in , ,

Πίκα: Διαγνωστικά κριτήρια και παράγοντες κινδύνου.


Τι σηματοδοτεί η βρώση μη βρώσιμων ουσιών;

Η πίκα αποτελεί μία διαταραχή πρόσληψης τροφής,η οποία χαρακτηρίζεται από την επίμονη και ακατάσχετη κατανάλωση μη βρώσιμων και μη θρεπτικών ουσιών.Η ονομασία της προέρχεται από την λατινική εκδοχή του πτηνού κίσσα (pica-pica),το οποίο φημίζεται για την ποικιλομορφία των διατροφικών επιλογών του. Εναλλακτικά αποκαλείται «αλλοτριοφαγία» και μας παραπέμπει στο να τρώει κανείς τα αλλότρια, δηλαδή τα ξένα. Αυτά μπορεί να αποτελούν υλικά και αντικείμενα όπως ο ασβέστης, οι τρίχες, το χώμα, η άμμος, τα έντομα, το χαρτί, η κιμωλία, το ξύλο, ο πάγος, τα περιττώματα, το σαπούνι, ο πηλός, τα ωμά μακαρόνια ή το ωμό ρύζι.

Η διάγνωση της πίκα προκύπτει από το κλινικό ιστορικό του ασθενούς και συνοδεύεται από εξετάσεις για την φυσική κατάστασή του (αιματολογικές,τοξικολογικές κ.α), ώστε να εντοπιστούν πιθανές παρενέργειες από την κατανάλωση μη βρώσιμων ουσιών. Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, η πίκα παρουσιάζει συγκεκριμένα διαγνωστικά κριτήρια: Η συγκεκριμένη διατροφική συμπεριφορά θα πρέπει να εμφανίζεται για ένα διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα και να μην αποτελεί στοιχείο μιας κοινωνικά ή πολιτισμικά νορμοθετικής πρακτικής. Για παράδειγμα, η εντομοφαγία είναι μία διαδεδομένη διατροφική συνήθεια στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας,της Κεντρικής Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής,όχι όμως στην Ευρώπη. Επιπλέον, θα πρέπει να μην αντιστοιχεί στο αναπτυξιακό επίπεδο του ατόμου. Ειδικότερα, χαρακτηριστικό της φυσιολογικής ανάπτυξης των παιδιών από την ηλικία των 3 μηνών αποτελεί η εξερεύνηση του περιβάλλοντός τους μέσω του στόματος, δηλαδή με το πιπίλισμα ή ακόμα και την κατανάλωση αντικειμένων και υλικών που υπάρχουν στον χώρο.Το στάδιο αυτό της ανάπτυξης ολοκληρώνεται στην ηλικία των 2 με 3 ετών και ύστερα, αν η συγκεκριμένη διατροφική συμπεριφορά παραμείνει, είναι δυνατόν να τεθεί η διάγνωση της πίκα.

Οι αιτίες εμφάνισης της μπορεί να είναι οργανικές ή ψυχογενείς. Αφενός, η κατανάλωση μη βρώσιμων και μη θρεπτικών ουσιών μπορεί να υποδηλώνει διατροφικές ανεπάρκειες ή υποσιτισμό και να αποτελεί μία προσπάθεια του οργανισμού να ανακτήσει τα απαραίτητα μέταλλα και τις βιταμίνες που έχει στερηθεί. Για παράδειγμα, η κατανάλωση ωμών μακαρονιών (amilofagia) μπορεί να συνδέεται με χαμηλά επίπεδα σιδήρου, η κατανάλωση ασβέστη μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη ασβεστίου, ενώ η κατανάλωση χώματος και κιμωλίας (geophagia) ή ξύλου και χαρτιού (xylophagia) μπορεί να υποδηλώνει μειωμένη πρόσληψη βιταμινών A,B και D. Αν και η πίκα μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε περίοδο της ζωής του ανθρώπου, οι πιθανότητες εμφάνισής της είναι αυξημένες σε μικρά παιδιά και σε έγκυες γυναίκες, στις οποίες συνήθως τα συμπτώματα υποχωρούν μετά το πέρας της εγκυμοσύνης τους.

Όταν η αιτία εμφάνισής της δεν είναι οι διατροφικές ανεπάρκειες, μπορεί να σχετίζεται με την ύπαρξη νευροαναπτυξιακών διαταραχών, όπως ο αυτισμός και η νοητική αδυναμία ή να συνιστά μέσο κάλυψης του συναισθηματικού κενού που δημιουργείται στα παιδιά που βιώνουν παραμέληση ή μη επαρκή κάλυψη των βασικών αναγκών τους για τροφή,πόσιμο νερό,στέγη κ.α. Επιπλέον, μπορεί να αποτελεί μέσο ανακούφισης από το άγχος που συνοδεύει ορισμένες ψυχικές διαταραχές,όπως οι ιδεοψυχαναγκαστικές και οι αγχώδεις, καθώς και η σχιζοφρένεια και η κατάθλιψη ή να συνυπάρχει με άλλες διαταραχές πρόσληψης τροφής, όπως η ψυχογενής ανορεξία, όπου το άτομο υπό τον έντονο φόβο ότι θα αυξηθεί το βάρος του, καταναλώνει μη θρεπτικές και μη βρώσιμες ουσίες που διαθέτουν μηδαμινές θερμίδες.

Η πίκα μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα επικίνδυνη για τον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση από τοξικά υλικά, όπως ο μόλυβδος, o ψευδάργυρος και ο υδράργυρος, αλλά και σε λοιμώξεις που βλάπτουν το ήπαρ και τους νεφρούς, λόγω βακτηριδίων και παράσιτων που υπάρχουν στις μη βρώσιμες ουσίες. Αν παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, είναι επιβλαβής τόσο για την μητέρα όσο και για το έμβρυο λόγω της τοξικότητας ορισμένων ουσιών και της δυσκολίας απορρόφησης θρεπτικών συστατικών που προκαλούν. Η κατανάλωση μη αφομοιούμενων υλικών ή αιχμηρών αντικειμένων μπορεί να προκαλέσει δυσκοιλιότητα, βλάβες στο πεπτικό σύστημα, όπως η εντερική απόφραξη, γαστρικό πόνο, εσωτερική αιμορραγία, αλλά και οδοντικές φθορές. Ακόμα, αν και η εμφάνιση της πίκα έχει αποδοθεί σε διατροφικές ανεπάρκειες και υποσιτισμό, η ίδια μπορεί να τα δημιουργήσει όταν παραγκωνίζεται η κατανάλωση θρεπτικών ουσιών.

Επειδή οι βλάβες που μπορεί να προκαλέσει είναι σοβαρές και πολλές φορές μη αναστρέψιμες, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για παρακολούθηση και θεραπεία. Καταρχήν, ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε εξετάσεις ώστε να εξακριβωθεί το αν υπάρχει οργανική αιτία για την εμφάνιση της διαταραχής, καθώς και πιθανές παρενέργειες από την κατανάλωση τοξικών ουσιών. Για να καλυφθούν τυχόν διατροφικά ελλείμματα, θα πρέπει να χορηγηθούν οι απαραίτητες ουσίες που λείπουν από τον οργανισμό μέσω συμπληρωμάτων διατροφής και να ακολουθηθεί μία ισορροπημένη δίαιτα, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Αν η αλλοτριοφαγία δεν εξασθενήσει με την ιατρική περίθαλψη και την διατροφική θεραπεία και ιδιαίτερα αν συνυπάρχει με άλλες ψυχικές διαταραχές, είναι αναγκαία η αναζήτηση ψυχοθεραπευτικής ή ψυχιατρικής υποστήριξης και αν κριθεί απαραίτητο από τον ειδικό ψυχικής υγείας,η λήψη φαρμακευτικής αγωγής.

Εν κατακλείδι, η πίκα είναι μία διαταραχή πρόσληψης τροφής που εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά και έγκυες γυναίκες. Η εμφάνισή της μπορεί να σχετίζεται με διατροφικά ελλείμματα ή να είναι ψυχογενής. Είναι σημαντικό να μην «πανψυχολογούμε» και να εξετάζουμε τους οργανικούς παράγοντες κάθε διαταραχής που εκδηλώνεται σωματικά, αλλά θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι οι διαταραχές πρόσληψης τροφής, όπως η πίκα, μπορεί να εκδηλώνονται ως σύμπτωμα ψυχικών δυσλειτουργιών ή αδιαχείριστων ψυχικών τραυμάτων και χρήζουν άμεσης παρέμβασης.

Βιβλιογραφία:

Muhlheim, L. (22 Σεπτεμβρίου, 2021). What is Pica?. verywellmind.Ανακτήθηκε 6 Ιουνίου, 2022 από Link

Μανωλοπούλου, Δ., (27 Μαρτίου, 2019). Αλλοτριοφαγία (Pica). Παιδιατρική εταιρία Κύπρου.Ανακτήθηκε 6 Ιουνίου 2022, από Link

Κουσαίτη, Σ., (05 Οκτωβρίου, 2020). Αλλοτριοφαγία – Σύνδομο “Πικα”. MedNutrition. Ανακτήθηκε 6 Ιουνίου 2022, από Link

American Psychiatric Association. (2013). Διαγνωστικά Κριτήρια απο DSM-5 (5th ed.). Αθήνα, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας: Γκοτζαμάνης Κώστας

Οι εικόνες ανακτήθηκαν από: https://www.talcmag.gr/hot/pika/

https://www.welcomecure.com/diseases/pica/overview

What do you think?

22 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Νευριάζω με το παραμικρό, ξεσπάω στους άλλους και μετά το μετανιώνω”

Ψυχική ασθένεια: σε ποια ηλικία εμφανίζεται και πώς να την διακρίνουμε.