in , ,

Ο Οικογενειακός Αστερισμός


Η σχέση και η θέση των παιδιών μέσα στην οικογένεια

Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί την πρώτη μορφή κοινωνίας όπου ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή. Ο στόχος της οικογένειας είναι να αναπτύξει βασικές και αναγκαίες δεξιότητες που θα βοηθήσουν το παιδί να επιβιώσει στην ζωή του. Ορισμένες από αυτές τις δεξιότητες είναι η έννοια της συμβίωσης, αίσθημα ομαδικότητας, πειθαρχία και υπακοή στα οικογενειακά όρια….

Βέβαια η οικογένεια δεν έχει μόνο επίδραση στην συμπεριφορά και διαμόρφωση του χαρακτήρα του παιδιού αλλά και στην ψυχική του υγεία και την εξελικτική  πορεία του προς την ενηλικίωση. Υπάρχουν όμως κάποιοι δυνητικοί παράγοντες που από την αρχή της γέννησης του ατόμου επιδρούν στην ψυχοσυναισθηματική του υγεία, στην συμπεριφορά και το χαρακτήρα του παιδιού είτε αρνητικά είτε θετικά. Μάλιστα  ψυχοθεραπευτές όπως ο Sigmund Freud, ο Carl Jung και ο Alfred Adler έχουν συμφωνήσει ότι οι πρώιμες εμπειρίες που διαμορφώνει το παιδί κατά την παιδική ηλικία σχετίζονται σημαντικά με την προσωπικότητα που θα αναπτύξει στην ενήλικη ζωή του(Eckstein, 2012). Ένας τέτοιος δυνητικός παράγοντας είναι ο Οικογενειακός αστερισμός.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΣ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΣ?

Περίπου το 1924 ο ψυχοθεραπευτής Alfred Adler διεύρυνε  την θεωρία του για τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας του ανθρώπου εντάσσονταν μια νέα θεωρία που την ονόμασε «οικογενειακός αστερισμός». Η θεωρία του οικογενειακού αστερισμού υποστηρίζει  ότι η σειρά γέννησης του ατόμου στην οικογένεια επιδρά στον χαρακτήρα του ανθρώπου.  Ο Αdler πίστευε ότι τα πρωτότοκα παιδιά είναι μεν προνομιούχα λόγο θέσης και σειράς αλλά είναι πολύ επιβαρυμένα όσον αφορά το συναισθηματικό και ψυχικό τους κόσμο. Υποστήριξε ότι με βάση την σειρά γέννησης  το παιδί έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά( Rohrer,2015). Βέβαια επισήμανε  ότι δεν παίζει τόσο ρόλο ο αριθμός ή η σειρά με ολόκληρη τη σημασία της λέξεις, όσο κάτω από ποιες  καταστάσεις  το παιδί γεννιέται πως τις ερμηνεύει και τις βιώνει το ίδιο (Eckstein, 2014).

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΤΟΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Όσον αφορά τα πρωτότοκα παιδιά   Adler επισήμανε ότι όπως γίνεται αντιληπτό τα πρώτα παιδιά έχουν μια μοναδική κατοχυρωμένη θέση μέσα στην οικογένεια. Έχουν το πλεονέκτημα να είναι για αρκετό διάστημα τα μοναδικά και αποκλειστικά παιδιά στην οικογένεια από τα πρώτη στιγμή της ζωής τους με αποτέλεσμα το παιδί να γίνεται κατά κάποιο τρόπο «κακομαθημένο» και «παραχαϊδευμένο» κάτι που δυστυχώς είναι αναπόφευκτο σύμφωνα με την θεωρία του Adler. Ζώντας με τον φόβο ότι κάποια στιγμή θα γεννηθεί το επόμενο παιδί στην οικογένεια, το πρώτο παιδί μεγαλώνει και υποφέρει. Όταν τυχαίνει   να γεννηθεί το δεύτερο παιδί, μοιάζει κάπως απροετοίμαστο και νοιώθει ότι πλέον δεν είναι το επίκεντρο της αγάπης και προσοχής των γονιών του. Όταν νοιώσει ότι η θέση του κλονίστηκε μέσα στην οικογένεια ξεκινά να αγωνίζεται ώστε να επανακτήσει την θέση του και να γίνει ξανά ο αγαπημένος των γονιών του. Ξεκινά να χρησιμοποιεί όλα τα μέσα που χρησιμοποιούσε στο παρελθόν ώστε να τραβήξει το ενδιαφέρον.  Αδύναμο όμως να διαχειριστεί τα συναισθήματα του λειτουργεί με  ανταγωνιστικότητα, ανυπακοή και πολύ συχνά  επιτίθεται στο μωρό. Δεν είναι λίγες οι φορές που το παιδί μπορεί να προσποιείται ότι είναι και εκείνο μωρό ώστε να τραβήξει το ενδιαφέρον. Για να κατακτήσει το στόχο του πολλές φορές χρησιμοποιεί αθέμιτα και ακατάλληλα μέσα όπως να ζητάει βοήθεια να εκτελέσει κάποιες δραστηριότητες όπως να φάει το φαγητό του ή να πάει τουαλέτα.

Μετά το πέρας του χρόνου τα παιδιά αυτά, εφόσον έχουν υιοθετήσει  μια γονική στάση λειτουργώντας ως «βοηθοί» των γονιών απέναντι στην ζωή και στον μικρότερο αδελφό, συνηθίζουν να  εμφανίζουν στην ενήλικη ζωή τους  πίστη στην εξουσία και στους νόμους. ( Slavik,2006).

Σύμφωνα όμως με την θεωρία τον Alfred Adler λόγο της υπερβολικής υπευθυνότητας αλλά και το φόβο αποθρονισμού τους που βιώνουν αυτά τα παιδιά στην οικογένεια, κάνει τα πρωτότοκα παιδιά πιο ευάλωτα στην εμφάνιση κάποιας μορφής νεύρωσης στο μέλλον (Rohrer, 2015).

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΤΟΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Στα Δευτερότοκα παιδιά υπάρχουν τελείως διαφορετικές συνθήκες. Τα δευτερότοκα παιδιά μην έχοντας την εμπειρία της μοναδικότητας δεν ήταν ποτέ το επίκεντρο του ενδιαφέροντος και της προσοχής μέσα στην οικογένεια. Μαθαίνουν από την αρχή της ζωής τους να μοιράζονται αλλά εντάσσονται στον «αγώνα» που έχει ξεκινήσει  με το ρυθμό που έθεσε το πρωτότοκο. Έτσι αναπτύσσετε ένας ανταγωνισμός και το νέο μέλος προσπαθεί να ξεπεράσει το προηγούμενο. Τα αποτελέσματα εξαρτιόνται περισσότερο από το θάρρος του κάθε παιδιού και την αυτοπεποίθηση που έχει. Έτσι με τον καιρό το κάθε παιδί προσπαθεί να «λάμψει» και να ξεχωρίσει μέσα στην οικογένεια. Σε περίπτωση που το μεγαλύτερο παιδί είναι πιο ισχυρό από το μικρότερο το δεύτερο απομονώνεται και αρχίζει να καταφεύγει σε λιγότερο ωφέλιμες πλευρές τις ζωής. Αυτό γίνεται αντιληπτό στα παιδιά που επιλέγουν την τεμπελιά, λένε ψέματα, κλέβουν και εμφανίζουν διαταραχές συμπεριφοράς. Αυτός είναι ο δρόμος που μπορεί να οδηγήσει στην  νεύρωση και στην αυτοκαταστροφή.  Δεν μπορεί βέβαια να μην αναφερθεί ότι το δευτερότοκο παιδί είναι σε πλεονεκτική θέση συγκριτικά με το πρωτότοκο.

Στην ενήλικη ζωή τους τα παιδιά αυτά δεν αντέχουν να ηγούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα από κάποιον ανώτερο τους και τείνουν να μην αποδέχονται την ύπαρξη και αυστηρή τήρηση των νόμων. Αντίθετα διακρίνει το σωστό από το λάθος και πιστεύει ότι δεν υπάρχει καμία εξουσία που να είναι δεδομένη και να διαρκεί για πάντα.

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΤΕΡΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ.

Όσον αφορά τα μικρότερα παιδιά η θέση και ο ρόλος τους μέσα στην οικογένεια είναι εξαιρετικά ιδιαίτερος.  Αυτής της κατηγορίας τα παιδιά παρουσιάζουν κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που δύσκολα δεν γίνονται αντιληπτά. Θεωρούνται πάντα από την οικογένεια ως τα μικρότερα παιδιά και δεν έχουν βιώσει ποτέ την εμπειρία της απόρριψης για κάποιο μικρότερο παιδί. Πολλές φορές η κατάσταση τους θεωρείτε πιο ευνοημένη καθώς η εκπαίδευση του φαίνεται να είναι καλύτερη μιας και η οικονομική κατάσταση της οικογένειας μοιάζει πιο ασφαλής μετά από το πέρας των προηγούμενων χρόνων. Συχνά παρακινείτε από τα μεγαλύτερα παιδιά και διεκδικεί την υποστήριξη των άλλων. Στις περισσότερες περιπτώσεις το παιδί τείνει να επιλέγει να μοιάζει με τα δευτερότοκα παιδιά. Προχωρά και αγωνίζεται να ξεπεράσει όλους όσους το έθεσαν σε αυτούς τους ρυθμούς αν και πολλές φορές αποτυγχάνει. Απομακρύνεται από το πεδίο της μάχης και από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Έχει παρατηρηθεί ότι πολλοί επιτυχημένοι άντρες στο κόσμο ήταν μικρότερα παιδιά.

ΤΑ ΜΟΝΑΧΟΠΑΙΔΙΑ

Όπως μπορεί να γίνει εύκολα αναμενόμενο και σε αυτή την κατάσταση υπάρχουν δυσκολίες. Μένοντας στο επίκεντρο της γονικής προσοχής χωρίς προσπάθεια, γίνεται το «παραχαϊδευμένο» παιδί  όλων. Με τα χρόνια υιοθετεί ένα τρόπο ζωής όπου επιζητά την υποστήριξη των άλλων αλλά με έντονη ανάγκη να τους ελέγχει και να παίρνει αποφάσεις για εκείνους.

Συνήθως οι γονείς αυτών των παιδιών είναι άνθρωποι συντηρητικοί που φοβούνται να κάνουν περισσότερα παιδιά. Μάλιστα πολλές φορές έχει αποδειχθεί ότι οι μητέρες αυτών τον παιδιών είχαν κάποιας μορφής νεύρωση πριν ακόμα γεννήσουν. Υποστηρίζεται ότι  νοιώθουν ανήμπορές να μεγαλώσουν περισσότερα παιδιά και γενικά υποστηρίζουν ακράδαντα την άποψη ότι τα πολλά παιδιά εγκλωβίζουν τους γονείς σε μια συναισθηματικά επιβαρυμένη και αγχωγόνο ζωή.

Τα παιδιά αυτά είναι συνήθως γλυκά και στοργικά και στην ενήλικη ζωή τους παρόλο που είναι αρκετά κλειστά στον εαυτό τους χρησιμοποιούν την «γοητεία» τους για να κατακτήσουν πράγματα. Όσον αφορά την ενήλικη ζωή τους, το αρνητικό αντίκτυπο είναι μεγάλο. Μάλιστα σημειώνεται ότι υπάρχουν προβλήματα που μπορεί να μην είχαν εμφανιστεί ποτέ με την ύπαρξη  ενός αδερφού ή μιας αδερφής. Χρειάζεται σωστή ενημέρωση στους γονείς και εκπαίδευση ώστε να προληφθεί οποιαδήποτε κατάσταση που μπορεί να το στιγματίσει συναισθηματικά. Όπως σε όλα τα παιδιά η κοινωνικοποίηση αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του καθώς και η συναναστροφή με συνομήλικους. ( Slavik,2006).

Όπως και να έχει σε όλες τις σχέσεις μπορεί να υπάρξουν εντάσεις και στιγμές αναπόφευκτες. Το σημαντικό είναι να υπάρχει αμοιβαία κατανόηση και αλληλοϋποστήριξη στα μέλη της οικογένειας. Τέλος τα παιδιά αποτελούν ένα αναπόσπαστο κομμάτι στην ζωή των ενηλίκων όσα και να είναι, όποια και από όποιον να είναι. Ας μην ξεχνάμε μάλιστα ότι η ζωή μας θα ήταν κάτι λιγότερο από ενδιαφέρουσα χωρίς την ύπαρξη τους μια και αποτελούν σημαντικό κομμάτι της κοινωνία μας και του μέλλοντος.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  •  Eckstein D, Aycock KJ, Sperber MA. A Review of 200 Birth-Order Studies : Lifestyle Characteristics A Review of 200 Birth-Order Studies : Lifestyle Characteristics John McDonald , Victor Van Wiesner , III , Richard E . Watts ,. 2014;(September).
  • Eckstein D, Kaufman J a. The role of birth order in Personality: An enduring intellectual legacy of Alfred Adler. J Individ Psychol. 2012;68(1):60-74.
  • Rohrer JM, Egloff B, Schmukle SC. Examining the effects of birth order on personality. Proc Natl Acad Sci U S A. 2015;112(46):14224-14229. doi:10.1073/pnas.1506451112
  • Slavik, S.,Carlson,J.(2006)Readings in the theory of individual psychology.Great Britain:Routledge

What do you think?

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Η Ψυχανάλυση είναι Αναρχική;

Ψtalk: “Είμαι από τους «γενναίους» που πήγαν σε ψυχοθεραπευτή”