Καθίσταται ευρέως γνωστό πως η περίοδος των πανελλαδικών εξετάσεων χαρακτηρίζεται έντονα από ανησυχία και άγχος απόδοσης, καθώς οι συμμετέχοντες αισθάνονται πως ο επικείμενος βαθμός τους νοηματοδοτεί την αξία ή το μέλλον τους.
Σε αυτήν την έντονα στρεσογόνα περίοδο έρχεται πολύ συχνά να προστεθεί η ελπίδα των γονέων να αποτελέσουν τα παιδιά τους μια «συνέχεια» των ίδιων, παρακινώντας τα σε συγκεκριμένα επαγγέλματα που οι ίδιοι θεωρούν καταξιωμένα, ή αποτρέποντάς τα από τις προσωπικές τους επιθυμίες. Πολλές φορές, τα παιδιά μπορεί να υπόκεινται ακόμα και σε έντονες ψυχολογικές πιέσεις και χειρισμούς, προκειμένου να αποδεχτούν την επιθυμία των γονιών.
Ένας γονιός, εύλογα, επικαλείται την αγάπη του και την ανάγκη να προστατέψει το παιδί του από κάποια ενδεχόμενη απογοήτευση στο μέλλον. Οφείλει, ωστόσο, να αντιλαμβάνεται πόσο παραπάνω επιβλαβές μπορεί να είναι για ένα παιδί, που πασχίζει να ολοκληρώσει αυτήν την ανταγωνιστική και σκληρή διαδικασία, να έρχεται αντιμέτωπο με το χάσμα των επιθυμιών του ίδιου και των γονιών του. Ο πανικός που μπορεί να δημιουργηθεί από τη σύγχυση ανάμεσα στο ποιον πρέπει να ικανοποιήσει, οπωσδήποτε, προστίθεται στο γενικό άγχος που νιώθει.
Οι πανελλήνιες είναι μια διαδικασία ιδιωτική. Το παιδί είναι εκείνο που διαβάζει, κοπιάζει, προσπαθεί, περνά από μια θύελλα συναισθημάτων. Είναι προφανές πως, όταν ο γονιός προσπαθεί να ιδιοποιηθεί το αποτέλεσμα αυτού του μόχθου, για να ικανοποιήσει δικές του προσδοκίες, προκαλεί πρόσθετη συναισθηματική επιβάρυνση στο παιδί του. Πολύ συχνά το παιδί νιώθει την υποχρέωση να ανταποδώσει στους γονείς του ό,τι οι ίδιοι του έχουν προσφέρει και να τους ικανοποιήσει, γεγονός που έρχεται σε σύγκρουση με την προσωπική ικανοποίηση και την επιθυμία του για μια επιλογή, την οποία οι γονείς του απορρίπτουν.
Συνίσταται για τους γονείς να αντιλαμβάνονται τον ογκώδη ρόλο που παίζουν σε αυτήν την κατάσταση. Οι γονείς αποτελούν τα πιο άμεσα πρόσωπα υποστήριξης που διαθέτει το παιδί στον αγώνα που δίνει. Στους γονείς τους στρέφονται τα παιδιά για να αποσυμφορηθούν από την πίεση που νιώθουν. Το να αποτελούν, λοιπόν, αυτά τα πρόσωπα υποστήριξης φορείς εξαναγκασμού και πρόσθετης πίεσης μπορεί να έχει έως και καταστροφικό αντίκτυπο στα παιδιά.
Οι γονείς οφείλουν, λοιπόν, να αντιλαμβάνονται πως τα παιδιά τους δεν συνιστούν μια προέκτασή τους. Είναι διαφοροποιημένα άτομα, με δικά τους όνειρα, βλέψεις και επιθυμίες. Τις δικές τους επιθυμίες πρέπει να ικανοποιήσουν και όχι του περίγυρού τους. Το να μη δίνεται η επιλογή στο παιδί να εξερευνήσει τη δική του ταυτότητα και να καταπιαστεί με κάτι που αγαπά το οδηγεί στην απάθεια, αλλά και το άγχος για την ευθύνη που καλείται να αναλάβει. Είναι η ευθύνη τού να μπορέσει να τους ικανοποιήσει όλους εκτός από τον ίδιο του τον εαυτό. Άλλωστε, η λεγόμενη «δοτή ταυτότητα», κατά την οποία ένα άτομο δεσμεύεται σε επιλογές που του επιβάλλουν άλλοι, είναι και ερευνητικά αποδεδειγμένο πως οδηγεί σε ανθρώπους, απλά συμμορφούμενους, υποτακτικούς, οι οποίοι δεν υπερασπίζονται τις αξίες και τα θέλω τους.
Είναι μεγάλη η σημασία τού να καταλάβει ένας γονιός πόσο ενεργά μπορεί να συμβάλλει στο πρόσθετο άγχος του παιδιού του, καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της ευάλωτης περιόδου των πανελλαδικών εξετάσεων, και να προσπαθήσει με κάθε τρόπο να το ανατρέψει. Να είναι αρωγός του και όχι απλώς ένας επιπρόσθετος στρεσογόνος παράγοντας.
Βιβλιογραφία:
Leigh S. Shaffer & Jacqueline M. Zalewski. 2011. “It’s What I Have Always Wanted to Do.” Advising the Foreclosure Student. Available at: https://doi.org/10.12930/0271-9517-31.2.62
