in

Αυτοκτονικότητα και αυτοκτονικός ιδεασμός

Πόσο άνετοι είμαστε να μιλάμε για την αυτοκτονικότητα;


Τι λέμε σε έναν γνωστό μας ή σε ένα στενό μας πρόσωπο όταν υποψιαζόμαστε ότι έχει αυτοκτονικό ιδεασμό ή έχουν υπάρξει απόπειρες αυτοκτονίας;

Είναι γνωστό πως οι ευθύνες και οι απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε καθημερινά είναι πολύ μεγάλες, ως αποτέλεσμα να είναι πολλές οι στιγμές που βιώνουμε έντονα συναισθήματα άγχους και πίεσης , τι συμβαίνει όμως όταν αυτές οι σκέψεις γίνονται ανεξέλεγκτες και το άτομο νιώθει ότι δεν μπορεί να ελέγξει τη ζωή του ή όταν δεν βρίσκει κάποιον λόγο να ζει ;

Η έκθεση μας σε αρνητικά και ανεξέλεγκτα γεγονότα και καταστάσεις μας οδηγούν πολλές φορές στην γενικευμένη πεποίθηση ότι δεν είμαστε σε θέση να ελέγξουμε τη ζωή μας, και πόσο μάλλον να διαχειριστούμε αυτό που μας συμβαίνει. Όταν λοιπόν ένας άνθρωπος είναι ιδιαίτερα ευάλωτος, συσσωρεύει έντονα συναισθήματα άγχους, φόβου, απελπισίας και μερικές φορές και οργής (κυρίως με τον εαυτό του). Τα συναισθήματα αυτά τον καθιστούν ανίκανο να λειτουργήσει με αποτέλεσμα να κατακλύζεται από μία βαθιά θλίψη η οποία φαντάζει δίχως τέλος, μια θλίψη η οποία “ρουφάει” κάθε ευχάριστο συναίσθημα και όρεξη για ζωή οδηγώντας το άτομο πολλές φορές στην κατάθλιψη. Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι βιώνοντας μία τόσο δύσκολη ψυχολογική κατάσταση νιώθουμε εντελώς “αδύναμοι” να βάλουμε σε μία σειρά τις σκέψεις μας και εν τέλει τις επιλογές που πιθανόν να έχουμε. Ας μην ξεχνάμε ότι ορισμένοι είναι πιο ευάλωτοι στο άγχος από ό,τι οι υπόλοιποι, και ο καθένας αντιμετωπίζει το άγχος διαφορετικά.

 


Αυτοκτονικός ιδεασμός , τι είναι;   

O αυτοκτονικός ιδεασμός αναφέρεται σε σκέψεις που έχει το άτομο να τερματίσει τη ζωή του, καθώς βιώνει διάφορες καταστάσεις που νιώθει ότι πλέον δεν μπορεί να τις διαχειριστεί, βιώνοντας ένα είδος απελπισίας, τα συμπτώματα λοιπόν αυτά  συχνά περιλαμβάνουν  μειωμένη κινητοποίηση και ενεργητικότητα ,θλίψη, διαταραχές στον ύπνο και στο φαγητό, δυσκολία στη συγκέντρωση και αρνητικές σκέψεις και αυτοκτονικός ιδεασμός. Το άτομο βιώνει ένα αβάσταχτο συναίσθημα δυσφορίας πιστεύοντας ότι τα πράγματα δεν θα μπορέσουν να εξελιχθούν διαφορετικά ή να πάρουν την μία πιο επιθυμητή πορεία ή ότι ο ίδιος δεν έχει την δυνατότητα να κάνει κάτι να αλλάξει την κατάσταση αυτή με αποτέλεσμα οι αυτοκτονικές σκέψεις να εμφανίζονται αρκετά συχνά.

 Απόπειρα αυτοκτονίας, τι είναι;

Οι απόπειρες αυτοκτονίες αναφέρουμε συχνά τη μορφή που λαμβάνουν οι αυτοκτονικές σκέψεις σε πράξεις – συμπεριφορές και το άτομο έχει ως στόχο να προκαλέσει τον θάνατο του χωρίς όμως να το επιτυγχάνει.

Αυτοκτονία, τι είναι;

Το άτομο έχει ως στόχο να προκαλέσει τον θάνατο του και όντως το επιτυγχάνει.

Αυτοκαταστροφικότητα, τι είναι;

Η αυτοκαταστροφικότητα μπορεί να εκδηλωθεί από ένα πρόσωπο μέσα από ένα ευρύ φάσμα σκέψεων, πράξεων και συμπεριφορών που στρέφονται κατά της σωματικής ακεραιότητας και της ζωής του ατόμου. Ορισμένες αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές είναι : επικίνδυνη οδήγηση, αλκοολισμός, χρήση ουσιών, μη συμμόρφωση σε θεραπευτική αγωγή χρόνιων παθήσεων, και άλλες συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή του προσώπου που τις προκαλεί.

Είναι αλήθεια πως έχουν διατυπωθεί διάφοροι μύθοι για την αυτοκτονία οι οποίοι έχουν στιγματίσει αυτούς τους ανθρώπους και ενδεχομένως συμβάλει και στην στάση που κρατάμε πολλές φορές οι ίδιοι απέναντι τους.

1ος Μύθος

Όποιος σκέφτεται την αυτοκτονία είναι τρελός και έχει ως σκοπό να προκαλέσει ενοχή στα αγαπημένα του πρόσωπα ως μορφή αντεκδίκησης

Έρευνες που έχουν διεξαχθεί και μελετούν την επιδημιολογία της αυτοκτονίας έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που έχουν αυτοκτονικό ιδεασμό ή έχουν επιχειρήσει να αυτοκτονήσουν χωρίς να έχουν αποτέλεσμα υποφέρουν από κάποια ψυχική ασθένεια (πχ κατάθλιψη), είναι κατανοητό λοιπόν ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι τρελοί, απεναντίας βιώνουν μια πολύ δύσκολη περίοδο η οποία τους είναι αρκετά δύσκολη ώστε να την διαχειριστούν και νιώθουν ότι δεν υπάρχει διαφυγή. Τα πρόσωπα αυτά δεν έχουν κανένα σκοπό να τραβήξουν την προσοχή και να χειραγωγήσουν, το άτομο προσπαθεί να ξεφύγει από μία συνειδητοποίηση που έχει για τον εαυτό του η οποία του είναι ιδιαίτερα οδυνηρή και το μόνο που αναζητάει είναι να απαλλαγεί από αυτές τις σκέψεις, το άτομο νιώθει ότι γίνεται βάρος και ότι δεν αξίζει στα αγαπημένα του πρόσωπα, μεταφέρει τα συναισθήματα του με αποτέλεσμα να δημιουργείται περισσότερη ενοχή για τον εαυτό του. Μια σκέψη θα ήταν να αναγνωρίσουμε πρώτα οι ίδιοι τα συναισθήματα μας (ενοχές, φόβο) και ενδεχόμενες προκαταλήψεις που έχουμε γεννήσει πριν τις προβάλλουμε σε αυτά τα άτομα αβίαστα.

2ος Μύθος

Τα άτομα που μιλούν για αυτοκτονία στην πραγματικότητα δεν πρόκειται να αυτοκτονήσουν

Έρευνες έχουν δείξει ότι περίπου το 10 με 20 % των ανθρώπων αναφέρει αυτοκτονικό ιδεασμό τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους και το 3 με 5% έχει κάνει τουλάχιστον μία απόπειρα αυτοκτονίας. Η αυτοκτονία μάλιστα κατατάσσεται ως η τρίτη σε συχνότητα αιτία θανάτου ατόμων ηλικίας 10 εως 24 ετών. Επιπλέον, έως και τα τρία τέταρτα των ατόμων που αυτοκτονούν προσπαθούν να επικοινωνήσουν από πριν την πρόθεση που έχουν.

3ος Μύθος

Τα παιδιά και οι νέοι δεν αυτοκτονούν

Το ποσοστό των αυτοκτονιών που παρατηρούνται σε εφήβους και παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξάνονται πολύ τα τελευταία χρόνια, υπάρχουν κάποιες εκτιμήσεις ότι  τουλάχιστον το 40% των παιδιών και των εφήβων έχει αυτοκτονικό ιδεασμό τουλάχιστον μία φορά. Σύμφωνα με τελευταίες έρευνες 500.000 έφηβοι αυτοκτονούν κάθε χρόνο. Οι παράγοντες ποικίλουν, οι πιο συχνοί από τους οποίους είναι ο σχολικός εκφοβισμός. Όταν ένα παιδί γίνεται θύμα σχολικού εκφοβισμού η αίσθηση εξευτελισμού και οδύνης που νιώθει είναι μεγάλη σε ένταση με αποτέλεσμα το παιδί να νιώθει παγιδευμένο, σημάδια που μας δείχνουν ότι κάτι έχει αλλάξει στην σχολική καθημερινότητα του παιδιού είναι:

  •   μειωμένη διάθεση ή άρνηση να πάει στο σχολείο, χρησιμοποιώντας συχνά δικαιολογίες όπως αδιαθεσία,
  •   αδικαιολόγητες απουσίες
  •   απροσδόκητη μαθησιακή πτώση
  •   σημάδια στο σώμα όπως μελανιές ή άλλες ενδείξεις τις οποίες αποφεύγει να εξηγήσει για το πως συνέβησαν
  •   ζητάει συχνά λεφτά
  •   επίμονες ξαφνικές αλλαγές στη διάθεση (κατάθλιψη, ευερεθιστότητα)
  •   παράπονα για ψυχοσωματικά προβλήματα (πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι)

Θύματα ηλεκτρονικής παρενόχλησης

Οικογενειακό περιβάλλον και ενδοοικογενειακή βία

Διαταραχές της διάθεσης

4ος Μύθος

Η αυτοκτονία διαπράττεται συχνά χωρίς προειδοποίηση

Το άτομο συνήθως που σκέφτεται να αυτοκτονήσει, προσπαθεί να επικοινωνήσει από πριν με τους κοντινούς του ανθρώπους όπως με την τακτοποίηση σημαντικών για το πρόσωπο υποθέσεων, με εκφράσεις όπως ” θα ήσασταν καλύτερα χωρίς εμένα”, με ζωγραφιές ή γράμματα.

5ος Μύθος

Τα άτομα που σκέφτονται την αυτοκτονία, θέλουν πραγματικά να πεθάνουν

Οι άνθρωποι που σκέφτονται να δώσουν τέλος στην ζωή τους στην πραγματικότητα είναι εγκλωβισμένοι τόσο πολύ ψυχολογικά, που έχουν υπάρξει περιπτώσεις που κάποιος έχει εμποδίσει κάποιον/α να αυτοκτονήσει και το άτομο στη συνέχεια ένιωθε ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη ή άτομα που έχουν καταφέρει να επιβιώσουν από απόπειρα αυτοκτονίας, ομολογούν ότι από τα πρώτα δευτερόλεπτα το είχαν ήδη μετανιώσει.

6ος Μύθος

Δεν πρέπει να σου μιλήσω για την αυτοκτονία γιατί θα σου βάλω ιδέες

Πολλοί από εμάς φοβόμαστε να πλησιάσουμε κάποιον/α που γνωρίζουμε ότι έχει αυτοκτονικό ιδεασμό γιατί δεν ξέρουμε πως να τους διαχειριστούμε και φοβόμαστε ότι εάν μιλήσουμε για αυτό μπορεί να κάνουμε κάποιο λάθος που να αποβεί μοιραίο, επομένως επειδή δεν θέλουμε να γεμίσουμε το κεφάλι μας με ενοχές και σκέψεις του τύπου τι θα γινόταν εάν είχαμε πει κάτι διαφορετικό (;), έτσι ορισμένοι επιλέγουμε να μην κάνουμε απολύτως τίποτα. Είναι καλό πράγματι να αναγνωρίσουμε τις δικές μας σκέψεις και προκαταλήψεις γύρω από ένα πρόσωπο που θέλει να αυτοκτονήσει, όμως έχει αποδειχθεί ότι το να μιλάς ανοιχτά σε ένα πρόσωπο και ψύχραιμα για την αυτοκτονία και το να αφήσεις να σου μιλήσει το ίδιο το πρόσωπο για αυτό που βιώνει είναι ιδιαίτερα ανακουφιστικό.

Το σημαντικότερο λοιπόν βήμα είναι η ενσυναίσθηση, το να τον πλησιάσεις δηλαδή, να σταθείς δίπλα του και να τον ακούσεις για να καταλάβεις. Δεν χρειάζεται να σκεφτείς τι πρέπει να του πεις και τι όχι, απλώς αφήστε τον να σας μιλήσει, μερικές φορές το να αρχίζει να μιλάει κάποιος για όσα βιώνει και αισθάνεται είναι ιδιαίτερα ανακουφιστικό, πολλές φορές και οι ίδιοι πιάνουμε τους εαυτούς μας να νιώθει πιο ήρεμα μετά από μια συζήτηση στην οποία λέμε όσα κρατάμε μέσα μας. Το να ξέρεις ότι υπάρχει κάποιος με όρεξη να σε ακούσει σου προκαλεί μια αίσθηση χαλάρωσης και παρηγοριάς η οποία σε βγάζει από την μυστικοπάθεια και την απομόνωση, πάντα όταν μοιράζεσαι κάτι σε κάνει να νιώθεις έστω και λίγο καλύτερα.


Ίσως από τις πιο σημαντικές θεωρίες για τις αρνητικές σκέψεις και πεποιθήσεις είναι εκείνες
 του Aaron Beck, Αμερικανός ψυχίατρος και πατέρας της γνωστικής θεραπείας ο οποίος συνέδεσε την κατάθλιψη με μία αρνητική τριάδα σκέψεων: αρνητικές αντιλήψεις για τον εαυτό, τον κόσμο και το μέλλον. Συγκεκριμένα ο Beck υποστήριξε ότι τα άτομα αυτά εστιάζουν υπερβολικά σε αυτές τις αρνητικές σκέψεις.

  1. << διάβασμα σκέψης>>                                                                                                                 Για παράδειγμα, ο/η φίλος/η που μας ακυρώνει το ραντεβού επειδή βαριέται, νιώθουμε ότι στην πραγματικότητα βαριέται εμάς.

   2. << όλα ή τίποτα >>                                                                                                                         Παράδειγμα, αν αποτύχουμε σε ένα μάθημα από τα 7 θεωρούμε τον εαυτό μας αποτυχημένο και απογοητευόμαστε χωρίς να μας δίνει χαρά το γεγονός ότι έχουμε περάσει 6 μαθήματα.

 3. << καταστροφική πρόβλεψη του μέλλοντος >>                                                                          Παράδειγμα, όταν ένα ραντεβού μας δεν εξελίχθηκε όπως θα θέλαμε, τείνουμε να θεωρούμε ότι και το δεύτερο θα εξελιχθεί κάπως με παρόμοιο τρόπο και νιώθουμε ότι δεν υπάρχει κάποιο νόημα και ότι αυτή η αλυσίδα δεν θα σπάσει ποτέ.

 4. << Υπεργενίκευση>>                                                                                                                     Παράδειγμα << μου φέρεσαι άσχημα, όλοι έτσι μου φέρονται>> ή << με απέλυσαν από τη δουλεία μου, δεν θα επιτύχω ποτέ, πάντα αυτό θα μου συμβαίνει>>

   5. << Απαξίωση του Θετικού >>                                                                                                        Θεωρούμε ότι κάποια θετικά γεγονότα της ζωής μας έγιναν τυχαία απαξιώνοντας τον εαυτό μας και τις ικανότητες μας,  παράδειγμα, όταν επιτύχουμε σε ένα διαγώνισμα , το αποδίδουμε στο ότι τα θέματα ήταν εύκολα και όχι στην προσπάθεια και στον χρόνο που καταβάλαμε διαβάζοντας, ή όταν έχουμε μια καλή δουλειά και την διατηρούμε, θεωρούμε ότι είναι θέμα τύχης και δεν ευθύνεται στη σκληρή δουλεία και στον χαρακτήρα μας.

  6. << Αφοσίωση στο αρνητικό>>                                                                                                      Για παράδειγμα ενώ μπορεί να δεχόμαστε πολλά θετικά σχόλια στη δουλεία μας και κάποια στιγμή δεχόμαστε μία κριτική, ασχολούμαστε περισσότερο με το αρνητικό σχόλιο με αποτέλεσμα να αφιερώνουμε όλη τη σκέψη μας εκει και να χαλάει τη διάθεση μας.

 7. << Τα πρέπει>>                                                                                                                               Για παράδειγμα πρέπει να με αγαπούν , πρέπει να τα πηγαίνω καλά, πρέπει να πετύχω.
  8. << Προσωποποίηση>>                                                                                                                   “Εγώ τον έκανα να θυμώσει και να μου συμπεριφερθεί άσχημα, είναι δικό μου το φταίξιμο”

9.  << Η παρερμηνεία >>  νιώθω χάλια άρα όλα είναι χάλια

 10. << χαρακτηρισμοί>> έκανα λάθος άρα είμαι αποτυχημένος

Οι περισσότεροι στη ζωή μας υιοθετούμε ένα ή περισσότερα από αυτά τα γνωστικά μοντέλα χωρίς την επίγνωση μας. Φανταστείτε λοιπόν τώρα ένα άτομο που βιώνει αυτά τα γνωστικά σφάλματα σε μεγάλη ένταση, συχνότητα και διάρκεια.   Πως Θα νιώθατε εσείς;

 


ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ

  1. Αποχαιρετισμός
  2. Συζητήσεις για αυτοκτονία
  3. Ξαφνική ενασχόληση με την τακτοποίηση σημαντικών για το πρόσωπο υποθέσεων
  4. Απομόνωση και απόσυρση
  5. Ζωγραφιές, γράμματα που αναφέρονται στο θάνατο
  6. Απελπισία, απαισιοδοξία, ευερεθιστότητα, ανησυχία ή το άτομο να βρίσκεται σε κατάσταση πανικού
  7. Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες και στον ύπνο

Παράγοντες

Ερευνητές που έχουν ασχοληθεί με την αυτοκτονικότητα έχουν βρει ότι το 50% των ανθρώπων που προσπαθούν να αυτοκτονήσουν βιώνει εκείνη τη περίοδο κατάθλιψη ή υποφέρει από κάποια άλλη ψυχική ασθένεια. Η αυτοκτονία είναι πράγματι πιθανότερη όταν το άτομο υποφέρει από κατάθλιψη και ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων που έχουν διαγνωστεί με κατάθλιψη καταφέρνει να αυτοκτονήσει. Τα αρνητικά γεγονότα της ζωής διαδραματίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στην εμφάνιση καταθλιπτικών επεισοδίων. Τα άτομα αυτά βιώνουν δύο κύρια συμπτώματα όπως βαθιά θλίψη και ανικανότητα να βιώσει ευχαρίστηση και στη συνέχεια ακολουθούν και άλλα. Το άτομο βρίσκεται σε μια απελπιστική και αμετάβλητη κατάσταση που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει.  Άλλες ψυχικές ασθένειες μπορεί να είναι η Διπολική διαταραχή στην οποία το άτομο βιώνει δύο ακραίες διαθέσεις (έντονη ευφορία και αφόρητη θλίψη), Σχιζοφρένεια, Μετατραυματικό στρες.

  1. Το άτομο μπορεί να βιώνει ή να βίωσε μια πολύ δύσκολη οικογενειακή κατάσταση
  2. Το εργασιακό περιβάλλον
  3. Ιστορικό προηγούμενης απόπειρας αυτοκτονίας
  4. Στρεσογόνα γεγονότα της ζωής που το άτομο νιώθει αβοήθητο και ανίκανο
  5. Σωματικές νόσοι
  6. Φύλο
  7. Ηλικία
  8. Στοιχεία του χαρακτήρα

‘ΌΜΩΣ σημαντικός είναι και ο αριθμός των ανθρώπων οι οποίοι έχουν καταφύγει σε απόπειρες αυτοκτονίας ή έχουν καταφέρει να αυτοκτονήσουν χωρίς να έχουν συμπτώματα κατάθλιψης ή κάποιας άλλης ψυχικής ασθένειας.

Χαμηλή κοινωνική υποστήριξη.

Τα άτομα ωστόσο που υποφέρουν από κατάθλιψη ή κάποια άλλη ψυχική διαταραχή τείνουν να έχουν περιορισμένο κοινωνικό δίκτυο, θεωρώντας ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται κοντά τους δεν θα μπορέσουν να τους καταλάβουν απόλυτα, και όντως δεν μπορούμε να καταλάβουμε απόλυτα την θλίψη και την απελπισία μέσα στην οποία έχουν βυθιστεί, αυτό όμως δεν μας στερεί να έχουμε όρεξη και αγάπη να καθίσουμε να τους ακούσουμε ώστε να καταλάβουμε! Ορισμένοι πάλι δεν θέλουν να μας “βαρύνουν” και με τα δικά τους προβλήματα με αποτέλεσμα να “χάνονται” ακόμα περισσότερο σε έναν λαβύρινθο  στον οποίο περιπλανιούνται με μία συνεχή αγωνία και άγχος χωρίς να ξέρουν ποια πιο δρόμο να επιλέξουν και ποιον να αφήσουν.

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΌΤΑΝ ΓΝΩΡΙΖΩ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΚΟ ΙΔΕΑΣΜΟ;

Ένα πρώτο βήμα είναι να τον πλησιάσεις χωρίς προκαταλήψεις, να τον αφήσεις να σου μιλήσει δείχνοντας ενσυναίσθηση. Επιπλέον είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλά κέντρα πρόληψης της αυτοκτονίας που μπορούμε να απευθυνθούμε οποιαδήποτε στιγμή και διεξάγονται αρκετά σεμινάρια για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση. Η κλίμακα είναι ο πιο γνωστός ΜΚΟ στην Ελλάδα ο οποίος ασχολείται με την πρόληψη των αυτοκτονιών.

ΓΡΑΜΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ: 1018 !

 

Βιβλιογραφία

Βιβλίο ψυχοπαθολογίας εκδόσεις Gutenberg (A. M. KRING – G. C. DAVISON, J. M NEALE – S. L.JOHNSON)

What do you think?

2 points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Δεν έχω όρεξη να βγω από το σπίτι, προτιμώ να βγω μόνη μου για περπάτημα, δεν έχω όρεξη να κάνω τα χόμπι μου”

Γράφει ο Ιάκωβος Φλασκής, BA (Hons), MA, DHP(Adv), Κλινικός Υπνοθεραπευτής – Ψυχοθεραπευτής