in , , ,

Το τέρας της κατάθλιψης πριν τα δεκαοκτώ.


Εφηβεία ή κατάθλιψη;

Δύο σοβαρά και αλληλένδετα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι είναι η κατάθλιψη και οι αυτοκτονικές τάσεις. Στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε κυρίως με το πρώτο. Ας αρχίσουμε, όμως, με το τι είναι η κατάθλιψη και πώς μπορούμε να την αναγνωρίσουμε. Πρόκειται για μία ψυχική νόσο, η οποία είναι δυνατόν να εμφανιστεί σε όλα τα στάδια της ζωής μας, πόσο μάλλον στην εφηβεία, η οποία παρέχει ένα αρκετά πρόσφορο έδαφος. Ενδεικτικά συμπτώματα της νόσου είναι τα εξής:

  •  συναισθήματα λύπης με διάρκεια, απελπισία, θλίψη
  • ευερεθιστικότητα
  • απουσία ενδιαφέροντος για προηγούμενες αγαπημένες δραστηριότητες
  • αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες
  • αλλαγές στον ύπνο (υπνηλία ή αυπνία)
  • χαμηλή αυτοεκτίμηση
  • αδυναμία διεκπεραίωσης απλών καθηκόντων (π.χ. η προετοιμασία ενός γεύματος, ένα ντους)
  • απομόνωση
  • χαμηλή επίδοση στο σχολείο
  •  καταχρήσεις (π.χ. αλκοόλ)

Η είσοδος στην εφηβεία συνοδεύεται από έντονες ψυχοσυναισθηματικές διακυμάνσεις, πράγμα που καθιστά δύσκολη τη διάγνωση της κατάθλιψης ή κάποιας άλλης ψυχικής νόσου. Πολλές φορές η διαφορετική συμπεριφορά του εφήβου, ο θυμός, η απομόνωση, η θλίψη, ερμηνεύονται από το οικογενειακό περιβάλλον ή και από τους εκπαιδευτικούς ως χαρακτηριστικά της εφηβείας. Καθησυχαστικό να σκεφτεί κανείς πως πρόκειται απλώς για μια φάση, κάτι το προσωρινό και το αναμενόμενο, το οποίο συνηθίζεται σε άτομα αυτής της ηλικίας. Τα όρια ανάμεσα στην κατάθλιψη και την εφηβεία είναι δυσδιάκριτα και δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι προς τα πού γέρνει η ζυγαριά. Αυτό, βέβαια, δε σημαίνει ότι κάθε απόμακρος ή οξύθυμος έφηβος αντιμετωπίζει κάτι σοβαρότερο. Είναι ενδείξεις που καλό θα ήταν να μην περνούν απαρατήρητες.

Τα αίτια της κατάθλιψης μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες.

  1.  Γενετικοί παράγοντες (ευαισθησία σε αρνητικές εμπειρίες και συγκεκριμένα ερεθίσματα) και κληρονομικότητα ( π.χ. καταθλιπτικοί γονείς).
  2. Περιβαλλοντικοί παράγοντες (π.χ. θάνατος αγαπημένου προσώπου, απώλεια πραγματική ή φανταστική, εθισμένοι/αλκοολικοί γονείς, παραμέληση, διαζύγιο).
  3.  Κοινωνικοί παράγοντες.

Στο τελευταίο ας σταθούμε περισσότερο. Για τον έφηβο είναι μία περίοδος κατά την οποία οι συναναστροφές με τους συνομήλικους, οι σχέσεις με το άλλο φύλο, η δημόσια εικόνα του, οι επιτυχίες ή οι αποτυχίες στη σχολική και κοινωνική ζωή, παίζουν καθοριστικό ρόλο. Ένας νέος άνθρωπος που δεν έχει φίλους ή που δεν λαμβάνει την απαραίτητη αναγνώριση και αποδοχή από τον περίγυρο, από τα άτομα, δηλαδή, που επέλεξε ότι είναι σημαντικά και η γνώμη τους μετράει, τείνει να χάνει την αυτοεκτίμησή του. Το ίδιο συμβαίνει κα στην περίπτωση ενός χωρισμού, μιας ερωτικής απογοήτευσης, μιας χαμηλής επίδοσης σε ένα διαγώνισμα ή το αντίστροφο, ανάλογα με τον αν η καλή επίδοση στον εκάστοτε σχολικό χώρο συνεπάγεται την αποδοχή ή τον παραγκωνισμό του καλού μαθητή. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να θεωρηθούν τόσο ως αίτια της κατάθλιψης, όσο και ως αποτέλεσμα αυτής.

Κατάθλιψη. Και μετά τι;

Η κατάθλιψη είναι πιθανόν να οδηγήσει σε αυτοκτονικές τάσεις και δυστυχώς καταλαμβάνει ένα μεγάλο ποσοστό στις αυτοκτονίες των νέων αυτής της ηλικίας.

Ανάμεσα στα δύο φύλα φαίνεται να υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση, καθώς οι γυναίκες δείχνουν να καταβάλλονται πιο συχνά απʾτη συγκεκριμένη νόσο. Παράδοξο είναι ότι ενώ οι γυναίκες διαπράττουν πιο πολλές απόπειρες αυτοκτονίας χωρίς επιτυχία, στατιστικά οι αυτοκτονίες στους άνδρες είναι περισσότερες κι αυτό γιατί οι απόπειρες που διαπράττουν είναι πιο συχνά επιτυχείς. Εδώ, λοιπόν, τίθεται το εξής ερώτημα. Μήπως το παράδοξο αυτό σχετίζεται με τα γονίδια, τις ορμονικές διαφορές, το αυξημένο στρες που βιώνουν τα νεαρά κορίτσια για να ανταποκριθούν στον προκαθορισμένο γυναικείο ρόλο και τα κοινωνικά πρέπει; Ή μήπως ο γυναικείος προσανατολισμός της κατάθλιψης οφείλεται στο γεγονός ότι το αρσενικό φύλο δεν αναζητά βοήθεια στον ίδιο βαθμό, προκειμένου να ανταποκριθεί στα δικά του κοινωνικά πρέπει, με αποτέλεσμα να χάνει πιο εύκολα τη μάχη με την κατάθλιψη και να κερδίζει αυτή με την αυτοκτονία;

Ένα είναι το σίγουρο. Η κατάθλιψη θεραπεύεται και προλαμβάνεται. Η προκατάληψη, το στίγμα, τα στερεότυπα, η άρνηση, η επίκριση δεν έχουν θέση στο ταξίδι της θεραπείας. Θέση σε αυτό έχει η παιδεία. Ανοίγουμε τα αυτιά μας, τα μάτια μας, την καρδιά μας. Μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τα συμπτώματα. Μαθαίνουμε να κατανοούμε και να σεβόμαστε τον αγώνα ενός ανθρώπου και ακόμα περισσότερο ενός παιδιού. Είναι σημαντικό το οικογενειακό περιβάλλον σε συνεργασία συχνά με το σχολικό να είναι σε θέση να αντιληφθεί τα ανησυχητικά σημάδια και στη συνέχεια να αναζητήσει βοήθεια για τον έφηβο δημιουργώντας ταυτόχρονα ένα ασφαλές περιβάλλον. Η πρώιμη αντιμετώπιση της κατάθλιψης επιτρέπει στο παιδί να αναπτύξει την προσωπικότητά του έπακρο και να αποφύγει πιο σοβαρές μορφές της νόσου. Η κατάθλιψη θεραπεύεται.


Σε περίπτωση αυτοκτονικού ιδεασμού καλέστε στο: 1018 -24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία.

Βιβλιογραφία:

  • Robert S. Feldman, Εξελικτική Ψυχολογία, Δια βίου ανάπτυξη, Gutenberg, Αθήνα 2011
  • Εφηβική Κατάθλιψη και Αυτοκτονία. Ο ρόλος του Νοσηλευτή. Link

Φωτογραφίες: freeimages.com

What do you think?

17 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ο ρατσισμός μέσα από το ψυχοδυναμικό πλαίσιο

Ψtalk: “Νιώθω μόνη μου”