«Τα μυαλά που κουβαλάς 2: Μια ψυχοεκπαιδευτική προσέγγιση της ταινίας»
Η εικόνα δημιουργήθηκε με το εργαλείο Pixlr Image Generator, με σκοπό την αποκλειστική της χρήση στο παρόν άρθρο.

«Τα μυαλά που κουβαλάς 2: Μια ψυχοεκπαιδευτική προσέγγιση της ταινίας»

Σχεδόν μία δεκαετία πέρασε, από τότε που γνωρίσαμε για πρώτη φορά τον καρτουνίστικο συναισθηματικό κόσμο της 11χρονης Ράιλι. Και να που συναντιόμαστε ξανά, με εκείνη κατά δύο χρόνια μεγαλύτερη στον πλανήτη Pixar και έτοιμη -ή και όχι- να διευρύνει περισσότερο τον κόσμο των συναισθημάτων. Έχοντας ήδη μια ταινία ως εφόδιο και νιώθοντας καλά με τα βασικά συναισθήματα της, η έφηβη Ράιλι βρίσκεται στην τοποθεσία “εφηβεία” σε καρμική συνάντηση με την Ανησυχία και την υπόλοιπη νέα παρέα.

Εμβόλιμη παρατήρηση, ωστόσο, πως με τον όρο «νέα» αναφερόμαστε αποκλειστικά στα νέα πρόσωπα-ρόλους που απεικονίζουν τα συναισθήματα στην ταινία ανθρωποποιημένα. Ρεαλιστικά, ως άνθρωποι δεν θα ήταν χρήσιμο να πούμε πως αποκτούμε ξαφνικά στην εφηβεία αμιγώς νέα συναισθήματα. Η πραγματικότητα έχει να κάνει περισσότερο με το γεγονός, πως στο εύρος αυτής της ηλικίας τα «νέα» συναισθήματα είναι στην ουσία πρωτόγνωρες καταστάσεις που καλούμαστε ξαφνικά να διαχειριστούμε για πρώτη φορά. Έρχονται συνδυαστικά με βιολογικές αλλαγές, λόγου χάρη ορμονικές αλλαγές, και περαιτέρω ανάπτυξη εγκεφαλικών δομών που εμπλέκονται σε πολλές ρυθμιστικές συναισθηματικές αλλαγές, για παράδειγμα η ικανότητα λήψης αποφάσεων- που στην εφηβεία κατεξοχήν συνδυάζεται με το συναίσθημα και την παρόρμηση.

Σε αυτό το σημείο, βλέπουμε τον βασικό χαρακτήρα να ξυπνάει ως έφηβη ενώ το εσωτερικό Κέντρο Ελέγχου της βρίσκεται σε άμεση αναδόμηση. Τα συναισθήματα, γνώριμα και νέα, μάχονται να επικρατήσουν, με τον ίδιο τρόπο που προσπαθούμε και όλοι εμείς να προσανατολιστούμε ανάμεσα σε αυτά. Ανάλογα, λοιπόν, με τον πρωταγωνιστή-συναίσθημα του κάθε κινηματογραφικού καρέ, η έφηβη σκέφτεται, αισθάνεται και πράττει.

Αναρτήθηκε από το www.unsplash.com

Εύκολα μπορούμε όλοι οι θεατές να αντιληφθούμε πως μόνο όταν τα συναισθήματα-ρόλοι πρωταγωνιστούν συμπληρωματικά, η πρωταγωνίστρια είναι λειτουργική και σε αρμονία με την αίσθηση του εαυτού της. Οι εναλλαγές σκηνών σε όλη την διάρκεια του κινουμένου σχεδίου τονίζουν την χρησιμότητα όλου του φάσματος των συναισθημάτων και τον εποικοδομητικό τους ρόλο την εκάστοτε στιγμή. Με αυτό τον τρόπο, ακόμα και τα φαινομενικά αρνητικά συναισθήματα παίρνουν θετικό πρόσημο και αποκτούν λειτουργικό ρόλο για τον εαυτό. Συμπληρωματικά, ο ψυχισμός μπορεί να βιωθεί ως ένα συνεχές για κάθε συναίσθημα, όπου κάπου στην μέση συναντάμε την λειτουργική έκφρασή τους και στα δύο άκρα αποδιοργανωμένες συμπεριφορές. Συγχρόνως, τονίζεται η σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στις σκηνές-συνθήκες που καθίσταται χρήσιμο να κατασταλούν προσωρινά κάποια συναισθήματα και σε εκείνες που η πλήρης ή συστηματική καταπίεση αυτών μπορεί να καταστεί μόνο επιβαρυντική για ολόκληρο τον ανθρώπινο οργανισμό.

Προς αποφυγή παρανοήσεων – μιας και η ομάδα των νέων εφηβικών, και ως φαίνεται άνευ προηγουμένου, περίπλοκων συναισθημάτων παίρνει τα ηνία για σημαντικό μέρος του κινηματογραφικού χρόνου – η ύπαρξη ανησυχιών, ζήλιας, ντροπής και ανίας σε ποικίλους βαθμούς, είναι κοινό σημείο της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης το οποίο συνεχίζεται και στην πορεία της ενήλικης ζωής. Επομένως, θα ήταν χρήσιμο να μην συνδέσουμε τα συναισθήματα άγχους που εμπεριέχονται στην πλοκή με διαταραχές άγχους, οι οποίες άπτονται διαγνωστικών κριτηρίων.

Η συμβολή αυτής της ταινίας, πέρα από ψυχαγωγική, φαίνεται να είναι και εκπαιδευτική για το κοινό μικρότερης ηλικίας. Με την εικονική αναπαράσταση του τί συμβαίνει σε έναν νεαρό-έφηβο εγκέφαλο, οι νεότεροι θεατές αποκτούν τη δυνατότητα να αντιληφθούν γνωστικά το πώς δημιουργούν αναμνήσεις, πώς τα συναισθήματα επηρεάζουν την συμπεριφορά καθώς και άλλες λειτουργικές πτυχές του εγκεφάλου και της νόησης. Έτσι, τα νεαρά παιδιά, μέσω αυτής της πολυμεσικότητας, προσεγγίζουν την αντίληψη του δικού τους ψυχικού κόσμου, της προσωπικής τους σκέψης και δράσης με προσιτά για αυτά οπτικά εργαλεία.

Η ταινία είναι εξίσου καλοδεχούμενη και από μη τυπικής ανάπτυξης παιδιά ή ενήλικες. Πιο αναλυτικά, η εικονική αναπαράσταση και η προσωποποίηση των συναισθημάτων στα πλαίσια της πλοκής, επιτρέπει σε όλους τους θεατές να αναγνωρίσουν πως οι ιδιότητες των συναισθημάτων έχουν πανανθρώπινο χαρακτήρα. Η αναγνώριση αυτή απαντάται και σε θεατές εντός του φάσματος, οι οποίοι αντιμετωπίζουν συχνότερα δυσκολίες στην έκφραση και στην αναγνώριση των συναισθημάτων των ίδιων, αλλά και του περίγυρού τους. Ο ακριβής τρόπος με τον οποίο αποδίδονται τα χαρακτηριστικά των συναισθημάτων-ρόλων, είτε λεκτικά είτε μη λεκτικά, ενισχύει την ικανότητα των θεατών με αυτισμό να εντοπίσουν τα συναισθήματα, εφόσον μπορούν να τα τοποθετήσουν νοερά ως ζωντανά υποκείμενα.

Σε αυτή την βάση και αφήνοντας μακριά παρερμηνείες για την έλλειψη συναισθημάτων αυτού του κοινού, επιβεβαιώνεται το μήνυμα της ταινίας πως τα συναισθήματα είναι δύσκολα για όλους, με την κοινότητα του φάσματος να προσπαθεί να διαχειριστεί αυτήν τη δυσκολία, ενδεχομένως ακόμα πιο εντονα, αντιμετωπίζοντας πληθώρα συναισθημάτων ίδια με αυτή των νευροτυπικών.

Επιπροσθέτως, το παιδικό έργο προσελκύει και την προσοχή των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων, γονέων και μη. Η εικονική απόδοση των εσωτερικών συγκρούσεων της πρωταγωνίστριας, τους ωθεί να αφουγκραστούν τα συναισθήματα των παιδιών και των εφήβων με περισσότερη ενσυναίσθηση και με μια στάση λιγότερο επικριτική.

Πρόκειται για έναν μακρύ διάλογο μεταξύ της Ράιλι και του εσωτερικού της κόσμου. Ακόμα περισσότερο, πρόκειται για την επιβίβαση της πρωταγωνίστριας σε ένα ταξίδι προσωπικής αυτογνωσίας. Αντίστοιχα, η ύπαρξη θεμάτων που αφορούν την αποδοχή, την καταξίωση -όποιας μορφής- αλλά και την ανθρώπινη επικοινωνία, δεν μπορούν παρά να κοσμούν έντεχνα το πλαίσιο της ανθρώπινης φύσης σε συνάρτηση με την συνύπαρξη και το πολυπόθητο αίσθημα του ανήκειν.

Η εικόνα δημιουργήθηκε με το εργαλείο ChatGPT, με σκοπό την αποκλειστική της χρήση στο παρόν άρθρο.

Σαν μια ακόμα Ράιλι,

και εγώ και εσύ, 

αναζητούμε τί μας διαμορφώνει πραγματικά, 

αναζητούμε τρόπους να αγαπήσουμε 

τον εαυτό μας ως έχει,

αναζητούμε την αυτοσυμπόνια μας

και τελικά ανοίγουμε τον δρόμο 

προς την αυθεντικότητά μας.

Θα το ήθελα, ελπίζω και εσύ!

Βιβλιογραφία

  1. Arendale, S. (2022). “What’s Going On Inside Their Heads?”: Demystifying Emotions with Pixar’s Inside Out. Milligan University Digital Repository. https://mcstor.library.milligan.edu/handle/11558/6817
  2. Autism Vision of Colorado (2022). Why Inside Out is Disney’s Most Important Movie Ever. https://www.autismvisionco.org/post/why-inside-out-is-disney-s-most-important-movie-ever
  3. Bera, S. (2017). Inside Out. American Journal of Psychiatry Residents’ Journal, 12(6), 15–15. https://doi.org/10.1176/appi.ajp-rj.2017.120606
  4. Bailey, R., & Barnes, S. (2015). Brain Science, Inside Out. Harvard Graduate School of Education. https://www.gse.harvard.edu/ideas/usable-knowledge/15/09/brain-science-inside-out
  5. Coventry University. (2015, August 4). Can “Inside Out” Help Children with Autism to Learn About Emotions?. Coventry University Research Blog. https://blogs.coventry.ac.uk/researchblog/can-inside-out-help-children-with-autism-to-learn-about-emotions/
  6. James, A. (2024, June 19). Pixar’s Inside Out 2 reviewed by a psychologist. RTE. https://www.rte.ie/culture/2024/0619/1455356-pixars-inside-out-2-reviewed-by-a-psychologist/
  7. Zakrzewski, V., & Marsh, J. (2015, July 14). Four Lessons from “Inside Out” to Discuss With Kids. Greater Good Magazine. https://greatergood.berkeley.edu/article/item/four_lessons_from_inside_out_to_discuss_with_kids

Αρχισυνταξία: Δράνη Φωτεινή – Δέσποινα, Ψυχολόγος BSc, MScc

Επιμέλεια άρθρου: Τυρλή Αικατερίνη

ΚοινοποίησηFacebookLinkedIn
Συμμετοχή στη συζήτηση

Archives

Categories