“Μιλούν συχνά για το παιχνίδι σαν να είναι μια ανάπαυλα από τη σοβαρή μάθηση, αλλά για τα παιδιά το παιχνίδι είναι σοβαρή μάθηση.” -Mr Rogers
Το παιχνίδι για τα παιδιά ανέκαθεν αποτελούσε έναν πολύ βασικό τομέα της ζωής τους, αφιερώνοντας σ’ αυτό ένα μεγάλο μέρος της μέρας τους, ανεξαρτήτου πολιτισμού και εποχής. Τα οφέλη του παιχνιδιού πολλά. Πέρα από την ψυχαγωγία που προσφέρει, συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη της γνωστικής, κοινωνικής και σωματικής τους ικανότητας, της προσωπικότητας τους, ενώ μαθαίνουν να είναι λιγότερο αγχώδη και ψυχικά ανθεκτικά.
Πώς βοηθάει το παιχνίδι;
Στις μέρες μας πολλοί γονείς αγωνιούν για τις σχολικές επιδόσεις των παιδιών τους, τις χιλιάδες δραστηριότητες που έχουν μετά το σχολείο και τα αθλήματα που καλούνται να φέρουν εις πέρας με επιτυχία. Στην προσπάθεια μας να είμαστε “καλοί” γονείς και να δημιουργήσουμε επιτυχημένους ενήλικες μήπως, τελικά, προγραμματίζουμε υπερβολικά τις ζωές των παιδιών μας προκαλώντας τους άγχος;
Σε αντίθεση με το δομημένο παιχνίδι, το ελεύθερο το κατευθύνουν τα ίδια τα παιδιά και συνήθως προκύπτει από αυθόρμητες δράσεις. Τη στιγμή του παιχνιδιού βρίσκονται μέσα στον μικρόκοσμο τους χωρίς εκπαιδευτικούς στόχους και αποτελέσματα παρά μόνο με την χαρά του παιχνιδιού.
Στόχος τους είναι να παίξουν μεταξύ τους και έτσι οι καταστάσεις τα κάνουν να λειτουργούν ισότιμα με τα υπόλοιπα, άρα διδάσκονται κάτι πολύ σημαντικό για την ενήλική ζωή τους, την ισοτιμία. Παράλληλα, μαθαίνουν να διαχειρίζονται καταστάσεις, να λύνουν τυχόν διαφωνίες, ενισχύουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες και τον αυτοέλεγχο.
Όσο περισσότερο παίζουν τόσο μεγαλύτερη κοινωνικότητα και ανθεκτικότητα θα αποκτήσουν. Επιπλέον, μέσα από το ελεύθερο παιχνίδι είναι πιθανόν να αναπτυχθεί ένα νέο χόμπι που να αλλάξει ολοκληρωτικά την πορεία της ζωής του παιδιού.
Μελέτες που έχουν διεξαχθεί δείχνουν ότι ένα περιβάλλον πλούσιο σε ερεθίσματα σε συνδυασμό με παιχνίδι βοηθάει στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, καθώς ο εγκέφαλος των παιδιών αναπτύσσεται όσο δημιουργούν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι νηπιαγωγοί στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης βασίζουν ένα πολύ μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων στο παιχνίδι.
Παιχνίδι και Ψυχική Υγεία
Μέσα από το παιχνίδι τα παιδιά μπορούν να εκφράσουν συναισθήματα, φόβους ή ανησυχίες. Μειώνεται το άγχος και το στρες, αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες και βρίσκουν σ’ αυτό διέξοδο από την καθημερινότητα και τις υποχρεώσεις τους. Τέλος, ενισχύουν την αυτοπεποίθηση τους και μαθαίνουν να διαχειρίζονται δύσκολες καταστάσεις.
Προς τους γονείς:
- Δώστε στα παιδιά ελευθερία να εξερευνήσουν το περιβάλλον, να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους και να διασκεδάσουν
- Φέρτε τα σε επαφή με παιδιά διαφορετικών ηλικιακών ομάδων
- Αφήστε τα να σας καθοδηγήσουν παίζοντας μαζί τους. Πολύ σημαντικό στην περίπτωση αυτή να είστε αυθεντικοί, χωρίς προβληματισμούς και σκέψεις για το πώς φαίνεστε
- Επιτρέψτε τους το μοναχικό παιχνίδι. Είναι ο τρόπος τους να επεξεργάζονται νέες εμπειρίες, συγκρούσεις, να αντιμετωπίζουν δυσκολίες της καθημερινότητας, αναπτύσσουν τη φαντασία τους και δίνουν φωνή σε όσα συμβαίνουν στον μικρόκοσμο τους
- Παρατηρήστε το παιδί κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Μπορεί να ανακαλύψετε πράγματα για συναισθήματα ή φοβίες τους
- Ενισχύστε τη συμμετοχή του σε διαφορετικά είδη παιχνιδιού, ώστε να αναπτύξει διαφορετικές δεξιότητες
Το ελεύθερο παιχνίδι είναι ζωτικής σημασίας για το παιδί. Μέσα από αυτό ανακαλύπτει τον ίδιο του τον εαυτό, εξερευνεί και γνωρίζει καλύτερα τον κόσμο, αποκτά συναισθηματική ανθεκτικότητα, ολοκληρωμένη και υγιή ανάπτυξη. Δεν είναι χάσιμο χρόνου. Είναι θεμελιώδης δραστηριότητα, τρόπος έκφρασης και ανάπτυξης. Ας τους δώσουμε τον χώρο και χρόνο που χρειάζονται για να αναπτυχθούν σωστά.
Βιβλιογραφία:
- Jessica Joelle Alexander και Iben Dissing Sandahl (2023), Γιατί οι Δανοί μεγαλώνουν τα πιο ευτυχισμένα παιδιά στον κόσμο, μτφ: Σοφία Ανδρεοπούλου, M.Sc. Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος, Αθήνα, Διόπτρα
- Kasey Edwards και Dr Christopher Scanlon (2025), Μεγαλώνοντας αγόρια που αγαπούν τον εαυτό τους, μτφ: Χριστίνα Παναγιώτου, Αθήνα, Διόπτρα
- Παπαποστόλου Αθηνά (2021), Το παιχνίδι ως μέσο κοινωνικοποίησης του παιδιού στο νηπιαγωγείο. Αντιλήψεις εκπαιδευτικών, Ανακτήθηκε από: https://apothesis.eap.gr/archive/item/155374
