Η ψυχοσωματική καταπόνηση, αποτελεί μια κατάσταση, η οποία μας αφορά όλους, κάποιους σε μεγαλύτερο και άλλους σε μικρότερο βαθμό. Ορισμένοι ερευνητές δίνουν έμφαση στο εξής μοντέλο: στρεσογόνο ερέθισμα, επεξεργασία ερεθίσματος, απόκριση στην ψυχοσωματική καταπόνηση. Σημαντικό ρόλο σε αυτό το μοντέλο λαμβάνουν τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνουμε στην καθημερινότητά μας.
Σύμφωνα με τον Cannon και το μοντέλο πάλης ή φυγής (fight or flight), ο οργανισμός, όταν αντιληφθεί έναν επερχόμενο κίνδυνο, προετοιμάζεται για δύο ενδεχόμενα: είτε να τεθεί σε «φυγή», είτε να «επιτεθεί και να πολεμήσει». Αυτή η διαδικασία μπορεί να φανεί αποτελεσματική, διότι προετοιμάζει τον οργανισμό για άμεση αντίδραση, σε περίπτωση κινδύνου, ωστόσο μπορεί να δημιουργήσει και διάφορες αρνητικές επιπτώσεις. Συγκεκριμένα, η υψηλή εκτεταμένη διέγερση μπορεί να φανεί επικίνδυνη, καθώς καθιστά τον οργανισμό σε εκτενή εγρήγορση, σε όχι και τόσο επικίνδυνες περιπτώσεις. Με λίγα λόγια, λόγω του ότι ο άνθρωπος δεν αντιμετωπίζει τόσο συχνά φυσικούς κινδύνους, αλλά περισσότερο στρες κοινωνικής προέλευσης, τον καθιστά εγκλωβισμένο σε μια κατάσταση διέγερσης, χωρίς χαλάρωση. Αποτέλεσμα αυτού, είναι η δημιουργία σωματικών αλλά και ψυχικών βλαβών.
Συνέπειες παρατεταμένης καταπόνησης
Η χρόνια ψυχοσωματική καταπόνηση μπορεί να δημιουργήσει σωρεία αρνητικών επιπτώσεων στην λειτουργία του οργανισμού. Κάποιες από αυτές είναι οι ακόλουθες:
- Κόπωση, μυϊκή εξασθένιση
- Υπέρταση (υψηλή πίεση αίματος)
- Καταστολή ωορρηξίας, ανικανότητα
- Μειωμένη αντίσταση σε νόσους
- Απάθεια
- Έλλειψη όρεξης
- Κεφαλαλγίες
- Δερματικές παθήσεις
- Άσθμα
Αυτοάνοσα νοσήματα και ψυχολογικές επιπτώσεις
Όπως προαναφέρθηκε, η υπερδιέγερση του οργανισμού μπορεί να επιφέρει κάποιες δυσλειτουργίες. Σε κάποιες περιπτώσεις ο οργανισμός αδυνατεί να αναγνωρίσει την πραγματική απειλή και λόγω της υπερδιέγερσης υπερλειτουργεί και αντιλαμβάνεται τα δικά του κύτταρα ως εισβολείς, με αποτέλεσμα να τους επιτίθεται. Ως αποτέλεσμα αυτής της επίθεσης, δημιουργούνται τα αυτοάνοσα νοσήματα. Τα αυτοάνοσα αποτελούν ένα συνονθύλευμα γονιδιακών προδιαθέσεων, περιβαλλοντικών παραγόντων, τρόπου ζωής, ψυχολογικών παραγόντων. Όσοι πάσχουν από κάποιο αυτοάνοσο νόσημα «κουβαλούν στη πλάτη» τους τον χρόνιο πόνο, ψυχολογικό και σωματικό, τις επιπτώσεις του στην καθημερινότητα αλλά και την «αναγκαστική» αλλαγή στον τρόπο ζωής τους προκειμένου να προσαρμοστούν στην νέα ή χρόνια μάχη τους. Το ψυχολογικό στρες που δημιουργούν οι εξάρσεις και οι υφέσεις των συμπτωμάτων, μπορεί να επιφέρει στο άτομο συναισθήματα όπως ο θυμός, το άγχος και η θλίψη. Ωστόσο, δεν είναι απόλυτο πως όλοι οι ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα θα αναπτύξουν τα συγκεκριμένα συναισθήματα, καθώς αυτά μπορούν να δημιουργηθούν και σε πληθυσμό χωρίς επικείμενο νόσημα. Σημαντικό ρόλο έχουν η προσωπικότητα, η προδιάθεση σε ψυχολογικές διαταραχές, αλλά και σε προηγούμενα γεγονότα ζωής.
Συμπερασματικά, η σωματική και ψυχολογική υγεία αλληλεπιδρούν σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι εκμάθησης διαχείρισης των έντονων συναισθημάτων, αλλά και των δυσκολιών της εκάστοτε νόσου,μέσω της ψυχοθεραπείας . Τέλος, σημαντικό ρόλο έχει η αποδοχή της κατάστασης, των δυσκολιών αλλά και της αλλαγής του τρόπου ζωής που επιφέρει η κάθε νόσος, αλλά και η προσπάθεια συμφιλίωσης με την προσπάθεια που απαιτείται σε κάθε περίπτωση.
Βιβλιογραφία:
- Mark R. Rosenzweig, S. Mark Breedlove, Neil V. Watson (2011). Βιολογική Ψυχολογία, Εισαγωγή στην συμπεριφορική και γνωσιακή νευροεπιστήμη. Αθήνα, Παρισιανού.
- Η εικόνα ανακτήθηκε από: nature.com Link
