in

Η Παρουσία των Φροντιστών στη Ζωή των Ασθενών με Άνοια


Έχουν καταγραφεί παγκοσμίως 47.000.000 άνθρωποι οι οποίοι πάσχουν από άνοια με τους αριθμούς ολοένα και περισσότερο να αυξάνονται και τους προγνωστικούς δείκτες να υπολογίζουν πως μέχρι το 2050 ο αριθμός αυτών των ασθενών θα αγγίζει τα 131.000.000.

Η άνοια (α + νους) αποτελεί μία νευροεκφυλιστική νόσο η οποία οδηγεί σε απώλεια των νοητικών ικανοτήτων. Λόγω της προοδευτικότητας των συμπτωμάτων της και της λειτουργικής έκπτωσης που προκαλούν στη ζωή του ασθενούς, υψίστης σημασίας αποτελούν τα άτομα-φροντιστές.

Με τι έρχονται αντιμέτωποι οι φροντιστές ασθενών με άνοια;

Αρχικά φροντιστές των ασθενών με άνοια δεν αποτελεί μονάχα το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό σε ένα εξειδικευμένο κέντρο, αλλά τα συγγενικά και φιλικά πρόσωπα, οι γείτονες και λοιποί άλλοι που αναλαμβάνουν τη φροντίδα των ασθενών.
Πρώτα απ’ όλα, σε καθημερινή σχεδόν βάση, οι φροντιστές έρχονται αντιμέτωποι με μία πληθώρα νευρο-ψυχιατρικών συμπτωμάτων τα οποία πολλές φορές καθίστανται απρόβλεπτα, ενοχλητικά, ντροπιαστικά και/ή επιθετικά. Μεταξύ των νευρο-ψυχιατρικών συμπτωμάτων από τις πιο δύσκολα διαχειρίσιμες και αγχογόνες καταστάσεις αποτελούν οι διασπαστικές συμπεριφορές όπως η ταραχή, η επιθετικότητα, η άρση (σεξουαλικών) αναστολών· κι αυτό διότι, πέραν της ρήξης των σχέσεων ασθενών-φροντιστών, οι φροντιστές αντιμετωπίζουν δυσκολίες και σε άλλα πλαίσια(κοινωνικά, οικονομικά κ.α.). Εκτός αυτών, οι συχνές εναλλαγές στη διάθεση συνδυαστικά με τη σύγκρουση άλλων ρόλων των φροντιστών(γονείς, σύζυγοι, εργαζόμενοι κ.λπ.) μπορούν να αυξήσουν ραγδαία το στρες και τα αισθήματα κόπωσης και/ή αναποτελεσματικότητας, καθιστώντας τους έτσι «ευάλωτους» σε χρόνια νοσήματα όπως καρδιοπάθειες, ψυχικές διαταραχές (αγχώδεις, καταθλιπτικές κ.α.) αλλά και σωματικές δυσκαμψίες λόγω της κόπωσης και της εξάντλησης (πόνοι στις αρθρώσεις, τη μέση κ.α.).

Παρεμβάσεις για την προαγωγή της (ψυχικής) υγείας των φροντιστών:

  • Ψυχοεκπαίδευση: διδασκόμενοι τρόπους διαχείρισης των προβληματικών συμπεριφορών (π.χ. σημειώνοντας τι πυροδοτεί τη συμπεριφορά), τροποποιώντας τις δυσλειτουργικές σκέψεις, αυξάνοντας τις δραστηριότητες που προκαλούν συναισθήματα χαράς και ευχαρίστησης και μαθαίνοντας άλλες δεξιότητες ρύθμισης της συναισθηματικής αντίδρασης. Τέτοιων ειδών προγράμματα εμπλέκουν τυπικά ομάδες 6-10 ατόμων όπου παρουσιάζονται σχετικές πληροφορίες, ποικίλες τεχνικές. Έπειτα, αυτά «προβάρονται» και «δουλεύονται» προκειμένου ο εκπαιδευόμενος να τα εφαρμόσει και στο πλαίσιο του σπιτιού.
  • Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία: για αποδοχή της κατάστασης, κατανόησης του προβλήματος και μείωση του άγχους και της κατάθλιψης, ενώ με παρεμβάσεις όπως η Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (CBT) δίνεται έμφαση και στην «αντικατάσταση» των αρνητικών δυσλειτουργικών σκέψεων με πιο λειτουργικές.
  • Ενώ τον τελευταίο καιρό ολοένα και περισσότερη (ερευνητική) προσοχή δίνεται στις τεχνικές της ενσυνειδητότητας.
  • Τεχνολογικά μέσα για φροντιστές των οποίων η πρόσβαση σε δομές και προγράμματα καθίσταται δυσχερής ή λόγω αδυναμίας τους να αφήσουν τους ασθενείς μόνους. Πιο συγκεκριμένα, τηλεφωνικές γραμμές (ψυχολογικής) υποστήριξης ή elearning προγράμματα, σεμινάρια και ημερίδες. Συμβάλλουν στην ψυχική ευεξία των φροντιστών, ενώ όταν υπάρχει και αλληλεπίδραση με κάποιον ειδικό παρατηρούνται αυξημένα επίπεδα μάθησης/κατανόησης της ασθένειας, παρέχεται κοινωνική και συναισθηματική υποστήριξη.
  • Θεραπευτικοί Μηχανισμοί: εστιασμένοι στο συναίσθημα και τη λογική για διαχείριση της κατάθλιψης και του άγχους, αλλά και των σκέψεων που τα προκαλούν.
  • Επικοινωνία με τους θεράποντες ιατρούς του ασθενούς.

Κλείνοντας, ενώ αναγνωρίζεται η δυσκολία και τα υψηλά επίπεδα στρες που ενέχει η φροντίδα των συγκεκριμένων ασθενών από μεριάς των φροντιστών (ειδικά αν υπάρχει και μεταξύ τους συναισθηματική εμπλοκή), χρειάζεται να βρουν το ψυχικό σθένος ώστε να αντιμετωπίσουν τη νέα συνθήκη. Όμως, χρειάζεται και η συμβολή ολόκληρης της κοινωνίας (από την ύπαρξη δομών-κέντρων ελέγχου και φροντίδας μέχρι και την κατανόηση από τον κοινωνικό περίγυρο) καθώς πολλές φορές οι φροντιστές δεν είναι εκπαιδευμένοι επαγγελματίες σε τέτοια ζητήματα, αλλά άνθρωποι «της διπλανής πόρτας» που αναλαμβάνουν εκτός από τη φροντίδα και την επίβλεψη, την προστασία αλλά και την εκπλήρωση κάθε ανάγκης του ασθενούς. Ενώ δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι οι άνθρωποι με άνοια μπορεί μετά το πέρας μιας χρονικής περιόδου να μη θυμούνται τι έκανες ή τι είπες, αλλά το συναίσθημα είναι αυτό που στο τέλος μένει. Κι όπως έγραψε και ο Leo Buscaglia «πολύ συχνά υποτιμούμε τη δύναμη που έχει ένα άγγιγμα, ένα χαμόγελο, μια καλή κουβέντα, ένα αυτί που ακούει, ένα ειλικρινές σχόλιο, ή μια μικρή πράξη (φροντίδας), όμως όλα αυτά είναι που κάνουν τη ζωή να έχει αξία».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Cheng, S., Au, A., Losada, A., Tompson, W L. & Gallagher-Tompson, D. (2019). Psychological Interventions for Dementia Caregivers : What Have Achieved, What We Have Learned. Current Psychiatry Reports. DOI: 10.1007/s11920-019-1045-9

What do you think?

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Ζω με το άγχος μήπως πάθω κάτι παθολογικό”

Μήπως μεγάλωσες μέσα σε μια τοξική οικογένεια;