in , , ,

Επιπτώσεις δυσμενούς οικογενειακού περιβάλλοντος.

Εγκρίθηκε από την Ψυχολόγο Λυδία Μούρτου


Πολυάριθμες  μελέτες  έχουν διεξαχθεί τα τελευταία χρόνια, σε διάφορες  πτυχές  της οικογενειακής  σύγκρουσης, εστιάζοντας στις αρνητικές επιπτώσεις  που προκαλούνται εξαιτίας της  στα παιδιά, από  την παιδική ηλικία μέχρι την εφηβεία. Οι «υγιείς» γάμοι προωθούν ευεξία  στα παιδιά και τα βοηθούν να προστατευθούν από ψυχικές, σωματικές, εκπαιδευτικές και ψυχοκοινωνικές δυσκολίες.

Ο γονικός  χωρισμός, η κακοποίηση, η αρνητική κριτική του γονέα απέναντι στο παιδί, η χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση «τραυματίζουν» τα παιδιά της παιδικής και εφηβικής ηλικίας  που τα βιώνουν, ενώ το σπίτι αποτελεί  ένα αποτρεπτικό περιβάλλον (Amato & Keith., 1991) . Τα παραπάνω αποτελούν ένα δυσμενές οικογενειακό περιβάλλον  το οποίο προκαλεί  στα παιδιά προβλήματα εξωτερικής  συμπεριφοράς (εγκληματικότητα, βία, αντικοινωνικές συμπεριφορές, αυτοτραυματισμό) και προσαρμοστικότητας .

Επιπτώσεις  Δυσμενούς Οικογενειακού Περιβάλλοντος  στην Παιδική Ηλικία

Στην παιδική ηλικία, το παιδί ανεξαρτήτου  φύλου που βιώνει  γονικό χωρισμό, κακοποίηση και γενικότερα οικογενειακές συγκρούσεις, μπορεί να οδηγηθεί   στο μέλλον σε εγκληματικότητα, παραβατικότητα, να εμφανίσει  βίαιη συμπεριφορά, ενώ ο κίνδυνος  αυτοτραυματισμού είναι μεγάλος.  Η κακοποίηση (είτε συχνή αλλά χαμηλή σε ένταση, είτε σοβαρή αλλά σπάνια) έχει επιπτώσεις στην ανάπτυξη του παιδιού, στη δυσκολία ρύθμισης  του συναισθήματος και της συμπεριφοράς του καθώς και στις κοινωνικές  και διαπροσωπικές  του δεξιότητες. Ειδικότερα στα μέσα της παιδικής ηλικίας ο χωρισμός από τον πατέρα βιώνεται δυσκολότερα από τα αγόρια (McLanahan και συν., 2013) τα οποία έχουν περισσότερες  πιθανότητες εμφάνισης παραβατικότητας και βίας, σε σχέση με τα κορίτσια. Όσες περισσότερες φορές  γίνεται ο αποχωρισμός  του παιδιού από οποιονδήποτε από τους δύο γονείς  τόσο  μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος το παιδί να εκδηλώσει βιαιότητα μετέπειτα.

Τα παιδιά και κυρίως αρσενικού φύλου, που  ζουν ξανά με τους δύο γονείς μετά από μια περίοδο αποχωρισμού, έχουν κίνδυνο εμφάνισης εγκληματικότητας  μελλοντικά. Ο πρώτος αποχωρισμός  από τον πατέρα και  έπειτα και από τους δύο γονείς  μπορεί να οδηγήσει σε κίνδυνο αυτοτραυματισμού, για το λόγο ότι τα παιδιά αυτής της ηλικίας  είναι ευάλωτα (Astrup και συν., 2017).  Τα παιδιά που συνεχίζουν να ζουν με τη μητέρα τους έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης  εξωτερικής συμπεριφοράς  ή να αυτοτραυματιστούν. Αυτό συμβαίνει επειδή βιώνουν το άγχος της μητέρας  εξαιτίας του διαζυγίου και επειδή κάποιες φορές  γίνονται επικριτικές σε αυτά. Συνεχείς  αλλαγές των συνθηκών διαβίωσης και αλλαγές στην κατοικία και το σχολείο εξαιτίας  του χωρισμού του παιδιού από τον ένα ή και τους δύο γονείς, τα αρνητικά σχόλια προς το παιδί και τη μεταξύ τους σχέση, η  χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση, το διαταραγμένο κοινωνικό και υποστηρικτικό περιβάλλον,  είναι επιζήμια και δυσάρεστα τόσο για τα συναισθήματα όσο και την ανάπτυξη του παιδιού  και αποτελούν περίοδο άγχους  που επηρεάζουν την ευημερία του (Fomby & Cherlin, 2007).

Η οικογενειακή αστάθεια, το  κλονισμένο οικογενειακό περιβάλλον  και  η μειωμένη οικογενειακή παρακολούθηση στην πρώιμη παιδική ηλικία προκαλούν φτωχότερη κοινωνική ανάπτυξη στο παιδί και αυξημένο κίνδυνο εξωτερικών συμπεριφορών, ενώ μερικές φορές αυξάνεται η ανασφαλής προσκόλληση του παιδιού με το γονέα (Demuth & Brown, 2004), γεγονότα που προκαλούν προβλήματα ψυχοπαθολογίας και δυσπροσαρμοστικότητας (Cherlin και συν., 1998. Huurre και συν.,2006) . Το αρνητικό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει το παιδί, επηρεάζουν την ποιότητα σχέσης γονέα- παιδιού και  μπορεί να το ωθήσουν  να διαπράξει μελλοντικά κακοποίηση (Dong & Felitti, 2004) βία και παραβατικότητα .

 

      Επιπτώσεις  Δυσμενούς Οικογενειακού Περιβάλλοντος  στην Εφηβεία

Τα παιδιά της εφηβικής ηλικίας  και κυρίως τα κορίτσια που βίωσαν συχνή αλλαγή κατοικίας και οικογενειακή αστάθεια, έχουν πολλές πιθανότητες να εκδηλώσουν βίαιη συμπεριφορά και παραβατικότητα. Γενικότερα τα παιδιά μέχρι την  πρώιμη εφηβεία (έως 15 ετών) που μεγάλωσαν βιώνοντας  πέντε ή περισσότερες αλλαγές αποχωρισμού από το γονέα ή που χωρίστηκαν και από τους δύο γονείς  και δε βίωσαν οικογενειακή συνοχή και οικειότητα, είναι δυνατόν  να εκδηλώσουν  επεισόδια αυτοτραυματισμού. Τα παιδιά αυτά  που έχουν ανατραφεί προβληματικά, βιώνουν έντονο σοκ  λόγω του αποχωρισμού από τον έναν ή και από τους δύο γονείς και σε συνδυασμό με την αίσθηση απώλειας της οικογενειακής ενότητας οδηγούνται σε σύγκρουση με το γονέα (Fergusson και συν., 1992), σε ψυχολογική δυσφορία, σε συμπεριφορά αυτοτραυματισμού και μπορεί να αποκτήσουν ψυχική ασθένεια και μακροχρόνια προβλήματα ψυχικής υγείας τόσο στην εφηβεία όσο και στη μέση ηλικία.

Tο παιδί που βιώνει  το γονικό  χωρισμό, στο μέλλον έχει αυξημένες πιθανότητες  να ξεκινήσει  το  αλκοόλ και το κάπνισμα σε καθημερινή βάση (Zeratsion και συν., 2013.  Fuller και συν., 2013. Anda και συν., 1999).  Επιπλέον, μελλοντικά εμφανίζουν χαμηλή συστολή και διαστολή αρτηριακής πίεσης –κυρίως τα αγόρια-, χαμηλό δείκτη μάζας  λίπους και περισσότερη σωματική δραστηριότητα. Το χαμηλό οικογενειακό εισόδημα και μορφωτικό επίπεδο του παιδιού σε συνδυασμό με το γονικό διαζύγιο που βίωσε στο παρελθόν, μπορεί  στο μέλλον να επηρεάσουν τις  κοινωνικές του σχέσεις και να προκαλέσουν προβλήματα συμπεριφοράς, ψυχολογικά, καθώς και προβλήματα υγείας όπως: άγχος, παχυσαρκία, καρδιοαγγειακές παθήσεις, εγκεφαλικό επεισόδιο, ακόμα και θνησιμότητα .

 

Βιβλιογραφία:

Amato PR, Keith B. Parental divorce and the well-being of children: a meta-analysis. Psychol Bull. 1991;110(1):26–46.

Anda RF, Croft JB, Felitti VJ, et al. . Adverse childhood experiences and smoking during adolescence and adulthood. JAMA. 1999;282(17):1652–1658.

Astrup A., Pedersen C.B., Mok P.L., Carr M.J., Webb R.T. Self-harm risk between adolescence and midlife in people who experienced separation from one or both parents during childhood. J Affect Disord. 2017;208:582–589

Cherlin A.J., Chase-Lansdale P.L., McRae C. Effects of parental divorce on mental health throughout the life course. Am. Sociol. Rev. 1998;63:239–249

Οι εικόνες ανακτήθηκαν από: pexels.com, unplash.com.

What do you think?

55 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Το άγχος λόγω της κοινωνιοφοβίας μού δημιουργεί σωματικά συμπτώματα”

Ψtalk: “Θέλω να ξεφύγω από την οικογένειά μου γιατί μου ασκούν βία”