in

Ροή: το μυστικό για την ευτυχία;


Ένας από τους δημοφιλέστερους στόχους ζωής των ανθρώπων, ανεξαρτήτου φύλου ή ηλικίας είναι η ευτυχία. Το αίσθημα της ευτυχίας είναι σαν να παίζει κανείς το παιχνίδι του κρυμμένου θησαυρού χωρίς τέλος. Υπάρχουν στιγμές που αισθάνεται χαρούμενος ενώ άλλες που νιώθει θλίψη. Ποιό είναι, λοιπόν, το μυστικό για να φτάσουμε στην απόλυτη ευτυχία;

Η ευτυχία δεν είναι μια μόνιμη συναισθηματική κατάσταση και ούτε πρέπει να εκλαμβάνεται ως ο απόλυτος στόχος. Είναι αδύνατο να αισθάνεται κανείς μόνο ευτυχία εκτός και αν είναι διαγνωσμένος από κάποια ψυχική νόσο. Η λύπη και η απογοήτευση είναι συναισθήματα που είναι απαραίτητα για την ευεξία και την ισορροπία στη ζωή. Χωρίς, λοιπόν, την αποφυγή των αρνητικών συναισθημάτων, υπάρχουν τρόποι να απολαμβάνουμε στιγμές ευτυχίας πιο τακτικά.

Όταν απολαμβάνουμε αυτό που κάνουμε νιώθουμε συναισθήματα τέρψης. Ο ψυχολόγος Τσικζεντμιχάι κάνει διαχωρισμό δύο ειδών απολαύσεως. Η μία είναι η φυσική και σωματική ευχαρίστηση, όπως το φαγητό ή το σεξ. Αυτό το είδος αν και είναι αρκετά ισχυρό προκαλεί κορεσμό μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και φτάνει έως ένα επίπεδο ικανοποίησης. Το δεύτερο είναι αυτό που θέτει το άτομο σε μια κατάσταση απόλυτης ευχαρίστησης. Σε μια κατάσταση ροής.

Σύμφωνα με τον Τσικζεντμιχάι η ροή συμβαίνει και το άτομο ακολουθάει. Συμβαίνει όταν καταπιανεται κανείς με σωματικές ή πνευματικές ασχολίες που τις εκτελεί όντας απόλυτα συντονισμένος σε αυτές. Θα μπορούσε να είναι το τρέξιμο, η ενασχόληση με κάποιο παζλ ή η ζωγραφική. Όταν βρίσκεται το άτομο  σε κατάσταση ροής οι αυτόματες εργασίες κάνουν το μεγαλύτερο μέρος της δουλείας ενώ η συνειδητή σκέψη βρίσκεται παρόν για να λύνει τυχόν προβλήματα που εμποδίζουν την ροή.

Μια απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη της ροής είναι το άτομο να έχει ικανότητα σε αυτό που κάνει και αυτό με την σειρά του να είναι ως ένα βαθμό απαιτητικό. Δεν μπορεί να υπάρξει η ροή εάν η διεργασία είναι πολύ εύκολη ή πολύ δύσκολη για το άτομο. Όταν βρίσκεται κανείς σε κατάσταση ροής είναι απόλυτα αφοσιωμένος καθώς απασχολεί το συνειδητό αλλά και το ασυνείδητο κομμάτι του. Με αυτό τον τρόπο αφήνει πίσω σκέψεις που του προκαλούν αρνητικά συναισθήματα και άγχος. Βρίσκεται θα λέγαμε σε μία κατάσταση απόλυτης επικέντρωσης και ευχαριστησης στο τώρα.

Στην κατάσταση της ροής υπάρχει μια απόλυτη συγκέντρωση σε αυτό που εκτελείται από το άτομο και όχι στο ίδιο το άτομο. Αυτή η αποστασιοποίηση επιτρέπει την απελευθέρωση από την αίσθηση του χρόνου ενώ το άτομο βρίσκεται σε ροή. Παράλληλα, επειδή η ροή είναι μια αυτοτελή διαδικασία πάντα υπάρχει η τελική συναισθηματική ανταμοιβή μέσα από την επιτυχημένη επίτευξη της εργασίας. Πως μπορώ να μπω και εγώ σε αυτή την κατάσταση; Είναι σημαντικό όπως προαναφέρθηκε να βρει κανείς κάτι που του αρέσει και έχει ικανότητα σε αυτό. Και η ικανότητά του θα πρέπει να είναι σε παρόμοια επίπεδα με το βαθμό δυσκολίας της ασχολίας.

Έρευνες έχουν αποδείξει πως το να βρίσκεται κανείς σε κατάσταση ροής καθημερινά έχει συσχέτιση με την κατάκτηση μακροχρόνιων στόχων. Μέσα από την ενασχόληση με χόμπι που μας προκαλούν ευχαρίστηση και την ικανοποίηση της επιτυχίας ενισχύεται η αυτοσυγκράτηση, η ευημερία και η αυτοεκτίμηση. Επίσης, ενισχύεται η ψυχική ανθεκτικότητα με το να στρέφεται η προσοχή μακριά από αγχωτικές σκέψεις, σε αυτό που εκτελείται εκείνη την ώρα από το άτομο. Πιο συγκεκριμένα έχει αποδειχθεί πως η ροή μπορεί να αποδυναμώσει συναισθήματα κατάθλιψης και επαγγελματικής εξουθένωσης.

Η ευτυχία είναι αποτέλεσμα απελευθέρωσης της ορμόνης της σεροτονίνης και ντοπαμίνης από τον εγκέφαλο. Η ικανοποίηση που παίρνει κανείς όντας σε ροή και εκτελώντας με επιτυχία μια δύσκολη εργασία οδηγεί στην παραγωγή των ορμονών της ευτυχίας και στην μείωση της ορμόνης του στρες, κορτιζόλη. Έτσι, το άτομο μπαίνει σε έναν κύκλο θετικής ανατροφοδότησης με αποτέλεσμα να βρίσκεται σε κατάσταση ροής συχνότερα και να νιώθει ευτυχία σε καθημερινή βάση.

Φυσικά η ευτυχία δεν είναι ένα συναίσθημα που πρέπει κανείς να το θεωρήσει δεδομένο. Όσο φυσικό είναι να υπάρχουν αναλαμπές ευτυχίας μέσα στην ημέρα, άλλο τόσο φυσιολογικό είναι να υπάρχουν στιγμές έντονου άγχους και θλίψης. Το πρώτο μυστικό, λοιπόν, είναι η αποδοχή όλων των συναισθημάτων, θετικών και αρνητικών. Το δεύτερο, είναι η αναζήτηση για ασχολίες που μας δημιουργούν το αίσθημα της ευτυχίας μέσα από την ροή και όχι το κυνήγι της ευτυχίας μέσα σε ό,τι και αν κάνουμε. Η ευτυχία είναι σαν τον ήλιο. Αν προσπαθείς να την κοιτάξεις κατάματα θα καταφέρεις μόνο να τυφλωθείς. Ενώ αν την κοιτάξεις μέσα από την μορφή του ουράνιου τόξου θα απολαύσεις τα διαφορετικά, όμορφα χρώματά της.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Jonathan Haidt, Η υπόθεση της ευτυχίας. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο(2019)

Mihaly Csikszentmihalyi, Flow: The Psychology of Optimal Experience (2008). Harper Perennial Modern Classics

René Weber, Theorizing Flow and Media Enjoyment as Cognitive Synchronization of Attentional and Reward Networks (2009). Communication Theory, Volume 19, Issue 4, November 2009, Pages 397–422

 

Εγκρίθηκε από την Ψυχολόγο, Λυδία Μούρτου

What do you think?

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Το άγχος μου για οτιδήποτε καινούριο με κάνει να θέλω να πεθάνω”

Ψtalk: “Νιώθω ότι έχω χάσει πολλά από την ζωή μου”