in

Ας μιλήσουμε για την ψυχογενή ανορεξία


Η ψυχογενής ανορεξία αποτελεί κατηγορία των διαταραχών πρόσληψης τροφής, που έχει έρθει στο προσκήνιο της κλινικής και ερευνητικής προσοχής τα τελευταία 40 χρόνια.  Μείζονα ρόλο σε αυτό διαδραματίζουν τα πρότυπα ομορφιάς που προβάλλονται ολοένα και περισσότερο στην εποχή μας.

Πότε πρωτοεμφανίστηκε ο όρος “ψυχογενής ανορεξία”;  

Ο όρος ψυχογενής ανορεξία αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τον Ιταλό γιατρό Simone Porta O. Portio, το 1500. Το 1873 ορίστηκε ως κλινική οντότητα στη Γαλλία από τον Lesegue, με τον όρο “anorexie hysterique” και από τον Άγγλο Gull με την ονομασία “anorexia nervosa”.

Τι είναι ψυχογενής ανορεξία; 

Πρόκειται για την άρνηση του ατόμου να διατηρήσει το βάρος του σε φυσιολογικά επίπεδα, με άξονα την ηλικία και το ύψος του. Επομένως, το άτομο βιώνει μία διαστρέβλωση της πραγματικής  εικόνας του σώματός του, γεγονός που το οδηγεί στο να το βλέπει είτε υπερβολικά παχύ, είτε επικίνδυνα αδύνατο. Συνήθως αρνείται να φάει, προβαίνει σε επανειλημμένη σωματική άσκηση και τέλος αναπτύσσει συνήθειες, όπως το να μην θέλει να φάει μπροστά σε άλλους και να φτάνει ακόμη σε σημείο λιμοκτονίας, η οποία επιφέρει πολλές φορές το θάνατο.

Ποιοι υποφέρουν από ψυχογενή ανορεξία; 

Όπως προαναφέρθηκε, όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως  ηλικίας,  βάρους και εθνικότητας μπορούν να επηρεαστούν από τη συγκεκριμένη διαταραχή πρόσληψης τροφής. Ωστόσο, οι περισσότερο ευάλωτες ομάδες είναι οι έφηβες γυναίκες, οι άντρες και τα αγόρια, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο ψυχικής υγείας. Συνήθως τα συμπτώματα δεν γίνονται αντιληπτά από το περιβάλλον τους, το οποίο θεωρεί τις  συμπεριφορές που εκδηλώνονται ,φυσιολογικές. Έτσι τα άτομα αυτά οδηγούνται στην κοινωνική απόσυρση και παρουσιάζουν μία στάση  άρνησης ως προς την παραδοχή των συνηθειών  που υιοθετούν με τον καιρό, λόγω της διαταραχής τους.

Σημάδια που μαρτυρούν την ψυχογενή ανορεξία σε άτομο του περιβάλλοντός μας  

Τα άτομα που εκδηλώνουν τη διαταραχή αυτή, παρουσιάζουν σωματικά συμπτώματα. Αυτά είναι τα εξής: απώλεια εμμήνου ρύσεως σε γυναίκες μετά την εφηβεία, ευαισθησία στο κρύο, ξηρό και χλωμό δέρμα, αδύναμα και ξηρά μαλλιά, εύθραυστα νύχια, ζαλάδες,  απώλεια ισορροπίας , ανάπτυξη ενός λεπτού στρώματος από τρίχες, που φέρει το όνομα lanugo και αποτελεί αντίδραση του σώματος, στην προσπάθεια να διατηρηθεί η θερμοκρασία στο σώμα, βραδυκαρδία, λήθαργο, δυσκοιλιότητα, το άτομο κάνει εύκολα μώλωπες, ακραία απώλεια βάρους, απώλεια μυϊκής μάζας ,αφυδάτωση σε ακραία επίπεδα, διάβρωση σμάλτου δοντιών, υπερτροφία σιελογόνων αδένων, νεφρική ανεπάρκεια και τέλος εύθραυστα οστά.

Όσον αφορά τις αλλαγές στη συμπεριφορά του πάσχοντος ατόμου, μιλάει ακατάπαυστα για το φαγητό, τις θερμίδες και το βάρος, επιδίδεται σε επανειλημμένη σωματική άσκηση και απέχει από άλλες κοινωνικές δραστηριότητες, προκειμένου να κάνει γυμναστική. Αρχικά οι πάσχοντες χάνουν βάρος, λόγω του ότι αποκλείουν από το πρόγραμμα της διατροφής τους οτιδήποτε παχυντικό, όπως γλυκά και κέικ. Βαθμιαία, οδηγούνται σε μία εξαιρετικά περιορισμένη δίαιτα. Μπορεί να χρησιμοποιούν καθαρτικά ή διουρητικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι  δεν χάνουν την όρεξή τους, αντιθέτως πεινάνε πολύ. Θέλουν να έχουν τον πλήρη έλεγχο της διατροφής τους, μη παρεκκλίνοντας από αυτήν. Κατ’ επέκταση, έχουν περίεργες διατροφικές συνήθειες ,όπως το να χρησιμοποιούν ειδικά σκεύη όταν τρώνε. Έχουν έντονη τάση τελειομανίας και άκαμπτο τρόπο σκέψης. Τέλος απομονώνονται από φίλους και οικογένεια.

Οι πάσχοντες εμφανίζουν συναισθηματικά συμπτώματα, όπως κατάθλιψη , είναι οξύθυμοι, έχει έντονη ανάγκη για επιβεβαίωση, ασκεί αυτοκριτική, παρουσιάζει υψηλά επίπεδα άγχους και θεωρεί ότι μεγάλο μέρος της  απήχησης του στο περιβάλλον του ,εξαρτάται από την εξωτερική εμφάνιση. Έχει αυπνίες και μειωμένο ενδιαφέρον για σεξουαλική ζωή.

Αίτια εμφάνισης 

Υπάρχουν ποικίλοι παράγοντες κινδύνου εμφάνισης της διαταραχής ψυχογενούς ανορεξίας. Αυτοί είναι οι βιολογικοί, οι  κοινωνικοί και οικογενειακοί. Ωστόσο, κάποιοι οφείλονται στα ψυχολογικά χαρακτηριστικά  του ατόμου, δηλαδή στην προσωπικότητά του, σε συνδυασμό με περιβαλλοντικά ερεθίσματα.

Ξεκινώντας από τα βιολογικά αίτια, για να κατανοήσουμε τις διεργασίες του εγκεφάλου, όταν κάποιος αρχίζει να  δίαιτα και το βάρος του πέφτει κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα, τότε ο εγκέφαλος προσπαθεί να επαναφέρει το βάρος στο καθορισμένο σημείο. Διάφορες διεργασίες του εγκεφάλου προκαλούν την ενασχόληση με την τροφή και με αυτόν τον τρόπο  το σώμα υφίσταται αλλαγές που εμποδίζουν την απώλεια βάρους ,επομένως τα αποτελέσματα είναι αντίθετα, παρόλες τις μηδαμινές ποσότητες που καταναλώνει ο πάσχων. Τα άτομα που αναπτύσσουν ψυχογενή ανορεξία, είναι και  αυτά που καταφέρνουν και ρυθμίζουν το “θερμοστάτη”, κλείνοντάς τον. Να σημειωθεί ότι ένα σημαντικό τμήμα του εγκεφάλου ,ο λεγόμενος υποθάλαμος, ευθύνεται για αυτές τις ρυθμίσεις, όπως επίσης ο μεσοκοιλιακός υποθάλαμος μειώνει την αίσθηση της πείνας και το γλυκογονόμορφο πεπτίδιο, που αποτελεί φυσικό καταστολέα της όρεξης.

Συνεχίζοντας με τους κοινωνικούς παράγοντες, θα αναφερθούμε ξανά στα πρότυπα του δυτικού κόσμου, δηλαδή τα αδύνατα σώματα. Σύμφωνα με τη Naomi Wolf, την Αμερικανίδα φεμινίστρια συγγραφέα, οι υψηλές προσδοκίες σχετικά με την ομορφιά οφείλονται στην αυξανόμενη αυτονομία των γυναικών ως προς το επαγγελματικό και οικονομικό επίπεδο. Τέλος τα ΜΜΕ και η βιομηχανία της μόδας  συμβάλλουν στη διαιώνιση του ιδεώδους λεπτού σώματος.

Η οικογένεια διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο κομμάτι της υγείας. Ειδικότερα, η εκδήλωσή της διαταραχής της ανορεξίας οφείλεται συνήθως σε διαταραγμένες οικογενειακές σχέσεις. Τα μέλη της οικογένειας θέτουν συγκεχυμένα και ασαφή όρια. Ένας χαρακτηριστικός τύπος είναι η συγχωνευμένη οικογένεια , όπου το κάθε μέλος εμπλέκεται στα θέματα του άλλου. Οι σχέσεις είναι στοργικές, αλλά η ανεξαρτητοποίηση των μελών καθίσταται αδύνατη. Έτσι ,ο έφηβος για παράδειγμα, αντιδρά με τα συμπτώματα της ψυχογενούς ανορεξίας, σε έναν γονέα αυταρχικό και με διαρκή τάση ελέγχου στο παιδί.

Οι συνομήλικοι επιπλέον συμβάλλουν στην κατάσταση αυτή, διότι είναι συχνό φαινόμενο του εκφοβισμού στον πάσχοντα, με αποτέλεσμα να κάνει υπερβολικές προσπάθειες να αδυνατίσει, προκειμένου να γίνει αποδεκτός, πλήττοντας παράλληλα την αυτοεκτίμηση του και δημιουργώντας αμφίβολο αίσθημα επάρκειας.

Τέλος, χαρακτηριστικά της προσωπικότητας , όπως τελειομανία, χαμηλή αυτοπεποίθηση και αίσθημα αυτοαξίας , καθώς και ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές που αφορούν την σωματική άσκηση και το φαγητό, καθιστούν τον ίδιο ευάλωτο στην ψυχογενή ανορεξία.

ΒΙΒΛΙΟΦΡΑΦΙΑ

Χριστοπούλου, Α. (2008) Εισαγωγή στην ψυχοπαθολογία του ενήλικα. Αθήνα : Τόπος

Τα αίτια της ψυχογενούς ανορεξίας. Ανακτήθηκε από : https://eltherapy.gr/article.php?id=146

Eating disorders. ( 2020, February 25).Ανακτήθηκε από: https://www.apa.org/topics/eating-disordersfbclid=IwAR30rs8bTuhFHBbCLiJLP6AEb5eRs_h4ZSX4uEIJx_z0ZdDzPHLooGAPKns

What do you think?

10 points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Γράφει η Ειρήνη Παναγοπούλου, Κλινική Ψυχολόγος MSc. – Ψυχοθεραπεύτρια

Ψtalk: “Η σκέψη ότι κάποιες καταστάσεις με έχουν επηρεάσει με φέρνει αντιμέτωπη με διάφορα συναισθήματα”