Η απόρριψη μπορεί να έχει σημαντική συναισθηματική και ψυχολογική επίδραση στους ανθρώπους. Στην καθημερινότητα μας μπορεί να υπάρξει απόρριψη σε επαγγελματικό, σε διαπροσωπικό, αλλά ακόμα και σε οικογενειακό επίπεδο, δημιουργώντας προβλήματα συμπεριφοράς. Πόσο δύσκολο, λοιπόν, είναι να διαχειριστεί ο άνθρωπος μια από τις παραπάνω απορρίψεις που μπορεί να προκύψουν;
Με τον όρο απόρριψη, αναφερόμαστε σε μια πράξη του να μην αποδέχεσαι κάτι ή κάποιον. Μπορεί να εκληφθεί ως έλλειψη σεβασμού, ανοχής ή αναγνώρισης της αξίας του άλλου. Η απόρριψη μπορεί να λάβει χώρα σε διάφορα πλαίσια, όπως οι προσωπικές σχέσεις, οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και τα πολιτικά συστήματα (Zήση Α.,2013). Όταν απορρίπτουμε κάτι, συχνά το παραβλέπουμε και επιλέγουμε να μην αναγνωρίσουμε τη σημασία του. Σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο, μπορεί να συμβάλει σε διακρίσεις και αποκλεισμό, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει περαιτέρω σε αισθήματα κοινωνικής απομόνωσης. Έρευνες που έχουν διεξαχθεί αναφέρουν πως τα άτομα που αντιμετωπίζουν την απόρριψη συχνά έχουν την τάση να αναζητούν, να δημιουργούν, να ερμηνεύουν και να αντιλαμβάνονται τις εμπειρίες, τις καταστάσεις και τις σχέσεις τους με τρόπους που ευθυγραμμίζονται με τα αλλαγμένα νοητικά τους πλαίσια (Bond, F.W., & Bunce, D.,2003). Υποστηρίζεται ότι τα άτομα που βιώνουν την απόρριψη μπορεί να εκδηλώνουν εξαρτημένες συμπεριφορές, ή εναλλακτικά, τάση προς αμυντική ανεξαρτησία και συναισθηματική απόσυρση (Ellis, A.,1973).
Οι επιδράσεις της απόρριψης στο συναισθηματικό κόσμο του ανθρώπου
Ως αποτέλεσμα της απόρριψης στη ψυχολογία ενός ατόμου μπορεί να επιφέρει τα εξής:
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Η απόρριψη μπορεί να οδηγήσει σε αμφιβολίες για την αξία και την ικανότητά του να συναναστρέφεται με άλλους.
- Άγχος και κατάθλιψη: Πολλοί άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν αυξημένα επίπεδα άγχους ή κατάθλιψης μετά την εμπειρία της απόρριψης, ειδικά όταν η απόρριψη σχετίζεται με μια προσωπική σχέση.
- Κοινωνική απομόνωση: Οι άνθρωποι μπορεί να αποφεύγουν την κοινωνική επαφή από φόβο περαιτέρω απόρριψης, η οποία μπορεί να αυξήσει τη μοναξιά τους.
- Επίδραση στις σχέσεις: Η εμπειρία της απόρριψης μπορεί να βλάψει την ικανότητα εμπιστοσύνης ή οικοδόμησης σχέσεων με άλλους στο μέλλον.
- Ανάγκη για επιβεβαίωση: Οι άνθρωποι μπορεί να αναζητούν συνεχώς επιβεβαίωση από άλλους για να αντιμετωπίσουν τα συναισθήματα απόρριψης (Mecca, A. M., Smelser, N.J., & Vasconcellos, J., 1989).
Κάνοντας την απόρριψη δύναμη
Η αντιμετώπιση της απόρριψης μπορεί στην πραγματικότητα να είναι μια κινητήρια δύναμη για την προσωπική ανάπτυξη και την αυτοενδυνάμωση. Ας δούμε μερικές προτάσεις για το πώς αξιοποιείται στο έπακρο η απόρριψη:
- Αναγνώριση των συναισθημάτων: Δίνοντας στον εαυτό μας τον απαραίτητο χρόνο για να αναλογιστεί τα συναισθήματα που συνοδεύουν την απόρριψη. Είναι απολύτως φυσικό να υπάρχει απογοήτευση ή θλίψη κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας.
- Αυτοαξιολόγηση: Ας δούμε την απόρριψη ως μια πολύτιμη ευκαιρία για αυτοστοχασμό. Μπορεί να είναι χρήσιμο να αξιολογήσουμε εάν υπάρχουν πτυχές που θα μπορούσαμε να βελτιώσουμε ή εάν οι στόχοι μας μπορεί να ωφεληθούν από τον επαναπροσδιορισμό τους (Link, B.G. & Phelan, J.C.,2001).
- Μάθηση: Βλέποντας την απόρριψη ως μια πολύτιμη ευκαιρία για ανάπτυξη. Ας σκεφτούμε τις γνώσεις που μπορεί να αποκτήσουμε από την εμπειρία.
- Επαναξιολόγηση των στόχων: Χρησιμοποιώντας την απόρριψη ως ευκαιρία για να παρακινήσουμε τον εαυτό μας να επαναπροσδιορίσει τους στόχους μας. Μπορεί να είναι ωφέλιμο να εξερευνήσουμε νέους δρόμους που θα μπορούσαν να ευθυγραμμιστούν πιο στενά με τις δυνάμεις και τις φιλοδοξίες μας.
- Καλλιέργεια ανθεκτικότητας: Η πλοήγηση στην απόρριψη μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητά. Κάθε φορά που ξεπερνάμε με επιτυχία μια οπισθοδρόμηση, βγαίνουμε ακόμα πιο δυνατοί.
- Δημιουργία ενός δικτύου υποστήριξης: Μοιράζοντας τα συναισθήματά με έμπιστους φίλους ή μέλη της οικογένειας. Η υποστήριξή τους μπορεί να προσφέρει πολύτιμες νέες προοπτικές.
Η διαχείριση της απόρριψης μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά με την κατάλληλη προσέγγιση μπορεί να γίνει ένα πολύτιμο εργαλείο για την προσωπική μας ανάπτυξη.
Βιβλιογραφία
- Bond, F. W., & Bunce, D. (2003). The Role of Acceptance and Job Control in Mental Health, Job Satisfaction, and Work Performance. Journal of Applied Psychology, 88(6), 1057–1067
- Ellis, A. (1973). Humanistic psychotherapy: The rational-emotive approach. New York: Julian
- Link, B.G. & Phelan, J.C. (2001). Conceptualizing Stigma. Annual Review of Sociology
27(1), 363–385 - Mecca, A. M., Smelser, N. J., & Vasconcellos, J. (Eds.) (1989). The social importance of self-esteem. Berkeley, CA: University of California Press
- Ζήση, Α. (2013). Κοινωνία, κοινότητα και ψυχική υγεία. Gutenberg.
Επιμέλεια άρθρου: Τυρλή Αικατερίνη
