in , ,

Παιδί και αυτοέλεγχος: Πείραμα Marshmallow


Υπακοή ή ανυπακοή ,πειθαρχία ή μη πρόκειται για λέξεις που επισκέπτονται συχνά τον λόγο και τον νου μας, εφόσον έχουμε να κάνουμε με παιδί. Προβληματιζόμαστε, για το τι είναι σωστό και τι λάθος στην τήρηση των εννοιών αυτών, διαβάζουμε, μαθαίνουμε συμφωνούμε αλλά και διαφωνούμε. Όμως πραγματικά, πως αντιλαμβάνεται πραγματικά ένα παιδί όλες αυτές τις πρακτικές; Τί είναι αυτό που θα το κάνει να υποχωρήσει και τί να επιμείνει;

Το πείραμα

Τέλη 1960  στο Πανεπιστήμιου του Stanford στις ΗΠΑ διεξάχθηκε ένα πείραμα με επικεφαλή τον καθηγητή Walter Mischel. Κύριος στόχος του πειράματος ήταν να δειχθεί εάν η διάθεση αυτοελέγχου που μπορούν να δείξουν τα παιδιά προκειμένου να φτάσουν το στόχο τους ,συνδέεται με την επιτυχία τους ως ενήλικες ,εφόσον διαθέτουν αποδεδειγμένα αυτό το χαρακτηριστικό. Συγκεκριμένα, ζητήθηκε από τα παιδιά να επιλέξουν την αγαπημένη τους λιχουδιά ,μεταξύ πολλών και στην συνέχεια να αποφασίσουν εάν θα τους δοθεί σε μεγάλη ποσότητα ,υπό την προϋπόθεση πως θα κάτσουν στην καρέκλα που είχε τοποθετηθεί στο χώρο, αναμένοντας τον επιβλέπων του πειράματος να επιστρέψει για να τους δώσει την ανταμοιβή τους. (Ο χρόνος αναμονής ήταν γνωστός μόνο στον επιτηρητή)ή εάν θα φάνε εκείνη τη στιγμή το γλυκό σε λιγότερο χρόνο αλλά και μικρότερη ποσότητα. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τον τρόπο που είχε διαμορφωθεί το πείραμα, το τι θα επιλέξει κάθε παιδί ήταν καθαρά στην βούλησή του. Απλά όταν το παιδί επέλεγε τον «εύκολο» δρόμο, χρειαζόταν να χτυπήσει το καμπανάκι, ως τρόπο ενημέρωσης του επιβλέποντος και εκείνος με τη σειρά του να επιστρέψει στο δωμάτιο και να δώσει στο παιδί αυτό που του αναλογούσε.

Σύμφωνα με το παραπάνω, το πείραμα θεωρείται επιτυχημένο, όταν το παιδί δεν σηκωθεί από την καρέκλα του και δεν αγγίξει το γλυκό, περιμένοντας μέχρι να επιστρέψει ο επιτηρητής, που θα του επιτρέψει να το φάει. Όταν χτυπήσει το κουδουνάκι που του δόθηκε νωρίτερα από τον προβλεπόμενο χρόνο και φάει το γλυκό με την λιγότερη ποσότητα ή όταν το παιδί δεν ακολουθήσει τους κανόνες, δυσανασχετήσει , γίνει «ανήσυχο» και ο επιτηρητής πρέπει να γυρίσει για να το καθησυχάσει το πείραμα θεωρείται αποτυχημένο.

Πλαίσιο σχεδίασης του πειράματος-Αποτελέσματα

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων παίζει και ο τρόπος που αντιλαμβάνονται τα παιδιά τους επιβλέποντες. Παρατηρήθηκε πως τα παιδιά που θεώρησαν αναξιόπιστους τους επιβλέποντες και το πείραμα, μείωσαν και τον χρόνο αναμονής για να πάρουν ολόκληρο το «τρόπαιο» τους. Για την ακρίβεια, κατά τη διάρκεια μίας καλλιτεχνικής δραστηριότητας πριν την έναρξη του πειράματος ,υποσχέθηκαν στα παιδιά ότι θα μοιραστούν περισσότερα υλικά για να συνεχίσουν το έργο τους ,κάτι που μέσα από μια ανακοίνωση αναιρέθηκε. Σαν αποτέλεσμα, το γεγονός τοποθετήθηκε ως υπόθεση στα πλαίσια μιας γενικότερης κοινωνικής δομής όπου η αναξιοπιστία αυτή οδηγεί σε «αναξιόπιστους ενήλικες».

Με στόχο την αύξηση του χρόνου, «στρατηγικές» όπως η « απόσπαση με παιχνίδι» έκαναν τα παιδιά να προσεγγίσουν με επιτυχία το πείραμα. Επομένως, η δυνατότητα διάρκειας , είναι ευμετάβλητη και ευεπηρέαστη. Επίσης, μέσα από καταγραφές γονέων, τα παιδιά που πέτυχαν στο πείραμα, έδειξαν μεγαλύτερη ικανότητα να «διαχειριστούν το άγχος» ,  λειτουργούν με όραμα, είναι περισσότερο «προσεκτικά» και τα διακρίνει μεγαλύτερη «ευφυία». Μέσα από αυτή την διαδικασία, προσεγγίζεται και η ικανότητα των παιδιών να ελέγχουν τις παρορμητικές τους σκέψεις, να διαχειρίζονται τις νέες πληροφορίες και να τις καθοδηγούν έτσι ώστε να προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους(«αυτορρύθμιση»). Η «αυτορρύθμιση» (Self-regulation), πρόκειται για μια νοητική διαδικασία που διδάσκεται  και υπολογίζεται ως δεξιότητα, η οποία αναπτύσσεται ως την «αρχή της ενηλικίωσης» και επηρεάζει την ζωή του ατόμου σε όλους τους τομείς μετέπειτα.

Μερικές παρατηρήσεις σύμφωνα με την Saxler

Σε σχέση με την «συμμόρφωση» , η οποία παρατηρείται από ορισμένα παιδιά στο πείραμα, δεν συνδέεται πάντα με την μακροπρόθεσμη εκμάθηση κανόνων («περιστασιακή συμμόρφωση») αλλά συνδέεται με την μπλοκαρισμένη «αυτορρύθμιση». Δηλαδή , δεν αναπτύσσεται καμία δεξιότητα αυτοελέγχου στο παιδί ουσιαστικά, υπακούοντας σε στείρους αυστηρούς κανόνες μόνο τη δεδομένη στιγμή.

Τα παιδιά έχουν την αίσθηση ότι κανόνες που έχουν να κάνουν με την ψυχική και σωματική ακεραιότητα κάποιου(να βλάψουν κάποιον-«ηθικοί κανόνες»)  τιμωρούνται με μεγαλύτερη αυστηρότητα  σε σχέση με «συμβατικούς κανόνες» που διέπουν την κοινωνία. Σε σχέση με το πείραμα, το να αγγίξουν η φάνε το γλυκό κρυφά , είναι κάτι που δεν βλάπτει κανέναν και εφόσον δεν τα βλέπουν για να επηρεάσουν κάποιον άλλο αρνητικά , δεν βρίσκουν τον λόγο να υπακούσουν.

Eπιπλέον …

Σύμφωνα με παρόμοιο πείραμα που διεξάχθηκε, παιδιά που λειτουργούν σε συνεργατικό πλαίσιο , σημειώνουν καλύτερα αποτελέσματα αναμονής.  Οι επιστήμονες υποθέτουν πως την διαδικασία σε ομάδα την βρίσκουν περισσότερο «διασκεδαστική» καθώς και περισσότερο δυναμική εφόσον τα κινητοποιεί να καταβάλλουν προσπάθεια και για τα μέλη της ομάδας τους.

Σκεπτόμενοι τα παραπάνω αντιλαμβανόμαστε πως οι έννοιες υπακοή , πειθαρχία έχουν βαθύτερο αντίκτυπο από όσο μπορούμε να φανταστούμε και ότι ο αυτοέλεγχος είναι κάτι που διδάσκεται με στόχο την καλύτερη προσαρμογή των παιδιών στην κοινωνία και μόνο. Όχι για να περιορίζεται το παιδί, ούτε να μειώνεται η αυτό-έκφρασή του.

Βιβλιογραφία Patricia Kasak Saxler, The Marshmallow Test: Delay of Gratification and Independent Rule Compliance, Harvard Library (article openly available)Jill Suttle, Kids Do Better on the Marshmallow Test When They Cooperate https://greatergood.berkeley.edu/article/item/kids_do_better_on_the_marshmallow_test_when_they_cooperate

What do you think?

10 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Νομίζω οτι τα χάνω σιγα-σιγα!”

Ψtalk: “Κάθε μέρα είναι το ίδιο, χωρίς νόημα και σκοπό.”