in , ,

Ψυχογενής Βουλιμία.


Τί είναι ;

Η Ψυχογενής Βουλιμία είναι μια ψυχική διαταραχή, η οποία ανήκει στην κατηγορία των διαταραχών πρόσληψης τροφής. Μέχρι το 1979 θεωρούταν μέρος της ψυχογενούς ανορεξίας, καθώς περίπου το 40% των γυναικών με ανορεξία εκδηλώνουν επεισόδια βουλιμίας. Η ψυχογενής βουλιμία είναι συχνότερη από τη ψυχογενή ανορεξία και προσβάλλει περίπου το 3-7% των γυναικών ηλικίας 15-25 ετών.

Όπως και στη ψυχογενή ανορεξία, το βασικό χαρακτηριστικό της διαταραχής είναι η υπερβολική ανησυχία αναφορικά με το βάρος του σώματος και την εξωτερική εμφάνιση. Η βουλιμία χαρακτηρίζεται από συχνά επεισόδια κατανάλωσης μεγάλων ποσοτήτων τροφής (υπερφαγία), τα οποία συνοδεύονται αρκετές φορές από αντιρροπιστικές συμπεριφορές. Συχνά (σε ποσοστό εως και 50%) οι ασθενείς με βουλιμία εμφανίζουν και καταθλιπιτκά συμπτώματα.

Τα διαγνωστικά κριτήρια της ψυχογενούς βουλιμίας, κατά το DSM-IV -TR, είναι τα εξής :

Α. Επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας.

Το επεισόδιο καθορίζεται από δύο κριτήρια:

1. Το πρώτο κριτήριο είναι η ταχεία κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής μέσα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, για παράδειγμα σε χρονικό διάστημα 2 ωρών. Η ποσότητα της τροφής που καταναλώνει ο πάσχων είναι εμφανώς μεγαλύτερη από εκείνη που οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να καταναλώσουν μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα και στις ίδιες συνθήκες. Το φαγητό που καταναλώνεται μπορεί να είναι οποιασδήποε μορφής, αλλά τις περισσότερες φορές είναι παχυντικό, όπως για παράδειγμα κέικ ή παγωτό.

2. Το δεύτερο κριτήριο είναι το αίσθημα αδυναμίας του πάσχοντα να διατηρήσει τον έλεγχο σχετικά με την κατανάλωση της τροφής κατά τη διάρκεια του υπερφαγικού επεισοδίου. Ο πασχών δηλαδή αισθάνεται ότι δεν μπορεί να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει το είδος κι την ποσότητα της τροφής που καταναλώνει.

Β. Ο πάσχων καταφεύγει επανειλημμένα σε αντισταθμιστική συμπεριφορά προκειμένου να αποτρέψει την αύξηση του βάρους του. Αυτοπροκαλεί εμετούς (η πιο συνηθισμένη μέθοδος, χρησιμοποιείται από το 80-90% των πασχόντων), κάνει κατάχρηση καθαρτικών, διουρητικών ή άλλων φαρμάκων, κάνει αυστηρή δίαιτα ή νήστεια ή επιδίδεται σε υπέρμετρη εντατική άσκηση.

Γ. Η αυτοεκτίμηση του ατόμου επηρεάζεται υπέρμετρα από το βάρος και το σχήμα του σώματός του.

Δ.  Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά και μόνο κατά την διάρκεια επεισοδίων ψυχογενούς ανορεξίας.

  • Στη ψυχογενή βουλιμία διακρίνονται επίσης δύο τύποι ασθενών. Άτομα με καθαρτικό τύπο μετά τα επεισόδια υπερφαγίας εκτός από δίαιτα και έντονη σωματική άσκηση, καταφεύγουν τακτικά σε αυτοπροκαλούμενους εμετούς ή σε κατάχρηση καθαρτικών, διουρητικών ή υποκλυσμών. Πάσχοντες με μη καθαρτικό τύπο διαταραχής χρησιμοποιούν άλλες αντισταθμιστικές συμπεριφορές, όπως νηστεία ή υπερβολική άσκηση, αλλά δεν καταφεύγουν σε αυτοπροκαλούμενους εμετούς ή σε κατάχρηση καθαρτικών, διουρητικών ή υποκλυσμών. Άτομα με τον καθαρτικό τύπο έχουν περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και ανησυχίες για το σχήμα του σώματος και το βάρος τους, καθώς και ιατρικά προβλήματα από ό,τι οι πάσχοντες με μη καθαρτικό τύπο.
  • Συνήθως εμφανίζεται μετά από επεισόδιο διαίτης στην εφηβεία ή στην αρχή της ενήλικης ζωής. Τα άτομα με ψυχογενή βουλιμία είναι κατά κανόνα εντός ή λίγο άνω των φυσιολογικών ορίων σωματικού βάρους για την ηλικία και το ανάστημά τους.
  • Συχνά παρουσιάζουν διαταραχή της διάθεσης, κυρίως δυσθυμική διαταραχή ή κατάθλιψη. Επιπλέον, έχουν καταγραφεί αυξημένα ποσοστά αγχωδών διαταραχών στους βουλιμικούς , αλλά και κατάχρηση ουσιών. Υπάρχει συννοσηρότητα με διαταραχές της προσωπικότητας
  • Η πιθανότητα νόσησης σε όλη τη διάρκεια της ζωής κυμαίνεται στο 1-3%.
  • Η αναλογία ανδρών- γυναικών είναι 1 προς 10. Οι άνδρες έχουν υψηλότερα ποσοστά προνοσηρής παχυσαρκίας από τις γυναίκες.
  • Η πορεία της διαταραχής ποικίλλει. Μπορεί να είναι χρόνια ή με περιόδους ύφεσης που εναλλάσσονται με περιόδους προβληματικής πρόσληψης τροφής. Η μακροχρόνια παρακολούθηση συχνά δείχνει μείωση των συμπτωμάτων.

 Αιτιολογία:

Σύμφωνα με το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο των ψυχικών διαταραχών, η αιτιολογία των διαταραχών πρόσληψης τροφής είναι πολυπαραγοντική και συνδέεται με την αλληλεπίδραση τόσο βιολογικών όσο και ψυχολογικών, κοινωνικών και οικογενειακών παραγόντων. Οι κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση των συγκεκριμένων διαταραχών σχετίζονται με το σύγχρονο κοινωνικό ρόλο της γυναίκας, τα κοινωνικά πρότυπα που καθορίζουν την εξωτερική εμφάνιση και τη σημασία της, τα κοινωνικά πρότυπα που επικρατούν σχετικά με την ιδανική μορφή του σώματος και τέλος τη χρησιμοποίηση της κατανάλωσης τροφής ως βασικού θετικού ή αρνητικού ενισχυτή της συμπεριφοράς από την οικογένεια.

Επίσης, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι οικογενειακοί παράγοντες. Ο τρόπος λειτουργίας της οικογένειας, οι σχέσεις ανάμεσα στα μέλη, οι αντιλήψεις σχετικά με τη διατροφή και την εικόνα του σώματος, παίζουν σημαντικό ρόλο.  Είναι δυνατόν να έχει το άτομο βιολογική προδιάθεση και να ανατράφηκε σε οικογενειακό περιβάλλον με δυσλειτουργικά χαρακτηριστικά και σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που αναπαράγει συγκεκριμένα πρότυπα σχετικά με το λεπτό σώμα. Έτσι, όταν το άτομο έρθει αντιμέτωπο με κάποια στρεσογόνα γεγονότα, επειδή έχει δυσλειτουργικές πεποιθήσεις για τον εαυτό, το σώμα του και τη διατροφή του, ενώ έχει και ανεπαρκείς δεξιότητες επικοινωνίας και επίλυσης προβλημάτων, μπορεί να προσπαθήσει να αντιμετωπίσει τα συναισθήματα δυσφορίας μέσω του ελέγχου διατροφής.

Ψυχοθεραπευτική παρέμβαση:

Το βασικότερο μέλημα της θεραπευτικής παρέμβασης είναι η επαρκής διατροφική υποστήριξη του/της ασθενούς. Δυσυτχώς, η συμμόρφωση των ασθενών με τη θεραπεία είναι χαμηλή εξαιτίας της έλλειψης κινήτρου, αλλά και της συννόσησης με άλλες διαταραχές. Η θεραπευτική παρέμβαση περιλμβάνει ατομική, οικογενειακή ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή. Από τις ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις ενδείκνυται κυρίως η Γνωσιακή – Συμπεριφορική προσέγγιση.

Βασικές αρχές γνωσιακής – συμπεριφορικής παρέμβασης:

Η θεραπευτική παρέμβαση για τη ψυχογενή βουλιμία αποτελείεται από δύο φάσεις. Κατά την αρχική φάση δίνεται έμφαση στην εγκατάσταση  καλής θεραπευτικής σχέσης και στην ψυχοεκπαίδευση σχετικά με τις επιπτώσεις των συμπεριφορών ελέγχου και ρύθμισης του σωματικού βάρους του ασθενούς. Ο βασικότερος στόχος είναι να διακοπεί ο φαύλος κύκλος των υπερφαικών επεισοδίων και η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών του ατόμου.

Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει τη διερεύνηση των εκλυτικών παραγόντων των βουλιμικών κρίσεων και τη διάγνωση ψυχολογικών διαταραχών, κυρίως κατάθλιψης, που δύναται να συνυπάρχουν και να συμβάλλουν στη συναισθηματκή δυσφορία. Έπειτα, ο ασθενής εκπαιδεύεται στην αυτοπαρατήρηση και στην αναγνώριση και τροποποίηση του δυσλειτουργικού τρόπου σκέψης, επιχειρείται δηλαδή η γνωσιακή αναδόμηση. Επιπλέον, ο ασθενής εκπαιδεύεται σε δεξιότητες στις οποίες μπορεί να εμφανίζει ελλείμματα, όπως η επίλυση προβλημάτων και η θετική διεκδικητική συμπεριφορά, συμβάλλοντας έτσι στη συναισθηματική του σταθερότητα.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

  • DSM-5, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, American Psychiatric Association, 5th edition, American Psychiatric Publishing (2013).
  • Χριστοπούλου, Α. (2008) ., Εισαγωγή στη ψυχοπαθολογία του ενήλικα. Αθήνα: Τόπος.
  • Χαρίλα Ν. (2004)., Γνωσιακό μοντέλο ερμηνείας και παρέμβασης στις διαταραχές διατροφής. Νέα Υγεία, 45, Ιούλιος, Αύγουστος, Σεπτέμβριος.

What do you think?

24 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Τα γεγονότα γυναικοκτονιών με έχουν επηρεάσει πολύ αρνητικά”

Ψtalk: “Προσπαθώ να κάνω φίλους αλλά δεν γίνομαι αποδεκτή”