to inform normative guidance. The BMJ, 365.
NIMH (2019). Statistics: Mental illness. Retrieved October 29, 2018, from h. Orben, A., & Przybylski, A. K. (2019). The association between adolescent well-being and digital technology use. Nature Human Behavior, 3, 173–182.
Rasmussen, E. E., Punyanunt-Carter, N., LaFreniere, J. R., Norman, M. S., & Kimball, T. G. (2020). The serially mediated relationship between emerging adults’ social media use and mental well-being. Computers in Human Behavior, 102, 206-213.
Potterton, R., Austin, A., Robinson, L., Webb, H., Allen, K. L., & Schmidt, U. (2021). Identity development and social-emotional disorders during adolescence and emerging adulthood: a systematic review and meta-analysis. Journal of youth and adolescence, 1-14.
Smith, J. (2021). Re-framing self-care: Deepening the quality of our own care. Progress in Palliative Care, 29(3), 127-129.
Vosylis, R., & Klimstra, T. (2022). How does financial life shape emerging adulthood? Short-term longitudinal associations between perceived features of emerging adulthood, financial behaviors, and financial well-being. Emerging Adulthood, 10(1), 90-108.
