Ο μύθος του Έρωτα: Αναζητώντας το άλλο μας μισό

Ο μύθος του Έρωτα: Αναζητώντας το άλλο μας μισό

Τι είναι άραγε ο… έρωτας;
Μήπως έχει κάτι από τον άνθρωπο; Κι αν είναι άνθρωπος… πώς ένα μονάχα πλάσμα, μας δίνει την δύναμη να αγγίξουμε τα επουράνια; Μήπως είναι θεός; Κι άμα είναι θεός, γιατί κατοικεί στη γη; Γιατί αξιωθήκαμε εμείς οι θνητοί και μπορούμε να τον αισθανθούμε; Είναι μήπως δαίμονας, όπως αναφέρει και ο Πλάτωνας; Ανάμεσα στους θεούς και στους ανθρώπους. Γεφυρώνει την ανάγκη των ανθρώπων, να νιώθουν θεοί και την ανάγκη των θεών να είναι ανθρώπινοι… Είναι υπηρέτης της Αφροδίτης, της θεότητας της ομορφιάς, γι’ αυτό και ο Έρωτας έχει έμφυτη ροπή προς το ωραίο. Κατά τον μύθο, ο Έρωτας είναι γόνος του Πόρου και της Πενίας για αυτό συγκατοικεί πάντα με τη στέρηση. Από την πατρική του καταγωγή, προικίζεται με την ευπορία και την αφθονία. Κατέχει θάρρος, νόηση και σαγήνη. Γι’ αυτό ο Έρωτας πάλλεται πάντα ανάμεσα στην αμάθεια και την σοφία.

Ο έρωτας είναι στη μέση, ποτέ φτωχός μα και ποτέ πάμπλουτος. Πότε πεινασμένος μα ποτέ και χορτάτος. Είναι επιπόλαιος, άβουλος, αφελής, στιγμιαίος -μα και σοφός-, παντογνώστης και παντοτινός. Έτσι, ούτε θνητός μα ούτε και θεός μέσα στην ίδια μέρα ανθίζει και στην ίδια μέρα πεθαίνει.

Ένας από τους φιλοσόφους που προσέγγισαν την έννοια του έρωτα, ήταν και ο  Αριστοφάνης. Στο Συμπόσιο του Πλάτωνος παρέθεσε έναν Μύθο για τον έρωτα και το έτερον ήμισυ του κάθε ανθρώπου. Σύμφωνα με τον μύθο, στον κόσμο υπήρχε μια μυθική οντότητα, η οποία είχε 2 πρόσωπα, 4 χέρια, 4 πόδια, μα μια μονάχα καρδιά που έμοιαζε να ενώνει δύο ξεχωριστά σώματα.  Η δύναμη, η ταχύτητα του και η ευφυία του, ξεπερνούσε την ανθρώπινη δύναμη. Έχοντας γνώση αυτών,  η έπαρση του πλάσματος αυτού, διογκώθηκε τόσο που εξόργισε τους Θεούς. Πως είναι δυνατόν να φτιάχτηκε κάτι που υπερβαίνει τους Θεούς και μάλιστα τους φοβερίζει;
Ρίχνοντας ο Δίας έναν κεραυνό, χωρίζει το παντοδύναμο πλάσμα σε δύο μέρη, ώστε να είναι ανίσχυρο μπροστά του. Με το άκουσμα των κεραυνών, τα δυο χωρισμένα πλέον κορμιά απομακρύνθηκαν για πάντα το ένα από το άλλο και χάθηκαν. Όντας χωρισμένα και αδύναμα, κάποια μισά πεθαίνανε και έτσι, το άλλο μισό τους περιπλανιόταν σε κορμιά που δεν κούμπωνε, για να μην μείνει μόνο του και χαθεί… Αναφορικά με τα υπόλοιπα σώματα, αυτά παρέμειναν καταδικασμένα να αναζητούν αιώνια το άλλο τους μισό για να ενωθούν πάλι με τις τέχνες του έρωτα… Σύμφωνα με τον μύθο, ο έρωτας είναι  μια ατέρμονη καταδίκη, μια ανάγκη της ψυχής προς ολοκλήρωση και ισορροπία (Πλάτωνος Συμπόσιον, 2011). Υπάρχει τελικά το άλλο μας μισό; Και αν υπάρχει, πώς θα το καταλάβουμε;

Πώς άραγε, εμείς οι άνθρωποι, επιλέγουμε το άλλο μας μισό; Κατά τον Buss (1989), η φυσική εμφάνιση και η έλξη αποτελούν το πρωταρχικό μα όχι και το αποκλειστικό κριτήριο για μια πρώτη επαφή με έναν άνθρωπο. Αποτελεί αρχέγονη παρόρμηση που διαφυλάσσει τη διαιώνιση του είδους, καθώς οι άντρες ασυνείδητα αναζητούν νεαρές γυναίκες ικανές για τεκνοποίηση και αντίστοιχα οι γυναίκες ψάχνουν στο αντίθετο φύλο την αφθονία πόρων και την επένδυση στην οικογένεια (Buss, 1989). Φυσική έλξη, μπορεί να προσκαλέσει και το κύρος ή η κοινωνική θέση του ατόμου που μας ενδιαφέρει και κατ’ επέκταση, για κάποιους ανθρώπους, η αίσθηση της οικονομικής ασφαλείας και της άνεσης (Sadalla, Kenrick, & Vershure, 1987).

Photo by https://freedesignfile.com.

Δεν θα μπορούσαν φυσικά να εξαιρεθούν τα θετικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας στην επιλογή συντρόφου. Τα κυριότερα στοιχεία αποτελούν η ευγένεια, η δοτικότητα, η σταθερότητα της προσωπικότητας κι η αφοσίωση (Simpson & Gangestad, 1992). Είναι εν ολίγοις, η ανάγκη για ασφάλεια και εύστοχη επένδυση των συναισθηματικών πόρων που έχουμε καταθέσει σε ένα πρόσωπο. Είναι η εγγύηση της αποδοχής της συναισθηματικής μας προσφοράς αλλά και η εξασφάλιση της προσωπικής μας ωφέλειας και ικανοποίησης από αυτήν την ανταλλαγή. Πέραν όμως της ικανοποίησης του ναρκισσιστικού και συναισθηματικού μας “Εγώ”, επιλέγουμε τον άνθρωπο μας με καθοδηγητές τη βρεφική μας ανάγκη για ασφάλεια, ανάγκη που αγκιστρώνεται γύρω από το οικείο. Έτσι, λοιπόν συνειδητά ή ασυνείδητα, με κατά μέτωπο το βλέμμα ή με κλειστά τα μάτια, μας προσελκύουν οι κοινές αξίες, οι όμοιες πνευματικές αναζητήσεις που έχουμε με τον άλλον, στοιχεία που εδράζονται σε γονεϊκές διδαχές και καταβολές. Επιλέγουμε δηλαδή συντρόφους που έχουν ανατραφεί με παρόμοιο με εμάς τρόπο. Και αυτό μπορεί πολλές φορές να εξηγήσει πώς καταλήγουμε με το ίδιο μοτίβο ανθρώπων ξανά και ξανά ή πως επιλέγουμε ανθρώπους που φαινομενικά δεν μας κάνουν καλό.

Τι μας εμποδίζει όμως από το να βρούμε το άλλο μας μισό; Πολλές φορές, είμαστε ικανοί να αναγνωρίσουμε τι μας λείπει, ποια ανάγκη μας δεν καλύπτεται, αλλά δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε πως θα εκπληρώσουμε την επιθυμία μας. Για παράδειγμα, μπορεί να έχουμε έντονη επιθυμία για συντροφικότητα και περαιτέρω σύνδεση με κάποιον. Η αλήθεια είναι ότι όλοι μπορούν να συνδεθούν με κάποιον τρόπο μεταξύ τους, καθώς σύμφωνα με τη φράση “ακόμα και τα ετερώνυμα έλκονται”. Σημασία έχει να αναγνωρίσουμε ποιες έλξεις μας ωφελούν και ποιες μας βλάπτουν. Όπως και στην φυσική, μια έλξη μπορεί να οδηγήσει στην επαφή, αλλά μπορεί να οδηγήσει και στην σύγκρουση.
Για τους λόγους αυτούς, είναι αρκετά χρήσιμη μια προεργασία στο κομμάτι των ενδιαφερόντων μας (Brehm et al.,2002). Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τι στοιχεία επιθυμούμε ή θαυμάζουμε σε έναν άνθρωπο. Παράλληλα, να διευκρινίσουμε εξ αρχής τι μας πειράζει σε κάποιον, ή ποιο χαρακτηριστικό δεν ταιριάζει με τις αξίες μας. Είναι αυτονόητο πως σε μια συνύπαρξη τίποτα δεν είναι απόλυτο, και θα υπάρξουν υποχωρήσεις και αντιθέσεις, οι οποίες ενδέχεται να μας αλλάξουν και προς το καλύτερο. Γι’ αυτό, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε και τι ακριβώς δεν μας αρέσει, αλλά να μπορούμε να το δεχτούμε ή να το διαχειριστούμε υπό προϋποθέσεις. Τα τρία αυτά στοιχεία, μπορούν να αποτελέσουν μια λίστα- οδηγό για τις επόμενες επιλογές μας, η οποία προφανώς δεν θα παραμείνει άκαμπτη αλλά μπορεί να διορθωθεί με τις εκάστοτε συνθήκες.
Συχνά, αυτό που μπλοκάρει τους ανθρώπους, από ένα ζεστό και συντροφικό μέλλον, είναι το τραυματικό τους παρελθόν. Συγκεκριμένα, τραυματικές εμπειρίες στις διαπροσωπικές σχέσεις τείνουν να διαμορφώσουν ισχυρές πεποιθήσεις, άμυνες και δυσλειτουργικές στρατηγικές, που οδηγούν σε αποφυγές συγκεκριμένων καταστάσεων, χαρακτηριστικών ή και ατόμων (Καραδήμας, 2001). Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων διαστρεβλώσεων είναι η γενίκευση, η τάση δηλαδή να θεωρούμε ένα μεμονωμένο συμβάν αντιπροσωπευτικό για όλες τις συνθήκες. Μια πασίγνωστη δήλωση γενίκευσης είναι το: “Όλοι οι άντρες/γυναίκες είναι ίδιοι”. Εξίσου συχνά συναντώνται, και η Μεγιστοποίηση των αρνητικών  με φράσεις όπως “Δεν με πήρε τηλέφωνο, οπότε δεν ενδιαφέρεται για μένα” ή αντίστοιχα η ελαχιστοποίηση με δηλώσεις όπως “Σε όλες τα ίδια λέει”. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντική είναι η Προσωποποίηση όπου ένα αρνητικό αποδίδεται εσφαλμένα στις δεξιότητες του ατόμου και εκφράζεται συνήθως ως “Εγώ φταίω που χωρίσαμε”, παραγκωνίζοντας το ισάξιο μερίδιο ευθύνης που έχουν και οι δύο πλευρές/δέκτες σε μια κοινωνική διάδραση (Καραδήμας, 2001).
Για να επέλθει η λύτρωση μας από τα γνωσιακά λάθη που συνοδεύουν τις επιλογές μας, είναι σημαντικό για αρχή να τα αναγνωρίσουμε. Μόλις συμβεί αυτό, χρειάζεται να σκεφτούμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα αυτών των σκέψεων (Beck, 2011). Μια αντίληψη του τύπου ” Όλοι οι άντρες θα με πληγώσουν ή θα με εξαπατήσουν” προφανώς μας προσφέρει την ασφάλεια και την ακεραιότητα του “Εγώ” μας, αλλά μας βοηθάει, τελικά, ως προς την ανάγκη μας για συντροφικότητα; Είναι σημαντικό να αντικαταστήσουμε αυτές τις σκέψεις με άλλες περισσότερο βοηθητικές. Ένα πρώτο βήμα είναι να επαινέσουμε τον εαυτό μας για κάθε φορά που πληγωθήκαμε σε μια σχέση και τελικά καταφέραμε να ανακάμψουμε. Ακόμα και αν κάποιος μας πλήγωσε στο παρελθόν, εμείς καταφέραμε να ανταπεξέλθουμε και  είμαστε ικανοί να δράσουμε αντίστοιχα σε κάθε μελλοντική πληγή.

Τελικά τι μπορούμε να πούμε για τον έρωτα; Η αναζήτηση του άλλου μας μισού, μπορεί μερικές φορές να μοιάζει με ένα παζλ. Κάποιες φορές, τυχαίνει δύο κομμάτια να εφάπτονται φαινομενικά, αλλά οι ιστορίες τους να μιλούν για δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες. Άλλωστε, όσο κι αν θέλουμε να ταιριάξουμε κομμάτια του ουρανού, με εικόνες της γης, όσο και αν καταπιεστούμε και στριμώξουμε κάποιες από τις πλευρές μας, εξακολουθούμε να μην κουμπώνουμε με τις πλευρές του άλλου. Αντίστοιχα, κάποιες  φορές, μπορεί να βρεθούν στο δρόμο μας πολύ αιχμηρά κομμάτια που θα φθείρουν την σύνθεση μας. Τις περισσότερες φορές, έχοντας δοκιμάσει χιλιάδες κομμάτια, απογοητευμένοι, πιστεύοντας πως έχουμε χάσει το κομμάτι που εφάπτεται τέλεια μαζί μας, στο τέλος, πάντα βρίσκεται αυτό το ένα και μοναδικό κομμάτι το οποίο μας συμπληρώνει χωρίς καταπίεση και φθορά. Κι έτσι, συμπληρώνεται μπροστά στα μάτια μας η θεϊκή φύση του Έρωτα.

Βιβλιογραφία

Καραδήμας,Ε. (2001). Τεχνικές διαχείρισης του στρες. Οδηγός
Ομαδικού Προγράμματος Παρέμβασης με γνωσιακή – συμπεριφοριστική κατεύθυνση. ΕΚΠΑ,                                        Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών.

Πλάτωνος Συμπόσιον. (2011). Αθήνα: Γνώση

Beck, S.J. (2011) Cognitive Behavior Therapy. Basics and Beyond. London: The Guilford Press

Buss, D. M. (1989). Sex differences in human mate preferences: Evolutionary hypotheses tested in 37                             cultures. Behavioral and Brain Sciences, 12, 1-14

Brehm, S. S., Miller, R. S., Perlman, D., & Campbell, S. M. (2002). Intimate relationships. The McGraw-                         Hill Social Psychology Series.

Sadalla, E. K., Kenrick, D. T., & Vershure, B. (1987). Dominance and heterosexual
attraction. Journal of Personality and Social Psychology, 52, 730-738.

Simpson, J. A., & Gangestad, S. W. (1992). Sociosexuality and Romantic Partner Choice. Journal of                                Personality, 60(1), 31–51.

Επιμέλεια Κειμένου Μακαρώνη Στυλιανή

ΚοινοποίησηFacebookLinkedIn
Γραμμένο από
Δήμητρα Βεργίτση
Συμμετοχή στη συζήτηση

Archives

Categories