Υπερπροστασία: Ένδειξη Αγάπης ή Επιβλαβής Συνθήκη;
Photo by Jenna Norman in Unsplash.com

Υπερπροστασία: Ένδειξη Αγάπης ή Επιβλαβής Συνθήκη;

Όπως φανερώνουν και τα συνθετικά της λέξης πρόκειται για την υπερβολική παροχή φροντίδας και προστασίας κυρίως από μέρους των γονέων προς τα παιδιά τους. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι γονείς στην προσπάθεια τους να διασφαλίσουν την υγεία και την ευημερία των παιδιών τους, σε όλα τα επίπεδα, υιοθετούν κατευθυντικές και παρεμβατικές συμπεριφορές. Ας δούμε όμως αναλυτικά μερικές από τις μορφές που μπορεί να λάβει η υπερπροστασία μέσα από την καθημερινότητα.

Αφενός, η υπερβολική προσπάθεια να παρέχουν, δημιουργεί ένα προφίλ γενναιοδωρίας και νοιαξίματος, ιδιαίτερα θελκτικό για να οδηγήσει σε συμπεράσματα που θα απέδιδαν τον τίτλο του «καλού γονέα». Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν περιπτώσεις στις οποίες το παιδί “τα έχει όλα έτοιμα”, από το φαγητό του, μέχρι την βαλίτσα του σε περίπτωση ταξιδιού. Ο γονέας προβλέπει τις ανάγκες πριν καν αυτές κάνουν την εμφάνιση τους. Αφετέρου, η υπερπροστασία μπορεί να λάβει την μορφή μίας υπέρμετρης ανησυχίας. Φόβοι, απαισιόδοξα σενάρια, άγχος, οδηγούν στην λήψη αυστηρών μέτρων, άκαμπτων ορίων και κανόνων με τα οποία τα παιδιά οφείλουν να συμμορφωθούν σε μία προσπάθεια ελέγχου της αυξημένης επικινδυνότητας, σύμφωνα πάντα με τον τρόπο που την αντιλαμβάνεται ο γονέας.

Photo by Monica Turlui in Pexels.com

Γιατί όμως φτάνουμε στο σημείο να είμαστε υπερπροστατευτικοί;

Α) Σύμφωνα με έρευνες, η τάση για υπερπροστασία αφορά συνήθως τις μητέρες, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις αποτελούν τον βασικό φροντιστή του παιδιού. Ο δεσμός προσκόλλησης μεταξύ μητέρας και βρέφους, όπως ανέφερε ο Bowlby, θα καθορίσει τελικά κατά πόσο η μητέρα είναι προστατευτική, και το βρέφος με την σειρά του, εξαρτημένο και προσκολλημένο.

Β) Συχνά, η υπερπροστασία αποτελεί ένδειξη προβλημάτων στην σχέση μεταξύ του ζευγαριού. Ως εκ τούτου ο προβολέας στρέφεται στον απόγονο που λαμβάνει τελικά το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής. Δείτε το σαν διέξοδο που κρατάει απασχολημένο το μυαλό όταν ανακύπτουν δυσκολίες. Και φυσικά, όπως είναι λογικό, κάθε τι καλό που έχουμε στην ζωή μας, προσπαθούμε να το διαφυλάξουμε με όποιο κόστος.

Γ) Η ελάχιστη εμπλοκή του ενός εκ των δύο γονέων στην ανατροφή του παιδιού, ρίχνει το βάρος της ευθύνης στον άλλο, ο οποίος βρίσκεται να έχει διπλά καθήκοντα. Για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ρόλου του, δεν είναι απίθανο να λάβει ακραία μέτρα που θα αποτρέψουν το αίσθημα της «προσωπικής αποτυχίας».

Δ) Παιδί με ειδικές ανάγκες. Εκ προοιμίου, ενδεχομένως, ένα παιδί που παρουσιάζει κάποια ειδική ανάγκη να χρειάζεται περισσότερη φροντίδα από κάποιο άλλο παιδί που δεν παρουσιάζει. Αυτό προϋποθέτει την αμέριστη προσοχή του κηδεμόνα που συχνά υπερβάλλει στον βαθμό προστασίας, ενδιαφέροντος και φροντίδας που εκδηλώνει.

Ποιές είναι οι συνέπειες της υπερπροστασίας;

Ο αποδέκτης της γονεϊκής συμπεριφοράς είναι το παιδί που εν προκειμένω υφίστανται τον μεγαλύτερο αντίκτυπο. Αρχικά, παρεμποδίζεται η φυσιολογική ανάπτυξη, μέσω της συναισθηματικής εξάρτησης που δημιουργείται. Ο γονέας, γίνεται προέκταση των επιθυμιών και των αναγκών του παιδιού με αποτέλεσμα το τελευταίο να χαρακτηρίζεται από «μαθημένη ανημποριά». Αυτό σημαίνει πως κινδυνεύει η αυτενέργεια, η ανεξαρτησία και η πρωτοβουλία. Πρόκειται για τους μελλοντικούς ενήλικες που χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερα επίπεδα ανασφάλειας, αναποφασιστικότητας, αβουλησίας. Έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και ένα συναίσθημα εσωτερικευμένης ανεπάρκειας.

Στεργιοπούλου, Σ. (2022). Συναισθηματική Νοημοσύνη: αναγνώριση συναισθημάτων και συναισθηματικών παραγόντων σε φοιτητές. Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία, Πανεπιστήμιο Πατρών.

Τριανταφυλλίδου, Γ. (2015). Οι αντιλήψεις των επαγγελματιών για το φαινόμενο της υπερπροστασίας στην κλινική πρακτική της κοινωνικής εργασίας με γονείς. Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

 

 

ΚοινοποίησηFacebookLinkedIn
Γραμμένο από
Εύη Γεωργίου
Συμμετοχή στη συζήτηση

Archives

Categories