in , , , ,

Η κουλτούρα του βιασμού: πώς και ως πότε;


“Τι φορούσες;”

“Αφού είχες πιεί, τι περίμενες;”

“Ποιος ο λόγος να βρίσκεσαι εκεί τέτοια ώρα;”

Αυτές είναι μερικές μόνο από τις ερωτήσεις με τις οποίες έρχεται κανείς αντιμέτωπος όντας θύμα βιασμού. Ερωτήσεις που μετατοπίζουν το βάρος της ενοχής από το θύτη στο θύμα, κανονικοποιούν το βιασμό και στιγματίζουν το άτομο που “δεν πρόσεχε”, “ντύθηκε προκλητικά”, “υπερβάλλει”.

Η κουλτούρα του βιασμού αποτελεί μια επικίνδυνη προέκταση των στερεοτυπικών ρόλων των φύλων στην κοινωνία, όπου η αρρενωπότητα συνάδει με την επίδειξη δύναμης, την ανταγωνιστικότητα, την επιβολή ενώ η θηλυκότητα προϋποθέτει ευαισθησία, αδυναμία και αναζήτηση προστασίας. Μέσω της αποδοχής ή ακόμα και ενίσχυσης τέτοιων προτύπων τόσο από τους θεσμούς όσο και από τα ΜΜΕ, το φαινόμενο εντείνεται χωρίς μάλιστα να γίνονται πλήρως αντιληπτές οι διαστάσεις του. Συγκεκριμένα, το 80% των περιστατικών βιασμού ή σεξουαλικής παρενόχλησης δεν καταγράφεται είτε λόγω του φόβου αντεκδίκησης, της σχέσης μεταξύ θύτη-θύματος, του αισθήματος ανεπαρκούς απόδοσης δικαιοσύνης και του κοινωνικού στίγματος με το τελευταίο να παρατηρείται σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό σε άνδρες που υπέστησαν βιασμό.

Κατανοώντας τα θεμελιώδη αίτια που οδηγούν στην καλλιέργεια λανθασμένων προτύπων και κατά συνέπεια στην άνθιση της κουλτούρας βιασμού, εύληπτοι γίνονται οι τρόποι μέσω των οποίων σταδιακά αλλά ριζικά μπορεί να επιτευχθεί η εξάλειψη της. Ήδη από την παιδική ηλικία, τα αγόρια ενθαρρύνονται να ακολουθούν συγκεκριμένες συμπεριφορές: να παίζουν με όπλα, να ασχολούνται με αθλήματα που θα αυξήσουν τη μυϊκή τους δύναμη, να αποκρύπτουν τις ευαισθησίες και τα συναισθήματά τους καθώς έτσι αποκαλύπτεται η “ευάλωτη” πλευρά τους.Από την άλλη, στα κορίτσια επιτρέπεται να κλαίνε, να εκδηλώνουν την αγάπη και τη συμπάθεια τους ενώ παράλληλα επαινούνται για την καλαίσθητη εμφάνιση και την “θηλυκή” συμπεριφορά τους που οπωσδήποτε δεν περιλαμβάνει αντιρρήσεις, εμπλοκή σε διαπληκτισμούς ή οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής.

Το κλειδί για την επιθυμητή αλλαγή είναι η ισορροπία. Οι γονείς, οι οποίοι παίζουν κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των παιδιών, θα πρέπει εξ αρχής να φροντίσουν για την ολοκληρωμένη και υγιή ψυχική ανάπτυξη τους, διδάσκοντας τους με το παράδειγμά τους το σεβασμό, εκθέτοντάς τα σε ποικιλία διαφορετικών ερεθισμάτων που δεν εμπίπτουν απαραίτητα στις κοινωνικές νόρμες, ενισχύοντας όλα εκείνα τα θετικά χαρακτηριστικά που στο μέλλον θα συμβάλλουν στην αυτονομία τους σαν άτομα και στον ανοιχτό τρόπο σκέψης. Αντίστοιχη στάση θα πρέπει να έχουν τόσο οι εκπαιδευτικοί και πολιτικοί θεσμοί όσο και τα ΜΜΕ, προωθώντας υγιή πρότυπα συμπεριφοράς, αποβάλλοντας κατάλοιπα σεξισμού και θίγοντας ευθέως το ζήτημα του βιασμού καταδικάζοντας το και αποδίδοντας ευθύνες αποκλειστικά και μόνο στο θύτη.

Παρόλο που οι προτάσεις που ειπώθηκαν είναι εκείνες που στοχεύουν στην μακροπρόθεσμη εξάλειψη της κουλτούρας του βιασμού, δεν μπορεί να παραβλεφθεί πως πρόκειται για ένα φλέγον ζήτημα που επιζητά επίσης άμεσες λύσεις.1. ΕνημέρωσηΒασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος είναι η αναγνώριση και κατανόησή του. Όσο πληρέστερα ενημερωμένος είναι κανείς, τόσο πιο ενεργά μπορεί να αναλάβει δράση και να συμβάλλει στην ανατροπή της κατάστασης.

2. Αλλαγή οπτικής“Για να αλλάξεις τον κόσμο πρέπει πρώτα να αλλάξεις τον εαυτό σου” η διαχρονική φράση του Debishi που βρίσκει πλήρη εφαρμογή στο συγκεκριμένο ζήτημα. Αν εμείς πρώτοι δεν σταματήσουμε να λειτουργούμε υπό το σκεπτικό πως το θύμα “φέρθηκε προκλητικά”, “αυτός άντρας είναι, τι να έκανε;”, “μα είναι παντρεμένοι χρόνια”, τότε σίγουρα απέχουμε πολύ από την απόδοση δικαιοσύνης και την εξάλειψη της κουλτούρας βιασμού. Σταματώντας το victim blaming όχι μόνο αποδίδουμε ευθύνες στο άτομο που πραγματικά προκάλεσε το βιασμό αλλά βοηθάμε ώστε περισσότερα περιστατικά να καταγραφούν και να εξεταστούν χωρίς το φόβο του στιγματισμού.

3. Ιστορίες των θυμάτωνΌντας ενεργοί ακροατές των θυμάτων καθίσταται δυνατή η ενσυναίσθηση προς αυτά τα άτομα και η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο βίωσαν το γεγονός. Ερωτήματα όπως “Γιατί δεν έφυγε;” ή “Ποιά ήταν η αντίστασή της;” εύκολα απαντώνται αν κανείς σταθεί να ακούσει ολόκληρες τις ιστορίες. Μια πολύ ενδιαφέρουσα σχετική ομιλία έδωσε μέσω του TEDx στην Αμερική η Reagan Williams, φοιτήτρια πολιτικών επιστημών.Αν υπάρχει κάποιο θύμα βιασμού το οποίο γνωρίζουμε και ανήκει στον κύκλο μας, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ακούσουμε όσα έχει να μας πει πάντοτε με σεβασμό προς το πρόσωπό του και το ψυχολογικό τραύμα που έχει υποστεί. Παράλληλα, συνίσταται η ενθάρρυνση αναφοράς του περιστατικού στις αρχές και η ψυχολογική υποστήριξη από κάποιον επαγγελματία.

4. Μηδενική ανοχήΗ διαιώνιση ενός προβλήματος δεν οφείλεται μόνο σε όσους το δημιουργούν αλλά και σε όσους δεν αντιστέκονται σε αυτό. Η αντίδραση των θεατών στο πρόσφατο επεισόδιο του Big Brother ήταν ένα θετικό παράδειγμα που καταδεικνύει αφενός το ρόλο των ΜΜΕ και αφετέρου τη δυναμική του κοινού για αλλαγή στο προβαλλόμενο περιεχόμενο.

5. #MeToo #TimesUpΠαγκόσμια κινήματα όπως το #MeToo και #TimesUp ενάντια στην σεξουαλική παρενόχληση των γυναικών σε κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο αποκτούν όλο και περισσότερους υποστηρικτές. Οι γυναίκες, οι οποίες αποτελούν το 90% των καταγεγραμμένων θυμάτων βιασμού, αποκτούν ηχηρή φωνή και δύναμη μέσω της συλλογικότητας, καταδεικνύοντας ευθέως το πρόβλημα. Στην Ελλάδα, λειτουργεί η τηλεφωνική γραμμή SOS 15900 όπου μπορεί να απευθυνθεί τόσο κάποιο πρόσωπο που υπέστη βιασμό ή απόπειρα βιασμού, σεξουαλική ή σωματική κακοποίηση αλλά και οποιοσδήποτε φορέας ή πολίτης προκειμένου να πληροφορηθεί για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών.

Ο Pauline Bart στο βιβλίο του Stopping Rape αναφέρει πως η προβολή αντίστασης, η πάλη έναντι στον βιαστή οδηγεί σε ταχύτερη ψυχολογική ανάκαμψη του θύματος.Ας σταματήσουμε να ζούμε με το φόβο της βίας, την ετοιμότητα της αντεπίθεσης, ας κάνουμε μια τέτοια παρατήρηση να ανήκει στο παρελθόν.

Πηγές:

1. Herman, Dianne F. (1989). “The Rape Culture”. In Freeman, Jo (ed.). Women: a feminist perspective (4th ed.). Mountain View

2. Sommers, Christina Hoff. “Researching the “Rape Culture” of America”. Archived from the original on 21 December 2012. Retrieved 4 March 2010.

3. Rozee, Patricia. “Resisting a Rape Culture”. Rape Resistance. Archived from the original on 13 January 2013. Retrieved 11 January 2012.

4. “Defining a Rape Culture” (PDF). University of California Davis. Archived from the original (PDF) on 27 September 2013. Retrieved 18 October 2011.

5. Rachel E. Morgan, Ph.D., and Grace Kena, BJS Statisticians, “Criminal Victimization, 2016 Revised”6. 2020 World Population Review7. www.isotita.gr

What do you think?

10 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: ”Νιώθω τύψεις για οτιδήποτε κάνω και ζω μια ζωή γεμάτη ενοχή και δισταγμό για τα πάντα.”

Ψtalk: “Παλεύω με την κατάθλιψη και τα αντικαταθλιπτικά”