Το burnout ή αλλιώς η εργασιακή εξουθένωση είναι μια κατάσταση την οποία πολλοί από εμάς έχουμε κληθεί να αντιμετωπίσουμε. Συνήθως εντοπίζεται μέσα από ένα τρίπτυχο συμπτωμάτων: την ψυχική και σωματική εξουθένωση, τη συναισθηματική απόσπαση και τέλος τη μειωμένη απόδοση και ενδιαφέρον για τις εργασιακές υποχρεώσεις. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα συμπτώματα της εργασιακής εξουθένωσης, προκειμένου να γίνει άμεσα αντιληπτή και να αποφευχθούν οι σοβαρές επιπτώσεις της στην ψυχική ζωή του πάσχοντα.
Στην κατηγορία της σωματικής και ψυχικής εξάντλησης εντάσσεται η αδυναμία ξεκούρασης, ακόμα και μετά από παρατεταμένη διάρκεια ύπνου. Είναι πιθανόν να εμφανιστούν σωματικές ενοχλήσεις, όπως πόνος στην κοιλιά και πονοκέφαλοι, ενώ έντονη είναι και η αδυναμία απόδοσης στην καθημερινότητα.
Η συναισθηματική απόσπαση από τη δουλειά σχετίζεται άμεσα με ένα διαρκές αίσθημα αποτυχίας στο επαγγελματικό κομμάτι και έλλειψη εύρεσης νοήματος σε αυτό. Ταυτόχρονα, το άτομο δυσκολεύεται να συνδεθεί με τους συναδέλφους και τους πελάτες του, ενώ βιώνει και την απώλεια ενθουσιασμού για τα καθήκοντα της δουλειάς.
Τα παραπάνω συμπτώματα συνεπάγονται άμεσα τη μειωμένη παραγωγικότητα, γεγονός που επιβεβαιώνει έκδηλα το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης. Καθώς το ενδιαφέρον για εργασία συρρικνώνεται και το άτομο αισθάνεται «παγιδευμένο» στην εργασία του, εκδηλώνεται τόσο η πτώση στην απόδοσή του όσο και τα συχνά λάθη στις υποχρεώσεις του. Ακόμα και οι επαγγελματικές επιτυχίες του δεν φαίνεται να προκαλούν ικανοποίηση, ενώ η σημασία τους εκμηδενίζεται.
Το burnout μπορεί εύκολα να προκληθεί από τον υπερβολικό φόρτο εργασίας και την πίεση στον εργαζόμενο να διεκπεραιώσει μεγάλο όγκο υποχρεώσεων. Επιπλέον, όταν του ανατίθενται και ρόλοι στους οποίους δεν δύναται να ανταποκριθεί, δημιουργείται σύγχυση και μη ξεκάθαρες προσδοκίες από τη δουλειά. Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας αφορά την ανισορροπία εργασίας και προσωπικής ζωής καθώς, όταν περιορίζεται σημαντικά ο χρόνος αυτός, αυξάνεται ως αποτέλεσμα και η δυσφορία του εργαζομένου. Γίνεται αντιληπτό και το γεγονός πως, όταν τα συμβάντα αυτά συνδυάζονται και με κακές εργασιακές σχέσεις ή έλλειψη υποστήριξης από τους συναδέλφους, οι πιθανότητες να εμφανιστεί η εργασιακή εξουθένωση είναι αυξημένες.
Πώς, ωστόσο, μπορούμε να διαχειριστούμε άμεσα την επαγγελματική εξουθένωση;
Πλέον, σημαντική για τον κάθε εργαζόμενο καθίσταται η αυτοφροντίδα. Μια σταθερή ρουτίνα ύπνου, η οποία συνοδεύεται από ενεργή ζωή και ισορροπημένη διατροφή, μας εξοπλίζει με εφόδια που θεωρούνται οργανικά απαραίτητα για να αντιμετωπίζουμε τις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Επίσης, αποτελούν παράγοντες οι οποίοι, αν και αυτονόητοι, στην περίπτωση που λησμονηθούν, επιβαρύνεται η ψυχική υγεία.
Είναι πολύ σημαντικό να οριοθετούμε τον χρόνο μας και να μάθουμε να λέμε «όχι», όταν βλέπουμε πως παραγκωνίζεται ο προσωπικός μας χρόνος. Αυτό περιλαμβάνει το να παίρνουμε εργασία για το σπίτι ή ακόμα και να εργαζόμαστε πολλές ώρες εκτός προγράμματος.
Όταν πλέον το burnout είναι καλά «εγκαθιδρυμένο», συνιστάται να απευθυνθούμε σε κάποιον σύμβουλο ψυχικής υγείας. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση και αντιμετώπιση των συναισθημάτων που συνοδεύουν το burnout, ενώ ο ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να καθοδηγήσει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης του άγχους και της εργασιακής πίεσης.
Στην περίπτωση που είναι εφικτό, θα μπορούσε να γίνει συζήτηση με κάποιον υφιστάμενο σχετικά με την αναδιάρθρωση των εργασιών και την αναπροσαρμογή των καθηκόντων, με στόχο τη μείωση της πίεσης. Τα διαλείμματα για αποφόρτιση και η δημιουργία ενός χρονοδιαγράμματος για τις υποχρεώσεις συμβάλλουν στην καλύτερη διαχείριση του χρόνου.
Είναι πολύ σημαντικό να αποδεχθούμε μέχρι πού μπορούμε να φθάσουμε και να μην αγνοούμε τα σημάδια εξάντλησης και στρες.
Μη φοβηθείτε να επανεξετάσετε την αλλαγή εργασίας ή και καριέρας, εάν η ψυχική σας υγεία εξασθενίσει και άλλο. Να θυμάστε ότι η εργασία σας δεν σας καθορίζει, ούτε σημαίνει ότι «αποτύχατε» βάζοντας σε προτεραιότητα την προσωπική σας ευεξία.
Βιβλιογραφία
- Aronsson, G. & Theorell, T. & Grape, T. & Hammarstrom, A. & Hogstedt, C. & Marteinsdottir, I. & Skoog, I. & Hall, C. & Traskman-Bendz, L. (2017, March). A systematic review including meta-analysis of work environment and burnout symptoms. Retrieved from: https://link.springer.com/article/10.1186/s12889-017-4153-7
- McCormack, N. & Catherine, C. (2013). Managing burnout in the workplace: A guide for information professionals. Retrieved from: https://books.google.gr/books?id=fWhEAgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=el&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
Αρχισυνταξία και επιμέλεια άρθρου: Παρή Πατσαρούχα
