“Δεν είναι τόσο σημαντικό αυτό για το οποίο αντιδράς”
“Όλα στο μυαλό σου είναι”
”Είσαι υπερβολικός”
”Εσύ φταις για όλα”
Πόσες φορές έχεις ακούσει αυτές τις φράσεις; Πόσες φορές αισθάνθηκες ότι δεν ακούγεσαι; Αυτό είναι μόνο το 1% των φράσεων που χρησιμοποιεί ένας νάρκισσος για να ρου ρίξει το ηθικό, γιατί η πραγματικότητα μαζί του είναι πολύ χειρότερη. Η χρήση του όρου ”ναρκισσιστής” χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια ως προσβολή. Πολλές φορές, όμως, μας διαφεύγει ότι πρόκειται για μια σοβαρή διαταραχή προσωπικότητας της οποίας τα αίτια είναι πολυδιάστατα. O ναρκισσισμός έχει τις ρίζες του στην παιδική ηλικία και πυροδοτείται από ένα συγκεκριμένο γονικό στυλ: εάν οι γονείς υπερεκτιμούν ή υποτιμούν τα παιδιά τους, τότε θα μεγαλώσουν ζητώντας συνεχώς επαίνους ή επικύρωση.
Η ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας χωρίζεται σε θετικούς και αρνητικούς τύπους, γνωστούς ως “κοινωνικός” ή ”αντικοινωνικός” ναρκισσισμός. Από τη μία πλευρά, οι κοινωνικοί ναρκισσιστές θέλουν να κερδίζουν την αποδοχή των άλλων, να αρέσουν, να είναι γνωστοί και γενικότερα να λαμβάνουν θετικές αντιδράσεις από τους γύρω τους. Γενικότερα, δεν έχουν κακές προθέσεις ούτε δείχνουν έλλειψη ενσυναίσθησης. Στο ακριβώς αντίθετο πόλο στέκονται οι αντικοινωνικοί ναρκισσιστές, οι οποίοι θα κάνουν τα πάντα για να καλύψουν το Εγώ τους ακόμα και αν χρειαστούν να καταστρέψουν άλλους ανθρώπους για να πετύχουν τον σκοπό τους. Σε αντίθεση με τον κοινωνικό ναρκισσιστή -που θέλει να παίρνει επιβεβαίωση μέσα από θετικά επιτεύγματα- ο αντικοινωνικός τύπος προβάλλει εσκεμμένα καλές του πράξεις για να κερδίσει τον θαυμασμό των άλλων που τόσο απεγνωσμένα αναζητά. Είναι σημαντικό, επίσης, να αναφερθεί ότι ο αντικοινωνικός ναρκισσιστής είναι πάρα πολύ εγωκεντρικός χαρακτήρας και δεν ενδιαφέρεται για τις ανάγκες των άλλων ανθρώπων. Θα κάνει τα πάντα για να πάρει αυτό που θέλει, γεγονός που τον καθιστά αρκετά επικίνδυνο.
Διάβασε επίσης:
Φιλική σχέση με Νάρκισσο: Ποιες συμπεριφορές δείχνουν ότι σε εκμεταλλεύεται συναισθηματικά;
Η ζωή για έναν άνθρωπο με ναρκισσιστική προσωπικότητα είναι σαν ένας μόνιμος διαγωνισμός. Η μεγαλοπρέπεια που τον διακατέχει σε συνδυασμό με την συνεχή ανάγκη για επιβεβαίωση, δεν τον αφήνουν να ”ξεκουραστεί” από αυτόν τον αγώνα δρόμου που ο ίδιος έχει χτίσει για τον εαυτό του. Η ικανοποίηση του Εγώ του είναι σαν ένας εθισμός που δεν έχει τελειωμό. Στην πραγματικότητα, είναι ένα άτομο με πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση και ανασφάλειες που προσπαθεί να ”πατήσει” πάνω στους άλλους υποτιμώντας τη νοημοσύνη τους. Ο τρόπος, όμως, που το κάνει του δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι έχει αυτοπεποίθηση και είναι το αφεντικό. Αυτή η τακτική συναντάται πολύ συχνά στις σχέσεις τους, καθώς μπορεί να γίνουν πολύ επιθετικοί με μια απλή κριτική ή παρατήρηση.
Εδώ έρχεται και δένει το gaslighting, ένας είδος ψυχολογικής χειραγώγησης που στόχο έχει να αμφισβητήσει την πραγματικότητα του θύματος και να του δημιουργήσει ενοχές για το συμβάν. Για παράδειγμα, μπορεί να του αρνούνται όσα θυμάται από μια συνομιλία, να αγνοούν τα συναισθήματα του και τους προβληματισμούς του, να τον αντιμετωπίζουν με ασέβεια κλπ. Του λένε ότι είναι υπερβολικός και ότι του αξίζει όσα ακούει, επειδή ο ίδιος τα προκαλεί. Ουσιαστικά, του αρνούνται όλη του την πραγματικότητα, μέχρι να υποκύψει και να υιοθετήσει τη δική τους. Άτομα τα οποία έχουν κακοποιηθεί ή/και παραμεληθεί στο παρελθόν, είναι πιο επιρρεπείς σε τέτοιου είδους συμπεριφορές επειδή κάποτε τους έμαθαν ότι άξιζαν τέτοια μεταχείριση.
Το gashlighting είναι ένα συστηματικό μοτίβο συμπεριφοράς του θύτη με σκοπό να έχει τον έλεγχο και να αποφύγει να διαχειριστεί τα δικά του αρνητικά συναισθήματα, προβάλλοντας τα στους άλλους. Με αυτόν τον τρόπο αισθάνεται ότι του δίνεται μια εξουσία από την οποία τρέφει τις ανασφάλειες του. Η χειραγώγηση είναι ο καλύτερος φίλος του ναρκισσιστή, καθώς ο ίδιος είναι έρμαιο της πλύσης εγκεφάλου που του κάνει. Αν την εγκαταλείψει, δε θα του μείνει τίποτα καθώς είναι η μοναδική ταυτότητα που έχει. Είναι σημαντικό να μπορούμε να αναγνωρίσουμε αυτές τις συμπεριφορές και να είμαστε σε θέση να βάλουμε όρια ή/και να απομακρυνθούμε εντελώς.
Ας μην ξεχνάμε ότι κανένας δεν έχει το δικαίωμα να μας χειραγωγεί και να διαταράσσει την ψυχική μας ηρεμία προς όφελος του! Όσο πιο γρήγορα αντιληφθούμε ότι αξίζουμε κάτι καλύτερο, τόσο πιο κοντά ερχόμαστε στην ελευθερία.
Βιβλιογραφία
- Emmons, R. A. (1987). Narcissism: Theory and measurement. Journal of Personality and Social Psychology, 52(1), 11–17. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.1.11
- Victor Calef & Edward M. Weinshel (1981) Some Clinical Consequences of Introjection: Gaslighting, The Psychoanalytic Quarterly, 50:1, 44-66, DOI: 10.1080/21674086.1981.11926942
- https://gottadotherightthing.com/wp-content/uploads/2018/01/6-Phrases-Psychopaths-Use-To-Make-You-Feel-Crazy-990×520.jpg
- https://i.pinimg.com/736x/0f/09/a4/0f09a4e3e09acd4657a4e0e72c2140b9.jpg
- https://ibcomagazine.com/wp-content/uploads/2021/02/Feb-9-blogpost-illustration.png
Επιμέλεια άρθρου: Τυρλή Αικατερίνη
