in ,

Διαδίκτυο και Εθισμός: Μια Αλληλεξαρτώμενη Σχέση


Μετά την είσοδο του διαδικτύου στις ζωές μας κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει τα όσα έχει προσφέρει (π.χ. συνεισφορά στην ιατρική επιστήμη, γρήγορη πρόσβαση σε πληθώρα πληροφοριών, άμεση και έγκυρη ενημέρωση κ.λπ.). Ωστόσο, αυτή η νέα προσθήκη εκτός από θετικές επέφερε και αρνητικές  επιπτώσεις με την κυριότερη όλων τον εθισμό και την αλόγιστη χρήση του.

H προβληματική χρήση του διαδικτύου (ή αλλιώς εθισμός) χαρακτηρίζεται από υπερβολική ή ελλιπώς ελεγχόμενη ενασχόληση με το διαδίκτυο που οδηγεί σε προβληματικές συμπεριφορές και ελλείμματα, ανησυχίες καθώς και αυξημένα επίπεδα στρες. Η συγκεκριμένη συνθήκη, έχει προβληματίσει ιδιαίτερα ειδικούς, γονείς αλλά και εν γένει την παγκόσμια κοινότητα, με τις έρευνες και τους τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου να αυξάνονται διαρκώς. Οι ειδικοί έχουν υπογραμμίσει φαινομενικά τουλάχιστον τρείς τύπους εθισμού:

  • Αλόγιστη χρήση παιχνιδιών (gaming),
  • Σεξουαλικές δραστηριότητες (cybersex) και
  • Ανταλλαγή μηνυμάτων από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (emailfacebookinstagram κ.α.).

Οι «εθισμένοι» στο διαδίκτυο χρήστες παρουσιάζουν μειωμένο ενδιαφέρον για γεγονότα της εξωτερικής, πραγματικής ζωής, χρησιμοποιούν το διαδίκτυο αλόγιστα, απομονώνονται και επικεντρώνονται μονάχα στην εικονική πραγματικότητα. Ιδιαίτερα επιρρεπείς εμφανίζονται οι νέοι έφηβοι. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ιταλία το 2010, ένα ποσοστό της τάξεως του 37% των εφήβων παρουσίασαν εθισμό, με τα ποσοστά σήμερα και εν μέσω πανδημίας να παρουσιάζουν ακόμη πιο ραγδαία αύξηση λόγω του εγκλεισμού και των μειωμένων δραστηριοτήτων κατά την περίοδο των lockdown.

Διάγνωση

Ιδιαίτερα προβληματικό αποτελεί το πεδίο της διάγνωσης του εθισμού αφού δεν υπάρχουν σαφή και ευρέως αποδεκτά κριτήρια προκειμένου να τεθεί από κάποιον επαγγελματία, ωστόσο τέσσερις συμπεριφορές είναι αυτές που προβληματίζουν και «κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου» σε γονείς-κηδεμόνες-φροντιστές·

  • Υπερβολική χρήση του διαδικτύου συνήθως συνοδευόμενη από απώλεια της αίσθησης του χρόνου ή άρνησης ικανοποίησης των βασικών αναγκών,
  • Απόσυρση που μπορεί να συμπεριλαμβάνει αισθήματα θυμού, έντασης και/ή κατάθλιψης ιδιαίτερα όταν δε καθίσταται δυνατή η πρόσβαση στο διαδίκτυο
  • Απαιτήσεις για περισσότερο και καλύτερο εξοπλισμό και/ή αύξηση των ωρών χρήσης και
  • Άλλες συμπεριφορές όπως τσακωμοί, ψέματα, μειωμένη σχολική επίδοση κ.λπ.

Γιατί τα άτομα εθίζονται στο διαδίκτυο;

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ίδιων των χρηστών, το διαδίκτυο αποτελεί έναν τρόπο/μηχανισμό αντιμετώπισης του στρες (προβληματικό και ακατάλληλο ωστόσο όταν υπερβαίνει τα όρια), ενώ για κάποιους άλλους αποτελεί ένα ελεύθερο περιβάλλον στο οποίο μπορούν εύκολα να αναπτυχθούν δεσμοί μεταξύ των ανθρώπων λόγω της απρόσωπης επικοινωνίας. Υπάρχει και η μερίδα εκείνη η οποία υποστηρίζει ότι μέσω του διαδικτύου δομεί πιο εύκολα την ταυτότητα του εαυτού της όχι μόνο των ευκαιριών επικοινωνίας αλλά και γιατί κατά τη χρήση του διαδικτύου έχουν ανακαλύψει όσα πραγματικά τους ταιριάζουν (σύμφωνα πάντα με τη δική τους γνώμη).

Θεραπεία

Το θεραπευτικό πλάνο που ακολουθείται στον εθισμό διαδικτύου βασίζεται στις ίδιες μεθόδους και στρατηγικές με το πλάνο που ακολουθείται στη διαταραχή χρήσης ουσιών. Οι ψυχοκοινωνικές προσεγγίσεις αποτελούν την πρώτης γραμμής θεραπεία, ενώ ελάχιστα είναι γνωστά για φαρμακευτικές μεθόδους.

Τρόποι Αντιμετώπισης:

  • Έλλογη χρήση με τη βοήθεια ορισμού ειδοποίησης σε συγκεκριμένη ώρα. Πιο συγκεκριμένα, το άτομο μπορεί να ορίσει πόση ώρα θα ξοδεύει στο διαδίκτυο (π.χ. 1,5 ώρα), αφού επέλθει το συγκεκριμένο χρονικό όριο μέσω του κινητού ή ενός ξυπνητηριού θα ειδοποιείται και θα σταματάει.
  • Διακριτικός έλεγχος από τους γονείς. Σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση μπορούν να βρεθούν οι κηδεμόνες-φροντιστές των παιδιών. Με κουβέντα σε ήρεμους τόνους και δίχως απειλές και τιμωρίες καθώς και την από κοινού επίσκεψη σε κάποιον επαγγελματία ειδικό ψυχικής υγείας, μπορεί να διαμορφωθεί το κατάλληλο έδαφος για την αντιμετώπιση του φαινομένου, την ίδια στιγμή που μπορούν με πρόφαση το φαγητό ή την ενυδάτωση να μπουν στον ιδιωτικό χώρο του παιδιού και διακριτικά να ελέγξουν τι κάνει.
  • Ενίσχυση των παιδιών για ομαδικό παιχνίδι με αδέλφια ή φίλους. Για να απαγκιστρωθούν τα παιδιά απ’ την οθόνη χρειάζονται σχέσεις πραγματικές και ειλικρινείς, οι οποίες βρίσκονται μονάχα στον έξω κόσμο. Μόνο ωθώντας το παιδί να βγει και να παίξει στη γειτονιά ή σε ΚΔΑΠ θα αποκολληθεί από τον εικονικό κόσμο του διαδικτύου.
  • Παιχνίδια για όλη την οικογένεια. Σε συνθήκες που δεν επιτρέπεται το εξωτερικό, ομαδικό παιχνίδι, οι γονείς μπορούν να δημιουργήσουν οι ίδιοι το πλαίσιο δραστηριοτήτων απαγκιστρωμένων από τις οθόνες. Παραδείγματος χάριν, μπορούν να αγοράσουν υλικά ώστε τόσο οι ίδιοι όσο και το παιδί θα εμπλέξουν τόσο το σώμα όσο και το μυαλό τους (π.χ. ζωγραφίζοντας μέρη του σώματος όπως χέρι ή πόδια σε χαρτόνι, ή παίζοντας παιχνίδια μυαλού όπως το παζλ).
  • Με κουβέντα και ορθή/έγκυρη ενημέρωση από βιβλία, σάιτ ειδικών αλλά και οργανισμών μπορούν να ενημερώσουν το παιδί για τα οφέλη αλλά και τα μειονεκτήματα/κινδύνους που ενέχει το διαδίκτυο.
  • Τέλος, το ίδιο το σχολείο στα πλαίσια του μαθήματος μπορεί να οργανώνει βιωματικές δράσεις, εμπλέκοντας και τα ίδια τα παιδιά σε role playing ώστε εκτός από θεωρητικά να τα βοηθήσει και πρακτικά να αντιληφθούν, να αναρωτηθούν κι εν τέλει να ενημερωθούν ολόπλευρα για τους διαδικτυακούς  κινδύνους.

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Weinstein, A. & Lejoyeux, M. (2010). Internet Addiction or Excessive Internet Use. The American Journal of Drug and Alcohol Abuse.

Zajac, K., Ginley, M. K., Chang, R., & Petry, N. M. (2017). Treatments for Internet gaming disorder and Internet addiction: A systematic reviewPsychology of Addictive Behaviors.

What do you think?

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk:”Απ’όταν έληξα την τοξική σχέση που είχα με τον πρώην μου κάνω υπερφαγικά επεισόδια.”

Ψtalk: “Eίναι η CRM θεραπεία κατάλληλη για την χρόνια κατάθλιψη και το άγχος;”