in , , ,

Μεγαλώνοντας με «ταμπέλες»: Πώς επηρεάζει τον τρόπο που επικοινωνούμε στους τσακωμούς

_______________________________________________________________________________

«Είμαι ανίκανος, άδικα προσπαθώ»

«Δεν είμαι αρκετή, οι άλλοι είναι πάντα καλύτεροι»

«Δεν είμαι έξυπνος σαν εκείνον»

«Είμαι πολύ κακός άνθρωπος, θα καταλήξω μόνος μου»

«Θα τα παρατήσω όλα, δεν κάνω τίποτα σωστά»

Οι παραπάνω φράσεις, που μπορεί να μας ακούγονται πολύ γνώριμες,  αποτελούν παραδείγματα σκληρής αυτοκριτικής που ασκούμε άθελα μας, όμως σε βάθος χρόνου έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική μας υπόσταση.

Μέσα στην οικογένεια και στην κοινωνία που μεγαλώνουμε και διαμορφώνουμε την προσωπικότητα μας, κυριαρχεί η λεγόμενη «ταμπελοποίηση». Συγκεκριμένα, από την στιγμή που αρχίζουμε ως παιδιά να δημιουργούμε τον χαρακτήρα μας, όταν εμφανίζουμε μια επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά, αργά ή γρήγορα γίνεται η ταμπέλα μας. Τις περισσότερες φορές οι ετικέτες υποδηλώνουν και μια έντονη πόλωση, σαν να είμαστε «υποχρεωμένοι» να εμφανίσουμε ένα από τα δυο άκρα σε μια κατάσταση. Για παράδειγμα, στο σχολείο είναι πάρα πολύ συνήθης ο διαχωρισμός των παιδιών σε «άτακτα» και «ήσυχα», σε «καλά» ή «κακά» παιδιά, και ακόμη χειρότερα σε «έξυπνους μαθητές» ή σε αυτούς που «δεν το έχουν με τα γράμματα».

Ακόμη, υπάρχει περίπτωση πίσω από κάποια ταμπέλα να κρύβεται κάτι το οποίο χρίζει βοήθειας, αλλά ο περίγυρος με αυτόν τον τρόπο προσπαθεί να το καλύψει για να μην έρθει στην δύσκολη θέση να το αντιμετωπίσει. Μπορεί οι γονείς να αποκαλούν ένα παιδί «τεμπέλικο» και ότι «βαριέται να διαβάσει», ενώ στην πραγματικότητα το παιδί ενδέχεται να αντιμετωπίζει κάποια μαθησιακή δυσκολία ή να εμφανίζει σχολική άρνηση για λόγους που οφείλουν οι γονείς να διερευνήσουν.

Όλα τα προαναφερθέντα έχουν ως συνέπεια, από την τρυφερή παιδική μας ηλικία, να νιώθουμε πως δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά να μεγαλώσουμε μέσα στο καλούπι που απαιτεί η ετικέτα που μας δόθηκε. Και όσο προσπαθούμε να το κάνουμε αυτό, χωρίς να έχουμε επίγνωση για το πόσο επιζήμιο θα αποδειχθεί μελλοντικά, σιγά σιγά μαθαίνουμε να καταπιέζουμε το πραγματικό μας εγώ και γινόμαστε το εγώ που επέλεξε για μας ο περίγυρος μας. Δημιουργείται από το πουθενά ένα όριο που μας έμαθαν ότι δεν έχουμε την δυνατότητα να ξεπεράσουμε.

Τις περισσότερες φορές οι γονείς δημιουργούν ετικέτες για τα παιδιά αντί να τα βοηθήσουν να εξελιχθούν χωρίς περιορισμούς, και αυτό συμβαίνει επειδή και αυτοί, όπως και οι προηγούμενες γενιές, μεγάλωσαν με τον ίδιο τρόπο. Το μικρό παιδί παρατηρεί τον τρόπο που μιλούν και συμπεριφέρονται οι γονείς του στον εαυτό τους, και αρχίζει μέσα στο μυαλό του να αναπτύσσεται η φωνή του γονιού ως εσωτερικός αυστηρός κριτής.

Πώς οι ταμπέλες επηρεάζουν τον τρόπο που μαλώνουμε με τους κοντινούς μας ανθρώπους;

Στις περιπτώσεις λεκτικής διαμάχης μεταξύ των μελών της οικογένειας και με τις στενές μας σχέσεις, οι ταμπέλες για εμάς και για τους άλλους βγαίνουν στην επιφάνεια και επιφέρουν πρόσθετη ένταση, που στην πραγματικότητα αποπροσανατολίζει την όλη συζήτηση και παρεμποδίζει την επικοινωνία.

Αναλυτικότερα, πολλές φορές καταλήγουμε να εναντιωνόμαστε στον άλλον με βάση κάποια ταμπέλα που του έχουμε προσάψει και βρισκόμαστε τελικά σε ένα debate επιχειρημάτων, με στόχο να βρουν και οι δυο πλευρές το δίκιο τους. Ένας τέτοιος τσακωμός έχει απλά ως αποτέλεσμα να δημιουργήσει μεγαλύτερο χάσμα, να τονώσει την εχθρικότητα και την αντιδραστικότητα των δυο πλευρών και μελλοντικά απλά να έχει διογκωθεί το πρόβλημα.

Λόγω των συσσωρευμένων νεύρων και του θυμού, συνήθως ξεφεύγουμε από το πραγματικό θέμα που μας απασχολεί και επιθυμούμε να αντιμετωπίσουμε, και κρίνουμε αμέσως το άλλο άτομο άδικα. Από την ανάγκη μας λοιπόν να αμυνθούμε για να μην νιώσουμε παραπάνω ευάλωτοι στο άτομο που μας πλήγωσε, αποπροσανατολιζόμαστε τελείως από το κυρίως ζήτημα. Κάποιες γνώριμες τέτοιες φράσεις που μπορεί να έχουμε πει ή να έχουμε ακούσει σε έναν τσακωμό είναι οι εξής:

«Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα σωστά, γιατί να ασχοληθώ μαζί σου»

«Ό,τι και να σου πω δεν θα το ακούσεις γιατί είσαι πάντα αντιδραστική και εγωίστρια»

«Όσο και να μαλώνουμε για τα μαθήματα, αφού είσαι τεμπέλης, σιγά μην διαβάσεις»

Από την άλλη πλευρά, η αποτελεσματική επικοινωνία καλό είναι να επικεντρώνεται στο πώς νιώθουν τα άτομα που διαπληκτίζονται, και στο πώς να βρουν κάποια χρυσή τομή για να αποφύγουν στο μέλλον παρόμοιο καβγά. Όση ένταση και να υπάρχει ανάμεσα στα άτομα, όταν και οι δυο πλευρές είναι πρόθυμες να κατανοήσουν ο ένας τον άλλον, σταδιακά μπορεί μέσα από την συζήτηση να βρεθεί η κοινή λύση, με υποχωρήσεις και από τους δυο.

Για να επιτευχθεί αυτό, θα βοηθούσε να μην χαρακτηρίζουμε το άλλο άτομο με διάφορα βαρύγδουπα επίθετα, αλλά να τονίζουμε ποια συμπεριφορά του μας ενόχλησε και πώς νιώσαμε. Με αυτόν τον τρόπο δείχνουμε ότι βλέπουμε περιθώριο βελτίωσης και συζήτησης, αλλιώς δίνεται στο άλλο άτομο άκριτα ένα χαρακτηριστικό, για το οποίο δέχεται επίθεση.

Δηλαδή, αντί να κρίνουμε: «Είσαι απαράδεκτος», θα ήταν προτιμότερο να πούμε: «Η συμπεριφορά σου σήμερα μου φάνηκε απαράδεκτη γιατί με έφερε σε δύσκολη θέση». Συνεπώς, γίνεται προσπάθεια να επικοινωνήσουμε την ενόχληση μας, υποδεικνύοντας ότι υπάρχει ευνοϊκή πρόθεση από την πλευρά μας, και ταυτόχρονα δεν διαιωνίζουμε έναν καβγά τοποθετώντας άσκοπες ετικέτες.

Συμπερασματικά, θα ήταν ιδιαίτερα αποδοτικό να παρατηρούμε πώς μερικές φορές ο εσωτερικός μας αυστηρός κριτής σπεύδει να κρίνει εμάς αλλά και τους άλλους. Η φωνή αυτή είναι δύσκολο να σωπάσει, αλλά καλό είναι να παρατηρούμε και να αναγνωρίζουμε πότε εμφανίζεται και πώς. Αν αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας και τους υπόλοιπους πιο σφαιρικά, ως ολόκληρα άτομα με ποικίλες πτυχές και όχι ως μια μονόπλευρη ταμπέλα, σιγά σιγά θα αρχίσει να γίνεται ευκολότερο να επικοινωνούμε ξεκάθαρα τα συναισθήματά μας.

“Keep no labels for yourself. Recreate yourself daily”

-Unknown

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Perry, Ph. (2020). Το βιβλίο που θα ήθελες να είχαν διαβάσει οι γονείς σου (και τα παιδιά σου θα σε ευγνωμονούν που το έκανες). Αθήνα: Εκδόσεις Διόπτρα.

What do you think?

40 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Από την εμφάνιση της covid 19 και μετά συνηθίζω να απολυμαίνω τα πάντα”

Ψtalk : “Σπουδάζω ψυχολογία και η μητέρα μου συνεχώς με μειώνει”