in , , ,

Κατάθλιψη στη τρίτη ηλικία: Πόσο συχνή είναι;


Κατάθλιψη σε άτομα τρίτης ηλικίας: Επιπολασμός, παράγοντες κινδύνου, αιτίες, συμπτώματα & θεραπεία.

Πόσο πιθανό είναι να εμφανιστούν ψυχικές διαταραχές σε άτομα τρίτης ηλικίας; Οι τρέχουσες εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών εμφανίζουν υψηλά ποσοστά κατάθλιψης. Η κατάθλιψη ίσως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα ψυχικής υγείας που έρχονται αντιμέτωπα τα άτομα της τρίτης ηλικίας. Εκτιμάται ότι οι μισές σχεδόν από τις εισαγωγές σε ψυχιατρικά τμήματα οφείλονται σε καταθλιπτικές διαταραχές. Εύλογα θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς: Τα ποσοστά εμφάνισης κατάθλιψης είναι τα ίδια τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες; Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν κατάθλιψη στη ζωή τους σε σύγκριση με τους άντρες, με πιθανή εξαίρεση τις ηλικίες μετά τα 65. Έχει επιπολασμό 1- 5% και μπορεί να αυξάνεται όταν τα άτομα βρίσκονται σε νοσοκομείο/γηροκομείο σε σύγκριση με όσα άτομα βρίσκονται στο σπίτι.

Παράγοντες κινδύνου κατάθλιψης σε άτομα τρίτης ηλικίας:

Στην περίοδο της τρίτης ηλικίας συμβαίνουν σημαντικές αλλαγές στη ζωή του ατόμου, οι οποίες αποτελούν παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση κατάθλιψης.Παραδείγματα τέτοιων αλλαγών αποτελούν τα χρόνια νοσήματα, ιδιαίτερα όσα προκαλούν χρόνιο πόνο, ο θάνατος κοντινού προσώπου – ανεξαρτητοποίηση τέκνων με επακόλουθη την απομόνωση του ατόμου, η συνταξιοδότηση,  η απώλεια λειτουργικότητας (αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης, οδήγησης), η αλλαγή κατοικίας, ιδιαίτερα η μεταφορά σε οίκο ευγηρίας, η φροντίδα αγαπημένου προσώπου, συνήθως του συζύγου, το οποίο πάσχει από χρόνια νόσο.

Ποιες είναι οι αιτίες όμως που τα άτομα τρίτης ηλικίας εμφανίζουν κατάθλιψη;

Αρχικά, φαίνεται ότι η νόσος συνδέεται στενά με αγγειακά νοσήματα, λαμβάνοντας ως παράδειγμα το γεγονός ότι το 20 τοις εκατό των ατόμων που παθαίνουν έμφραγμα του μυοκαρδίου εμφανίζουν κατάθλιψη στους επόμενους 18 μήνες. Μπορεί επίσης να οφείλεται σε εγκεφαλικά επεισόδια, στη κακή σωματική υγεία. Ένα άτομο τρίτης ηλικίας το οποίο δεν γυμνάζεται, δεν περπατάει, δεν αθλείται γενικότερα είναι πιο πιθανό να εμφανίσει κατάθλιψη συγκριτικά με άτομα που κάνουν περπάτημα στη καθημερινότητά τους. Μία σειρά γεγονότων που συμβαίνουν στη ζωή του κάθε ανθρώπου μπορεί να τον οδηγήσουν στην εμφάνιση κατάθλιψης, όπως για παράδειγμα ο θάνατος του/ της συζύγου, η κοινωνική απομόνωση, να μην έχει φίλους το άτομο, η συνταξιοδότηση και η αίσθηση αδυναμίας, ανυπαρξίας και της λεγόμενης ανικανότητας που αισθάνεται το άτομο που σταματά να εργάζεται.

Συμπτώματα κατάθλιψης:

Κανένα ενδιαφέρον για οτιδήποτε ευχάριστο, για κοινωνικές επαφές ή δραστηριότητες

Αίσθηση απόγνωσης

Συναισθήματα ενοχής, άγχους, ανικανότητας

Υποτίμηση εαυτού, χαμηλή αυτό εκτίμηση

Διαταραχές ύπνου και φαγητού

Υπερβολική ανησυχία για τα οικονομικά και για θέματα υγείας

Προβλήματα μνήμης, συγκέντρωσης

Συχνό κλάμα

Γίνονται αντιληπτά τα συμπτώματα της κατάθλιψης στα άτομα τρίτης ηλικίας από το οικείο περιβάλλον; 

Είναι ανάγκη να τονιστεί ότι οι συγγενείς των ατόμων τρίτης ηλικίας που πάσχουν από κατάθλιψη, συχνά δεν αντιλαμβάνονται τη κατάσταση. Δεν μπορούν δηλαδή να καταλάβουν ότι τα αισθήματα που νιώθει το άτομο, η σωματική κόπωση, η κοινωνική απομόνωση αναφέρονται σε καταθλιπτικά συμπτώματα και τα προσδίδουν στο γήρας.

Η έλλειψη ενσυναίσθησης από τη μεριά του οικείου περιβάλλοντος του ατόμου δεν βοηθά στην αναγνώριση της κατάστασης και συνεπώς στην αντιμετώπισή του.

Μόνο το 10-20% των ηλικιωμένων ασθενών με κατάθλιψη λαμβάνουν κάποια θεραπεία. Το γεγονός αυτό, φανερώνει την υποδιάγνωση της νόσου και την δυσκολία στην αναγνώριση των συμπτωμάτων της νόσου από τους οικείους των ασθενών, αλλά και από ορισμένους Επαγγελματίες Υγείας. Αυτό συμβαίνει επειδή συχνά, συμπτώματα κατάθλιψης συνυπάρχουν με χρόνιες σωματικές νόσους, οι οποίες θεωρούνται υπεύθυνες για την καταθλιπτική συμπτωματολογία όπως για παράδειγμα η κόπωση, ο πόνος, η αϋπνία, η απώλεια βάρους, η μείωση της όρεξης.  Επίσης, η κατάθλιψη στους ηλικιωμένους συχνά δεν συνοδεύεται από αίσθημα θλίψης και παρουσιάζει άτυπη κλινική εικόνα.

Θεραπεία κατάθλιψης

Τα άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη μπορούν να βοηθηθούν είτε από ψυχολογικές είτε από φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Οι έρευνες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, δείχνουν ότι οι γνωστικές και συμπεριφορικές προσεγγίσεις όπως επίσης και η διαπροσωπική ψυχοθεραπεία είναι χρήσιμες για τα άτομα τρίτης ηλικίας. Οι έρευνες ακόμη έχουν δείξει ότι η βραχεία ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία είναι εξίσου χρήσιμη. Η χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων κυρίως εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (SSRIs), όπως και η φλουοξετίνη (Ladose) έχει παρατηρηθεί ότι είναι πιο αποτελεσματικοί από το εικονικό φάρμακο. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η χορήγηση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων πρέπει να γίνεται με προσοχή και να λαμβάνεται υπόψιν ότι τα άτομα τρίτης ηλικίας μπορεί να είναι ευαίσθητα στις παρενέργειες αυτών (πχ.  ορθοστατική υπόταση).

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε όλοι τα εξής:

Μιλήστε για το πρόβλημά σας! Παραδεχτείτε πως η κατάθλιψη δεν είναι ένα φυσικό επακόλουθο του γήρατος. Μην υποτιμάτε τα συμπτώματα.

Ζητήστε βοήθεια.Αρχίστε γρήγορα τη θεραπεία.Ακολουθείστε υγιεινή διατροφή .Προσπαθήστε να βελτιώσετε τον ύπνο σας.Κάντε πράγµατα που σας κάνουν να νιώθετε όµορφα και σπουδαίοι! π.χ. ανάγνωση βιβλίου , άσκηση, παρακολούθηση ταινίας , άκουσμα μουσικής ,πλέξιμο, βόλτες µε φίλους.Χρήσιμες συμβουλές για τα πρόσωπα που φροντίζουν το ηλικιωμένο άτομο:Ενίσχυση της έκφρασης του ατόμου.Κινητοποίηση του ατόμου για συμμετοχή του σε ευχάριστες δραστηριότητες.Σωστή ενημέρωση της οικογένειας για τον εντοπισμό τυχόν καταθλιπτικών συμπτωμάτων.Παροχή ψυχολογικής στήριξης στα άτομα που φροντίζουν το ηλικιωμένο άτομο.

Η καλή προσαρμογή του ατόμου στη φάση του γήρατος, αποτελεί το σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση πολλών προβλημάτων στους ηλικιωμένους. Η θεραπεία δεν θα πρέπει να θεωρείται ταμπού ή πολυτέλεια γιατί μπορεί να αλλάξει την ποιότητα ζωής τόσο του ατόμου, όσο και του οικείου περιβάλλοντος. Σημαντικό δεν είναι πόσο θα ζήσει κανείς, αλλά το πώς θα ζήσει τα γεράματά του!

Η κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία είναι πολύ σημαντικό να αναγωρίζεται και να θεραπεύεται. Η επιδείνωση της ποιότητας ζωής, η σημαντική δυσφορία που προκαλεί, καθώς και η λειτουργική έκπτωση που συνοδεύουν την κατάθλιψη, καθιστούν απαραίτητη τη γρήγορη διάγνωση. Επίσης, ο μεγαλύτερος κίνδυνος που εγκυμονεί η κατάθλιψη είναι η αυτοκτονία και η έγκαιρη θεραπεία της κατάθλιψης μειώνει αυτόν τον κίνδυνο.

Κατάθλιψη και αυτοκτονικότητα στη Τρίτη ηλικία.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στην κατάθλιψη είναι η αυτοκτονία.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο καταθλιπτικός ασθενής αισθάνεται έντονη θλίψη, έχει ενοχές, απαξιώνει την αξία της ίδιας του της ύπαρξης. Αισθάνεται συχνά πως θα ήταν καλύτερα να μην ζούσε, να μην αποτελεί βάρος για τους γύρω του και σκέφτεται, σχεδιάζει ή και προσπαθεί να θέσει τέρμα στη ζωή του.

Η κατάσταση αυτή αποτελεί ιατρική έκτακτη ανάγκη, η οποία απαιτεί αξιολόγηση από ψυχίατρο, εξειδικευμένους χειρισμούς και συνήθως νοσηλεία.

Βιβλιογραφία:

ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ, A.M. KRING- G.C. DAVINSON, J.M. NEALE- S.L. JOHNSON.

https://www.protothema.gr/zoi/article/574176/katathlipsi-stin-triti-ilikia-enas-praktikos-odigos-gia-kaluteri-zoi/

Κωσταρίδου- Ευκλείδη ,Α.(1999), Θέματα Γηροψυχολογίας και γεροντολογίας. Ελληνικά Γράμματα:Αθήνα.Αγγελίδης, Γ.,& Ελευθεριάδου ,Μ.,& Αιβαζιάν ,Θ. (2002), Κατάθλιψη σε εφήβους , ενήλικες και ηλικιωμένους. Κέντρο Ψυχικής Υγείας Κατερίνης.

What do you think?

12 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Μου αρέσει ένα αγόρι. Του αρέσω και εγώ αλλά είναι πολύ εσωστρεφής.”

Ψtalk: “Είχα αρχίσει να μαζεύω μέσα μου ότι με στεναχωρούσε και άρχισα να ξεσπάω χωρίς λόγο”