in , , ,

Απώλεια, πένθος και παιδί


Η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου αποτελεί αναμφισβήτητα ένα από τα πιο στρεσογόνα γεγονότα στην ζωή ενός παιδιού. Ταυτόχρονα αποτελεί κρίση καθώς αναστατώνει και αποδιοργανώνει τα παιδιά τα οποία σε πολλές περιπτώσεις νιώθουν ανήμπορα να διαχειριστούν την δυσάρεστη αυτή κατάσταση. Ως ενήλικες θεωρούμε ότι δεν είναι σωστό να μιλάμε ανοιχτά στα παιδιά για την έννοια του θανάτου καθώς πιστεύουμε ότι με τον τρόπο αυτό θα τα προφυλάξουμε από τα αρνητικά συναισθήματα που μπορεί να νιώσουν αλλά και από τους προβληματισμούς που μπορεί να τους δημιουργηθούν.

Τα στάδια κατάκτησης της έννοιας του θανάτου

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ανάλογα με την ηλικία που βρίσκεται το παιδί μπορεί να αντιληφθεί συγκεκριμένα πράγματα για τον θάνατο. Τα στάδια κατάκτησης του είναι πέντε :

1ο Τα παιδιά κάτω των 4 ετών δεν αντιλαμβάνονται τίποτα σχετικά με τον θάνατο και το τι αυτός πρεσβεύει.

2ο Η ηλικία των 4-5 ετών αποτελεί την πρώτη περίοδο κατάκτησης της έννοιας του θανάτου. Συγκεκριμένα από τα 5 έτη και μετά το παιδί καταλαβαίνει την μονιμότητα του και ότι δεν υπάρχει γυρισμός όταν κάποιος πεθάνει.

3ο Στην ηλικία των 6-7 ετών το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει το τι συμβαίνει στο σώμα με τον θάνατο, ότι δηλαδή το σώμα αποσυντίθεται και χάνεται.

4ο Στην ηλικία των 7-8 ετών το παιδί κατανοεί την οικουμενικότητα του θανάτου. Αντιλαμβάνεται ότι αφορά τους πάντες και συνειδητοποιεί πρώτα τον θάνατο των γονιών του και μετά των υπολοίπων.

5ο Στο τελευταίο στάδιο που αφορά τα παιδιά άνω των 8 ετών γίνεται η συνειδητοποίηση ότι και τα ίδια κάποια στιγμή θα πεθάνουν.

Πένθος

Όταν επέλθει ο θάνατος και το παιδί χάσει ένα αγαπημένο του πρόσωπο ξεκινάει το πένθος το οποίο μπορεί να διαρκέσει από μερικούς μήνες μέχρι και χρόνια. Η διάρκεια του εξαρτάται από το δέσιμο του παιδιού με τον άνθρωπο που έφυγε από την ζωή αλλά και από την προσωπικότητα του παιδιού. Τα στάδια του πένθους είναι πέντε και δεν είναι απαραίτητο να ακολουθεί το ένα το άλλο με μια συγκεκριμένη σειρά.

1ο στάδιο – Άρνηση : Το παιδί σε αυτό το στάδιο αρνείται να δεχτεί την πραγματικότητα και την απώλεια του προσώπου με αποτέλεσμα να συμπεριφέρεται σαν να μην έχει συμβεί το στρεσογόνο γεγονός. Η άρνηση στην προκειμένη περίπτωση λειτουργεί ως ένας μηχανισμός άμυνας προκειμένου το παιδί να προστατέψει τον εαυτό του από το σοκ και τα αρνητικά συναισθήματα. Μπορούμε να ακούσουμε το παιδί να λέει <<Δεν μπορεί να είναι αλήθεια αυτό που συμβαίνει>>.

2ο στάδιο – Θυμός/Οργή: Στο στάδιο αυτό το παιδί επιρρίπτει ευθύνες και η οργή του είναι προς όλους. Αρχικά προς τον νεκρό γιατί πιστεύει ότι το άφησε, έπειτα προς τον ίδιο του τον εαυτό γιατί θεωρεί πως δεν έκανε κάτι για να σώσει το άτομο που πέθανε αλλά και προς τα άλλα πρόσωπα γιατί πιστεύει ότι και αυτά δεν έκαναν κάτι για να κρατήσουν στην ζωή τον νεκρό. Μπορούμε να ακούσουμε το παιδί να λέει <<Γιατί να συμβεί σ΄εμένα ;>>

3ο στάδιο – Διαπραγμάτευση: Το παιδί σκέφτεται πιθανούς τρόπους προκειμένου να αποφευχθεί η απώλεια και να γίνουν όλα όπως πριν. Μπορούμε να ακούσουμε το παιδί να λέει << Θεέ μου φέρε μου πίσω τον μπαμπά μου και θα είμαι το καλύτερο παιδί>>.

4ο στάδιο – Κατάθλιψη: Το παιδί αισθάνεται έντονο ψυχικό πόνο, έχει διαταραχές στον ύπνο (αυπνία ή υπερυπνία), στην διατροφή, παρουσιάζει απώλεια συγκέντρωσης και πλήρη απουσία ενδιαφέροντος. Αξίζει να σημειωθεί πως στο στάδιο αυτό το παιδί μπορεί να εμφανίσει τάσεις αυτοκτονικότητας η οποία ξεκινάει από τα 8 έτη και πάνω. Μπορούμε να ακούσουμε το παιδί να λέει <<Δεν έχω όρεξη να κάνω τίποτα>>.

5ο στάδιο – Αποδοχή: Το παιδί αποδέχεται την πραγματικότητα, μαθαίνει να ζει με την ιδέα της απώλειας και συνειδητοποιεί ότι πρέπει να επανέλθει στους φυσιολογικούς ρυθμούς της καθημερινότητας του. Μπορούμε να ακούσουμε το παιδί να λέει << Έχω αποδεχτεί το γεγονός που έχει συμβεί>>.

Τι μπορούμε να κάνουμε ως ενήλικες 

Ως ενήλικες χρειάζεται να μιλάμε με ειλικρίνεια στα παιδία για τον θάνατο και το πένθος που πρόκειται να ακολουθήσει. Είναι σημαντικό να ακούμε με προσοχή τις απορίες τους, να απαντάμε στις ερωτήσεις τους χωρίς δισταγμό, να τους δίνουμε τον απαραίτητο χρόνο ώστε να επεξεργαστούν τα συναισθήματα τους, να τα βοηθάμε να εξοικειωθούν με τις έννοιες αυτές μέσα από τις ιστορίες και τα παραμύθια και να τους τονίζουμε ότι οι ανθρώπινες σχέσεις δεν παύουν να υφίστανται με τον θάνατο. Επίσης, χρειάζεται να τα καθησυχάσουμε πως δεν είναι τα ίδια υπεύθυνα για την απώλεια αλλά και να τα διαβεβαιώνουμε ότι δεν θα μείνουν ποτέ μόνα παρέχοντας τους έτσι μια αίσθηση ασφάλειας.

Βιβλιογραφία

Psychology Now Team (2017). Τα παιδιά μπροστά στην απώλεια και το πένθος. https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/oikogeneia-kai-paidi/paidiko-trayma/4020-ta-paidia-mprosta-stin-apoleia-kai-to-penthos-maria-ioannidou.html.

Psychotherapeutiko.Gr (2021). ΠΕΝΘΟΣ& ΑΠΩΛΕΙΑ. https://www.psychotherapeutiko.gr/penthos-apoleia/.

What do you think?

10 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

ΑΓΧΟΣ ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΥ: Ορισμός, Αιτίες, Κριτήρια Διάγνωσης και Αντιμετώπιση

Ψtalk: “Έχω διαγνωσθεί με οριακή διαταραχή, θεωρώ πως η λύση δεν είναι η φαρμακευτική αγωγή.”