Οι ερωτικές σχέσεις αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής των ανθρώπων. Πώς γίνεται, όμως, η επιλογή ερωτικού συντρόφου; Είναι τελικά συνειδητοί ή ασυνείδητοι οι μηχανισμοί αυτής της επιλογής;
Αρχικά, τί ορίζεται ως ερωτική αγάπη;
Ο Sternberg υποστήριξε την Τριγωνική Θεωρία της Αγάπης. Σύμφωνα με αυτή την θεώρηση, η ερωτική αγάπη αποτελείται από τρία συστατικά στοιχεία: την οικειότητα, το πάθος και την δέσμευση.
Η οικειότητα αναφέρεται στο δέσιμο και στην σύνδεση που νιώθουν οι δύο σύντροφοι. Από την άλλη, το πάθος έχει να κάνει με την σεξουαλική έλξη μεταξύ δύο ανθρώπων. Η δέσμευση αφορά την βραχυπρόθεσμη απόφαση ότι ο ένας αγαπά τον άλλον, αλλά έχει να κάνει και με την δέσμευση να διατηρηθεί αυτή η αγάπη στο μέλλον. Με βάση αυτή την θεωρία της αγάπης, η ερωτική αγάπη μπορεί να διακρίνεται σε παθιασμένη αγάπη, όπου υπάρχει ερωτικό πάθος, φυσιολογική διέγερση (χτυπάει η καρδία μας), οικειότητα, χωρίς να υπάρχει δέσμευση. Αντίθετα, στην συντροφική αγάπη υπάρχει οικειότητα και δέσμευση, χωρίς να υπάρχει πάθος. Η συνύπαρξη και των δύο αυτών μορφών αγάπης αποτελούν την ολοκληρωμένη αγάπη και για πολλούς είναι ένας από τους σκοπούς της ζωής τους η επίτευξη αυτής. Τέλος, στην άσκοπη αγάπη συνυπάρχουν πάθος και δέσμευση, χωρίς να υπάρχει οικειότητα.
Πολλές φορές, θα αναρωτηθεί κανείς, γιατί επέλεξα αυτό τον σύντροφο;. Οι πρώτες σκέψεις, για να δοθεί απάντηση σε αυτή την ερώτηση είναι χαρακτηριστικά, όπως η εξωτερική εμφάνιση, το χιούμορ, κοινωνικοί καθώς και οικονομικοί λόγοι.
Πράγματι, η εξωτερική εμφάνιση και η συμφωνία απόψεων μεταξύ των συντρόφων παίζουν κάποιο ρόλο στην επιλογή μελλοντικού ερωτικού συντρόφου. Μάλιστα, σύμφωνα με έρευνες οι άνδρες δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην φυσική ελκυστικότητα από τις γυναίκες. Ακόμη, η όμορφη εξωτερική εμφάνιση οδηγεί στην απόδοση και άλλων θετικών χαρακτηριστικών στο άτομο χωρίς άλλες ενδείξεις. Αυτό εξηγείται από υποσυνείδητους μηχανισμούς, οι οποίοι διαμορφώθηκαν στην πορεία των χρόνων, με σκοπό την μεγιστοποίηση της αναπαραγωγής. Έτσι, οι άνδρες είναι πιθανό να τείνουν να επιλέγουν συντρόφους νεαρής ηλικίας που η εξωτερική τους εμφάνιση παραπέμπει σε μια υγιή γυναίκα που θα γεννήσει και θα μεγαλώσει υγιείς απογόνους. Επίσης, υποστηρίζεται πως οι άνδρες επιλέγουν συντρόφους με μικρή αναλογία μέσης-γοφών ως ένδειξη αναπαραγωγικής ικανότητας. Όλα αυτά, βέβαια, είναι υποσυνείδητοι μηχανισμοί.
Από την άλλη πλευρά, οι γυναίκες συνήθως δίνουν έμφαση στην κοινωνική θέση και στην δύναμη που τους αποπνέει ένας πιθανός ερωτικός σύντροφος. Ο λόγος για αυτό βρίσκεται και πάλι στην εξελικτική πορεία. Πιο συγκεκριμένα, οι απόγονοι προκειμένου να επιβιώσουν εξαρτώνται από την γονική φροντίδα. Οι γυναίκες, μέχρι πρόσφατα, ιδιαίτερα κατά την περίοδο του θηλασμού αύξαναν τις πιθανότητες επιβίωσης του απογόνου, αν ο σύντροφος τους μπορούσε να παρέχει πόρους, όπως τροφή και προστασία. Για αυτόν το λόγο, οι γυναίκες πολλές φορές προτιμούν ψηλούς άνδρες, με κυριαρχική στάση και συμπεριφορά καθώς και τρόπο ένδυσης που υποδηλώνει υψηλό κοινωνικό στάτους (Κοκκινάκη 2005, σ 318-319).
Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την επιστήμη της ψυχολογίας η επιλογή ερωτικού συντρόφου “κρύβει” βαθύτερα αίτια. Στην πραγματικότητα, η συνείδηση του ατόμου συμβάλει ελάχιστα στην επιλογή ερωτικού συντρόφου.
Κανείς έχει την τάση να επιλέγει ερωτικούς συντρόφους που μοιάζουν με τους γονείς του, κυρίως τον γονέα του αντίθετου φύλου προκειμένου να αναβιώσει στην σχέση καταστάσεις που του είναι οικείες από την παιδική ηλικία. Αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται συμπληρωματική επιλογή.
Η συμπληρωματική επιλογή έχει να κάνει με την αναζήτηση ερωτικού συντρόφου, χρησιμοποιώντας ως πρότυπο τα εξωτερικά και εσωτερικά χαρακτηριστικά του “εξιδανικευμένου” γονέα του αντίθετου φύλου. Αυτό, όμως, οδηγεί συνήθως σε αποτυχία της σχέσης καθώς τα άτομα προσπαθούν να κάνουν τον σύντροφό τους ακριβώς όπως φαντάζονται τον ιδανικό γονέα για αυτούς και όταν βλέπουν πως αποτυγχάνουν δημιουργούνται οι πρώτες εντάσεις στην σχέση.
Η συμπληρωματική επιλογή μπορεί επίσης να παίξει ρόλο και σε άτομα που δεν είχαν στην παιδική ηλικία ως πρότυπο τον γονέα του αντίθετου φύλου. Μια εξήγηση για αυτό είναι πως, ασυνείδητα επιλέγουν ερωτικούς συντρόφους με τα αρνητικά χαρακτηριστικά του γονέα, με σκοπό να “ξορκίσουν” το κακό, να μπορέσουν δηλαδή να αντιμετωπίσουν τα αρνητικά συναισθήματα που τους είχε δημιουργήσει ο γονέας στην παιδική ηλικία. Για παράδειγμα, άτομα με βίαιο πατέρα τείνουν να επιλέγουν βίαιους συντρόφους, γιατί είναι μια οικεία συμπεριφορά για αυτούς και επιθυμούν να αντιμετωπίσουν τα κατάλοιπα των αρνητικών συναισθημάτων από αυτή την συμπεριφορά.
Στον αντίποδα, είναι η αντιθετική επιλογή, η αναζήτηση δηλαδή ερωτικού συντρόφου με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από τον γονέα του αντίθετου φύλου. Σε αυτήν την περίπτωση, ο γονέας λειτουργεί ως πρότυπο αποφυγής, είτε γιατί κατά την παιδική ηλικία δεν διατηρήθηκαν υγιείς αποστάσεις στην σχέση γονέα-παιδιού, είτε εξαιτίας τραυματικών εμπειριών που αποφεύγεται η αναβίωση τους. Το άτομο θεωρεί πως η σχέση με κάποιον που δεν έχει καμία ομοιότητα με τον γονέα του αντίθετου φύλου θα τον απαλλάξει από τις τραυματικές του εμπειρίες.
Διάβασε επίσης:
Διαφορές στην επικοινωνία μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Όμως, όταν η σχέση προχωρά το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με χαρακτηριστικά του συντρόφου του που έχουν ομοιότητες με εκείνα του γονέα του αντίθετου φύλου, τα οποία στην αρχή της σχέσης δεν ήταν ορατά. Τότε, ματαιώνονται όλες οι αρχικές προσδοκίες και απομυθοποιείται η εικόνα του ιδανικού συντρόφου, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα στην σχέση. Επιπλέον, κανείς έρχεται αντιμέτωπος με ελαττώματα του συντρόφου του που δεν μπορεί να διαχειριστεί καθώς δεν του είναι οικεία. Με άλλα λόγια, όσο καταστροφικές και αν ήταν οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας είναι οι καταστάσεις που είναι γνωστές στον καθένα και αυτές που μπορεί πιο εύκολα να διαχειριστεί.
Η συμπληρωματική και η αντιθετική επιλογή λοιπόν είναι δύο ασυνείδητοι μηχανισμοί επιλογής ερωτικού συντρόφου κινούμενοι από την σχέση του καθένα με τους γονείς. Μακροπρόθεσμα, όμως, το πιο πιθανό είναι η επιλογή με βάση αυτούς τους μηχανισμούς να μην οδηγήσει σε μια ευτυχισμένη ερωτική σχέση.
Ποία, όμως, είναι τελικά τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχει ένας πιθανός ερωτικός σύντροφος, για να δημιουργηθεί μια υγιής και μακροχρόνια ερωτική σχέση;
Κάποια από τα χαρακτηριστικά που παίζουν καθοριστικό ρόλο για την δημιουργία μιας ευτυχισμένης σχέσης είναι αρχικά η συναισθηματική ωριμότητα των συντρόφων. Είναι αδιαμφισβήτητο πως κανείς δεν είναι τέλειος και η αναζήτηση του τέλειου είναι μάταιη. Είναι σημαντικό, όμως, καθένας να έχει την συναισθηματική ωριμότητα να αποδεχτεί τα ελαττώματα του, να είναι ανοιχτός στον προβληματισμό για το παρελθόν και την πορεία του στο παρόν, ώστε να μάθει νέες πτυχές του εαυτού του. Επίσης, ένας συναισθηματικά ώριμος σύντροφος δεν αντιδρά παρορμητικά, αφουγκράζεται και ελέγχει τα συναισθήματα του. Ακόμη, διακατέχεται από αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία και δεν αναζητά κάποιο άτομο να τον συμπληρώσει.
Στην συνέχεια, ένα ακόμα χαρακτηριστικό που μπορεί να βοηθήσει μια ερωτική σχέση να προχωρήσει είναι ο ανοιχτός χαρακτήρας του ερωτικού συντρόφου. Είναι ζωτικής σημασίας ο ένας σύντροφος να ακούει πραγματικά τον άλλον και να έχει διάθεση για εξέλιξη της σχέσης. Η ανοιχτή και ειλικρινής επικοινωνία και έκφραση των συναισθημάτων μειώνει τις συγκρούσεις και δεν τους απομακρύνει, αντίθετα δυναμώνει το δέσιμο μεταξύ τους.
Έπειτα, ακόμα και όταν υπάρχουν διαφωνίες είναι πολύ σημαντικό οι δύο σύντροφοι να έχουν δεξιότητες επικοινωνίας προκειμένου να κατανοηθεί το πρόβλημα και να βρεθεί μια λύση από κοινού. Ο τρόπος που ένα ζευγάρι επιλύει τις διαφωνίες του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της σχέσης. Χρειάζεται να αισθάνονται ασφαλής να εκφράσουν μια διαφωνία τους. Ένας αποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης μια διαφωνίας είναι το χιούμορ, μπορεί να μετατρέψει μια κακή στιγμή σε καλή χωρίς να απομακρύνει τους δύο συντρόφους.
Επιπλέον, ένα σημαντικό στοιχείο που χρειάζεται να λαμβάνει κανείς υπόψιν για την επιλογή του κατάλληλου ερωτικού συντρόφου είναι η ειλικρίνεια. Πολλές φορές οι άνθρωποι θεωρούν πως χρειάζονται τα ψέματα για να επιβιώσουν. Στην πραγματικότητα, όμως, τα ψέματα είναι καταστροφικά για μια σχέση καθώς δημιουργούν ανασφάλειες και έλλειψη εμπιστοσύνης. Η ειλικρινής έκφραση των σκέψεων και των συναισθημάτων μεταξύ των συντρόφων, ακόμη και αν η πραγματικότητα είναι σκληρή, είναι ο μόνος τρόπος για την διατήρηση μιας υγιής σχέσης.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο ενός κατάλληλου ερωτικού συντρόφου είναι, η ικανότητα του να αποδέχεται την αγάπη και την τρυφερότητα του άλλου, αλλά και να είναι σε θέση να την ανταποδώσει απλόχερα. Η έκφραση στοργής και οικειότητας είναι σημαντικό κομμάτι για μια ερωτική σχέση. Η έκφραση των συναισθημάτων χρειάζεται να γίνεται και λεκτικά, αλλά και σωματικά.
Ακόμη, ένας ερωτικός σύντροφος με τον οποίο η σχέση θα έχει μέλλον, είναι εκείνος που δείχνει σεβασμό στο πρόσωπο του ατόμου που είναι μαζί. Σέβεται τις ανάγκες του, δείχνει ευαισθησία για αυτές και είναι υποστηρικτικός με τον σύντροφο του.
Σημαντικό, επίσης, για την διατήρηση της σχέσης είναι η ανεξαρτησία των δύο συντρόφων. Κάθε σύντροφος χρειάζεται να έχει τα ενδιαφέροντα του, να έχει φίλους και να βρίσκει νέους τρόπους ανανέωσης της σχέσης. Συχνά τα ζευγάρια πιστεύουν πως είναι ένα, όμως κάτι τέτοιο πρόκειται για μια ψευδή σύνδεση που οδηγεί σε μια ρουτίνα, με αποτέλεσμα να χάνεται το πάθος.
Τέλος, ο κατάλληλος ερωτικός σύντροφος είναι συμπονετικός, πρόθυμος να ακούσει τις εμπειρίες του συντρόφου του, να δείξει ενσυναίσθηση και κατανόηση για αυτές αλλά και να είναι σε θέση να συγχωρέσει. Τα χαρακτηριστικά αυτά κάνουν τους δύο συντρόφους να αποκαλύπτουν όλες τις πτυχές του εαυτού τους.
Παρόλα αυτά, η επιλογή συντρόφου είναι μια μοναδική εμπειρία για τον καθένα με διαφορετικά κάθε φορά κριτήρια επιλογής.
Όμως, για να οδηγηθεί κανείς σε έναν κατάλληλο ερωτικό σύντροφο χρειάζεται να ανακαλύψει την δική του εσωτερική αλήθεια, τις δικές του σκέψεις, ανάγκες, επιθυμίες αλλά και να θεραπεύσει τις πληγές που μπορεί να έχει από την παιδική ηλικία, οι οποίες τον οδηγούν στην επιλογή συντρόφων με την χρήση ασυνείδητων μηχανισμών, όπως είναι η συμπληρωματική και η αντιθετική επιλογή. Με την βοήθεια της Ατομικής Ψυχοθεραπείας ή της Θεραπείας Ζεύγους θα γίνει δυνατή η συνειδητοποίηση αυτή και θα οδηγηθεί το άτομο στην κατάρριψη των “εξιδανικευμένων” προτύπων των γονέων του, με απώτερο στόχο την σύναψη μακροχρόνιων και ευτυχισμένων ερωτικών σχέσεων.
Βιβλιογραφία
Βάθης, Α., 2022. Επιλογή Συντρόφου. Therapia.gr.
Καπετανάκη, Ε., 2022. Με τι κριτήρια επιλέγουμε ερωτικό σύντροφο;. Psychologist.com.
Κοκκινάκη, Φ., (2005). Διαπροσωπικές Σχέσεις. Κοινωνική Ψυχολογία (σσ.313-319). Αθήνα: Τυπωθήτω.
Κτιστάκη, Μ., 2016. Πώς επιλέγουμε ερωτικό σύντροφο; .Psichologos.com.
Οι εικόνες ανακτήθηκαν από: https://pixabay.com/el/
