in ,

Το πρόβλημα της αποστήθισης στο ελληνικό σύστημα εκπαίδευσης και οι πιθανές λύσεις αντιμετώπισης


Η αποστήθιση αποτελεί μια τεχνική μάθησης, η οποία αποσκοπεί στην απομνημόνευση της εκπαιδευτικής ύλης, χωρίς όμως οι μαθητές να έχουν κατανοήσει τις έννοιες που διδάσκονται από τους εκπαιδευτικούς τους. Ουσιαστικά πρόκειται για μια στείρα γνώση την οποία οι μαθητές δεν έχουν επεξεργαστεί και κατανοήσει σε βάθος με κριτική σκέψη, αλλά την μαθαίνουν μηχανικά για βαθμοθηρικούς σκοπούς.

Το πρόβλημα της αποστήθισης ταλανίζει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, ιδιαίτερα στις τάξεις του Λυκείου, όπου οι μαθητές έχουν να αντιμετωπίσουν τη διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων για την εισαγωγή τους στη τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ευρεία εφαρμογή του συστήματος της αποστήθισης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, περιορίζει την προσπάθεια ανάπτυξης της κριτικής σκέψης από τους μαθητές. Ως αποτέλεσμα οι μαθητές αποθηκεύουν στη μνήμη τους και αναπαράγουν πληροφορίες μηχανικά, χωρίς να διαθέτουν την ικανότητα να συνδυάσουν τις πληροφορίες και να τις επεξεργαστούν με κριτική ικανότητα.

Η υιοθέτηση της αποστήθισης ως κύριας και πιο αποδοτικής τεχνικής μάθησης από τους μαθητές όλων των βαθμίδων και τάξεων, πηγάζει από πολλά και διάφορα αίτια. Το πιο σημαντικό αίτιο που διαιωνίζει αυτή τη κατάσταση είναι η λειτουργία του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος. Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα σε γενικές γραμμές είναι παρωχημένο, καθώς η πλειονότητα των εκπαιδευτικών εφαρμόζει την δασκαλοκεντρική διδασκαλία, ειδικά στα θεωρητικά μαθήματα όπως η ιστορία, με αποτέλεσμα να μη δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να αναπτύξουν τις κριτικές τους δεξιότητες.

Ως συνέπεια, απώτερος σκοπός για τη πλειοψηφία των μαθητών είναι η βαθμοθηρία ούτως ώστε να προβιβαστούν στην επόμενη τάξη μέχρι να καταλήξουν στη Γ΄ λυκείου, όπου είναι ο προθάλαμος για την εισαγωγή τους στη τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Ένα άλλο εξίσου σημαντικό αίτιο είναι η κοινωνική πίεση που ασκείται προς τους μαθητές. Πιο συγκεκριμένα, παρατηρείται ότι στην ελληνική οικογένεια έχει γαλουχηθεί η πεποίθηση, ότι για να διαγράψει μια λαμπρή σταδιοδρομία ένα παιδί επιβάλλεται να έχει υψηλούς βαθμούς και στο τέλος της σχολικής του διαδρομής να πετύχει την εισαγωγή του σε κάποιο πανεπιστημιακό ίδρυμα. Όπως αναφέρει ο Σφακιανάκης Δ. (2010) Η Ελλάδα είναι παραδοσιακά η χώρα της μορφωσιολατρίας. Πουθενά αλλού στον κόσμο οι γονείς δεν έχουν τέτοιο πάθος με τα γράμματα ή, πιο σωστά, με την εκπαίδευση των παιδιών τους. Οι υψηλές βαθμολογικές επιδόσεις του παιδιού στο σχολείο εγγράφουν υποθήκες για λαμπρές ανώτατες σπουδές στο μέλλον και αυξημένες ελπίδες για πετυχημένη επαγγελματική σταδιοδρομία. Επιπλέον, οι άριστες επιδόσεις του μαθητή αποτελούν περγαμηνές που προσδίδουν αυξημένο κοινωνικό κύρος στον ίδιο αλλά και στους γονείς. Συνεπώς η κοινωνική και κατ’ επέκταση οικογενειακή πίεση που ασκείται στους μαθητές για υψηλές βαθμολογίες και επιτυχία στις εξετάσεις, τους οδηγεί στην εύκολη και δοκιμασμένη λύση της αποστήθισης του εκπαιδευτικού υλικού.

Η εκπαιδευτική κοινότητα για να κατορθώσει να αντιμετωπίσει με αποτέλεσμα τη μάστιγα της αποστήθισης, θα πρέπει να ενθαρρύνει τους μαθητές να καλλιεργήσουν την κριτική τους σκέψη. Ο εκπαιδευτικός έχει έναν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο μέσα στην σχολική τάξη καθώς οφείλει να παρέχει τη δυνατότητα στους μαθητές να εκφράζουν τις σκέψεις τους και να διατυπώνουν ελεύθερα τις ερωτήσεις τους, μέσω του διαλόγου που θα πρέπει να αναπτύσσεται ανάμεσα στον δάσκαλο και τους μαθητές. Η διδακτική μέθοδος που θα εφαρμόσει θα πρέπει να έχει ως επίκεντρο τους μαθητές.

Τα βασικά στοιχεία που πρέπει να αποκομίζει ο μαθητής μέσα από το σχολείο είναι η ικανότητα για κριτική σκέψη, η συγκέντρωση πληροφοριών από πολλαπλές πηγές, η αξιολόγηση των πηγών και η σύνθεση. Η μαθητοκεντρική προσέγγιση που θα εφαρμόσει ο εκάστοτε καθηγητής, θα στηριχτεί στην διερευνητική μέθοδο είτε σε ατομικό επίπεδο είτε σε ομαδοσυνεργατικό πλαίσιο. Με τη χρήση της συγκεκριμένης μεθόδου ο εκπαιδευτικός θέτει ένα ερώτημα στους μαθητές με επιστημονικό χαρακτήρα και θέτοντας ένα χρονικό όριο, παρέχει τη δυνατότητα στους μαθητές να μελετήσουν το εκπαιδευτικό τους υλικό, να πραγματοποιήσουν την έρευνα τους, ώστε να καταλήξουν σε κάποιο συμπέρασμα για την ερώτηση που τέθηκε.

Η υιοθέτηση της διερευνητικής μεθόδου προσφέρει θετικές επιδράσεις στους μαθητές, οι οποίοι αναπτύσσουν τις κριτικές τους δεξιότητες. Επίσης αξιοποιούν δημιουργικά το σχολικό τους εγχειρίδιο χωρίς να βασίζονται στην τεχνική της αποστήθισης. Επιπροσθέτως με την εφαρμογή της ομαδοσυνεργατικής διαδικασίας, οι μαθητές αναπτύσσουν το πνεύμα συνεργασίας και επικοινωνίας, στοιχεία που θα τους φανούν χρήσιμα στη μελλοντική τους σταδιοδρομία. Επίσης ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες που του παρέχει η τεχνολογία τη σημερινή εποχή και να αξιοποιήσει το διαδίκτυο ως μέσο αναζήτησης αξιόπιστων πηγών σε συνεργασία με τους μαθητές. Έτσι θα έχουν την δυνατότητα να αντλήσουν νέες έγκυρες πληροφορίες μέσω του διαδικτύου που δεν περιλαμβάνονται στα σχολικά εγχειρίδια, για περαιτέρω εμπλουτισμό της γνώσης. Με αυτό το τρόπο οι μαθητές θα συμμετάσχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία με έναν πιο ενεργό ρόλο γεγονός που θα κεντρίσει το ενδιαφέρον τους για το μάθημα. Δεν θα παρέχεται από τον καθηγητή στείρα γνώση αλλά οι μαθητές θα κάνουν έρευνα με αποτέλεσμα την όξυνση της κριτικής τους ικανότητας. Επιπροσθέτως, είναι πολύ σημαντικό στα πλαίσια της μαθητοκεντρικής διδασκαλίας που θα εφαρμόσει ένας σύγχρονος εκπαιδευτικός, να αξιοποιήσει με διδακτικό τρόπο χώρους όπως τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι.

Εν κατακλείδι, με τη συγκεκριμένη μέθοδο διδασκαλίας, το μάθημα θα είναι πιο ευχάριστο για τους μαθητές ενώ ταυτόχρονα θα είναι και πιο αποδοτικό, καθώς θα πετύχει το διττό στόχο της καλλιέργειας της κριτικής σκέψης των μαθητών σε συνδυασμό με την εξάλειψη της αποστήθισης.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Παπαδοπετράκης, Ε. (2008). Ο ρόλος της παπαγαλίας στη διδασκαλία της άγνοιας. Ουτοπία: διμηνιαία έκδοση θεωρίας και πολιτισμού, (78), 177-196.

Σφακιανάκης, Δ. (2010). Μαμά, φτάνει πια η παπαγαλία! Πώς θα βοηθήσουμε τα παιδιά μας να διαβάζουν αποτελεσματικά. Αθήνα: Εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.

Φαρμάκης, Κ. (2006). Μεθοδολογία και Διδακτικές στρατηγικές στο μάθημα της Ιστορίας. Ανακτήθηκε 12 Νοεμβρίου, 2021, από https://www.eduportal.gr/istoria-did/?fbclid=IwAR3cdDWwghq1YfudZQT49vyn6osKWJb6vSM4f8pG4YXTGaognXagZeOGQZA


What do you think?

14 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Γιατί τα παιδιά χρειάζονται κατοικίδια ζώα για δώρο τα Χριστούγεννα και όχι μόνο;

Η επίδραση των ρομαντικών ταινιών στις ερωτικές σχέσεις