Ομαδική άσκηση και Κοινωνική σύνδεση

Πώς αλλάζει η διάθεση σου όταν αθλείσαι με άλλους κι όχι μόνος;

Είναι μόνο το σώμα που δυναμώνει ή και οι κοινωνικοί δεσμοί;

Η ομαδική άσκηση δεν είναι απλώς ένας τρόπος για να γυμνάσεις το σώμα και να βελτιώσεις τη φυσική σου κατάσταση, αλλά και ένας τρόπος να ενισχύσεις την ψυχική σου υγεία. Όταν αθλείσαι στο πλαίσιο μίας ομάδας δεν ενδυναμώνεται μόνο το σώμα, αλλά και οι κοινωνικές και συναισθηματικές σου δεξιότητες. Μπορεί να έχεις νιώσει και εσύ τη διάθεση σου να ανεβαίνει μετά από μία προπόνηση με φίλους. Η συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες μειώνει το άγχος, αυξάνει την αυτοεκτίμηση και δημιουργεί υποστηρικτικά κοινωνικά πλαίσια (Diwan, 2024).

Η ομαδική άσκηση βασίζεται στον κοινό στόχο, την αλληλεπίδραση με άλλα άτομα και αποτελεί μία συλλογική εμπειρία. Μέσα από ομαδικά προγράμματα άσκησης ή από οργανωμένες αθλητικές ομάδες, η προσπάθεια και η κούραση μοιράζονται, και τα μέλη της ομάδας καλλιεργούν κλίμα συνοχής, συνεργασίας και συνέπειας στην άσκηση (Burke et al., 2008). Η αλληλεπίδραση προσφέρει ενθάρρυνση και υποστήριξη, ενώ ταυτόχρονα βοηθά τα άτομα να διαμορφώσουν την αθλητική τους ταυτότητα, δηλαδή τον βαθμό που η άσκηση γίνεται μέρος της προσωπικής τους ταυτότητας (Golaszewski et al., 2021).

Για τις γυναίκες, η συμμετοχή σε ομαδικά προγράμματα άσκησης όπως μαθήματα χορού, yoga ή pilates, συνδέεται με συχνότερη φυσική δραστηριότητα και με το να θεωρούν την άσκηση ως στοιχείο της ταυτότητας τους. Από την άλλη, για τους άνδρες, η συμμετοχή σε ομαδικά προγράμματα δεν φαίνεται να επηρεάζει άμεσα ούτε τη συχνότητα, ούτε τη διαμόρφωση της αθλητικής τους ταυτότητας. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι οι άνδρες, συχνά επιλέγουν ατομικές δραστηριότητες όπως βάρη ή τρέξιμο (Golaszewski et al., 2021). Ωστόσο, η συμμετοχή σε οργανωμένες αθλητικές ομάδες και ομαδικά σπορ, φαίνεται να διαμορφώνει την αθλητική ταυτότητα όλων των μελών ανεξαρτήτως το φύλο (Eather et al., 2023).

Εκτός από την ενίσχυση της αθλητικής ταυτότητας, η συμμετοχή σε ομάδες βοηθάει τα άτομα να νιώσουν ότι πραγματικά ανήκουν κάπου και ότι αποτελούν μέρος μίας κοινότητας. Οι άνθρωποι έχουν μία βασική ανάγκη, να νιώθουν αποδοχή και συμπερίληψη. Ταυτόχρονα, όμως, θέλουν να διατηρούν την αίσθηση ότι είναι μοναδικοί και ξεχωριστοί. Αυτές οι δύο “αντίθετες” ανάγκες μπορούν να ικανοποιηθούν μέσα από την ένταξη σε μία ομάδα. Δημιουργείται έτσι ένας κοινός χώρος, όπου τα μέλη νιώθουν συνδεδεμένα και μέρος ενός “εμείς”. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται η αυτοεκτίμηση και η αυτοαποτελεσματικότητα των μελών καθώς νιώθουν σημαντικά το ένα για το άλλο αφού, πλέον, δεν γυμνάζονται μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για την ομάδα (Thomas et al., 2017).

Τι σημαίνει για την ψυχική σου υγεία το αίσθημα του ανήκειν;

Η κοινωνική σύνδεση που δημιουργείται μέσα από την ομαδική άσκηση φαίνεται να έχει ουσιαστική επίδραση στην ψυχική υγεία. Ένα υποστηρικτικό και θετικό ομαδικό περιβάλλον μπορεί να μειώσει σημαντικά τα επίπεδα άγχους και στρες (Patterson et al., 2019). Επιπλέον, το αίσθημα του ανήκειν που καλλιεργείται μέσα από την ομαδική άσκηση λειτουργεί προστατευτικά για άτομα με ήπια έως μέτρια συμπτώματα κατάθλιψης. Τα μέλη νιώθουν μέρος μίας ομάδας, ενός “ασφαλούς πλαισίου” με αποτέλεσμα να μειώνονται τα επίπεδα απομόνωσης και μοναξιάς (Dingle et al., 2020). Πέρα από τα ψυχολογικά οφέλη, έρευνες δείχνουν ότι η ομαδική άσκηση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας ή Alzheimer. Συνολικά, η κοινωνική διάσταση της άσκησης συμβάλλει τόσο στην ψυχική, όσο και στη γνωστική υγεία των συμμετεχόντων (Kanamori et al., 2015).

Σου δίνει η ομάδα κίνητρο να συνεχίσεις την άσκηση;

Η ομαδική άσκηση δεν δυναμώνει μόνο το σώμα αλλά και το κίνητρο να συνεχίσεις να γυμνάζεσαι. Σύμφωνα με την Θεωρία Αυτοκαθορισμού (SDT), η παρακίνηση βασίζεται σε τρεις έμφυτες ανθρώπινες ανάγκες: στην αυτονομία (autonomy), την ικανότητα (competence) και τη συνδεσιμότητα (relatedness). Μέσα σε ένα ομαδικό περιβάλλον ιδιαίτερα, τα μέλη αισθάνονται ότι έχουν τον έλεγχο των επιλογών τους (αυτονομία), λαμβάνουν ανατροφοδότηση και παρακολουθούν την εξέλιξη τους (ικανότητα), ενώ παράλληλα νιώθουν ότι ανήκουν σε μία ομάδα (συνδεσιμότητα). Η ικανοποίηση, λοιπόν, αυτών των αναγκών αυξάνει το κίνητρο, κάνει την άσκηση πιο ευχάριστη και ενισχύει τη συνέπεια στη γυμναστική (Lovell et al., 2015). Τα οφέλη της ομαδικής άσκησης δεν περιορίζονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές και ηλικιακές ομάδες, από νέες μητέρες μέχρι ηλικιωμένους, έχουν όλοι τη δυνατότητα για ψυχική και σωματική ευεξία (Komatsu et al., 2017; Lovell et al., 2015).

Συνολικά, η ομαδική άσκηση αποτελεί κάτι παράπανω από μία μορφή φυσικής δραστηριότητας. Δημιουργεί έναν ασφαλή χώρο σύνδεσης, μέσα στον οποίο τα μέλη έχουν τη δυνατότητα να βελτιώσουν τη φυσική τους κατάσταση αλλά και τις κοινωνικές τους σχέσεις. Έτσι, η γυμναστική μετατρέπεται από ρουτίνα και συνήθεια σε πηγή ευχαρίστησης και κινήτρου, συμβάλλοντας στη μακροπρόθεσμη διατήρηση της άσκησης.

Βιβλιογραφία

1. Burke, S. M., Carron, A. V., & Shapcott, K. M. (2008). Cohesion in exercise groups: an overview. International Review of Sport and Exercise Psychology, 1(2), 107–123. https://doi.org/10.1080/17509840802227065
2. Dingle, G. A., Sharman, L. S., Haslam, C., Donald, M., Turner, C., Partanen, R., Lynch, J., Draper, G., & Van Driel, M. L. (2020). The effects of social group interventions for depression: Systematic review. Journal of Affective Disorders, 281, 67–81. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.11.125
3. Diwan, C. S. (2024). The Role of Group Exercise Programs in Enhancing Social Interaction and Psychological Health. International Journal of Behavioral Social and Movement Sciences, 13(01), 33-43. https://ijobsms.org/index.php/ijobsms/article/view/539
4. Eather, N., Wade, L., Pankowiak, A., & Eime, R. (2023). The impact of sports participation on mental health and social outcomes in adults: a systematic review and the ‘Mental Health through Sport’ conceptual model. Systematic Reviews, 12(1), 102. https://doi.org/10.1186/s13643-023-02264-8
5. Golaszewski, N. M., LaCroix, A. Z., Hooker, S. P., & Bartholomew, J. B. (2021). Group exercise membership is associated with forms of social support, exercise identity, and amount of physical activity. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 20(2), 630–643. https://doi.org/10.1080/1612197x.2021.1891121
6. Kanamori, S., Takamiya, T., & Inoue, S. (2015). Group exercise for adults and elderly: Determinants of participation in group exercise and its associations with health outcome. The Journal of Physical Fitness and Sports Medicine, 4(4), 315–320. https://doi.org/10.7600/jpfsm.4.315
7. Komatsu, H., Yagasaki, K., Saito, Y., & Oguma, Y. (2017). Regular group exercise contributes to balanced health in older adults in Japan: a qualitative study. BMC Geriatrics, 17(1), 190. https://doi.org/10.1186/s12877-017-0584-3
8. Lovell, G. P., Gordon, J. a. R., Mueller, M. B., Mulgrew, K., & Sharman, R. (2015). Satisfaction of basic psychological needs, Self-Determined exercise motivation, and Psychological Well-Being in mothers exercising in Group-Based versus Individual-Based contexts. Health Care for Women International, 37(5), 568–582. https://doi.org/10.1080/07399332.2015.1078333
9. Patterson, M. S., Gagnon, L. R., Vukelich, A., Brown, S. E., Nelon, J. L., & Prochnow, T. (2019). Social networks, group exercise, and anxiety among college students. Journal of American College Health, 69(4), 361–369. https://doi.org/10.1080/07448481.2019.1679150
10. Thomas, W. E., Brown, R., Easterbrook, M. J., Vignoles, V. L., Manzi, C., D’Angelo, C., & Holt, J. J. (2017). Social identification in sports teams. Personality and Social Psychology Bulletin, 43(4), 508–523. https://doi.org/10.1177/0146167216689051