in

Παιδί και Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση

Γράφει η Ειρήνη Παναγοπούλου, Κλινική Ψυχολόγος MSc. – Ψυχοθεραπεύτρια


-Γιατί πρέπει να μιλήσω στο παιδί μου για το σεξ; 

Στη σημερινή εποχή από πολύ μικρή ηλικία πια, τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με κάθε είδους πληροφορίες και εικόνες σεξουαλικού περιεχομένου, μέσα από την τηλεόραση, τα περιοδικά, το διαδίκτυο, τη μουσική που ακούνε, τις παρέες που συναναστρέφονται. Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση δεν είναι κάτι ξεκομμένο από την υπόλοιπη διαπαιδαγώγηση που δίνουμε στα παιδιά.

Εκτιμάται πως:

• Τα παιδιά εκτίθενται σε περίπου 14.000 αναφορές στο σεξ ετησίως.

• Το 75% περίπου των προγραμμάτων στη ζώνη υψηλής τηλεθέασης περιέχουν σεξουαλικό περιεχόμενο.

• Έφηβοι που εκτίθενται σε σεξουαλικό περιεχόμενο μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και Επικοινωνίας συνήθως ξεκινούν νωρίτερα τη σεξουαλική τους δραστηριότητα.

• 1 στους 20 εφήβους παγκόσμια προσβάλλεται από κάποιο Σεξουαλικά Μεταδιδόμενο Νόσημα (συμπεριλαμβανομένου του HIV/AIDS) ενώ καθημερινά 0,5 εκατομμύριο νέοι μολύνονται από κάποιο ΣΜΝ

• Τουλάχιστον 5 εκατομμύρια νεαρά κορίτσια ηλικίας 15-19 ετών υποβάλλονται κάθε χρόνο σε όλον τον κόσμο σε διακοπή εγκυμοσύνης

• Παγκόσμια, 15 εκατομμύρια νεαρά κορίτσια, ηλικίας 15-19 ετών, γίνονται κάθε χρόνο μητέρες

• Γίνονται πολλές διακοπές εγκυμοσύνης στις ηλικίες 14-17 ετών

• Πολλοί νέοι αντιμετωπίζουν κάποιο σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα

• Ακόμα πιο πολλοί νέοι διατηρούν δυστυχισμένες και δυσλειτουργικές συναισθηματικές και σεξουαλικές σχέσεις

• Πολλά παιδιά γεννιούνται σε δυστυχισμένες οικογένειες, στις οποίες οι νεαροί γονείς ποτέ δε διδάχτηκαν πώς να συμπεριφέρονται σε μια συντροφική σχέση. Αρκετά νεαρά ζευγάρια χωρίζουν πριν καλά-καλά αρχίσουν την κοινή τους ζωή γιατί δε γνωρίζουν πώς να χειρίζονται τις καθημερινές κρίσεις στο γάμο τους.

• Έρευνες έχουν δείξει ότι η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση μειώνει την πιθανότητα εκδήλωσης από τους νέους επικίνδυνης σεξουαλικής συμπεριφοράς και καθυστερεί την έναρξη της σεξουαλικής τους δραστηριότητας. Αυξάνει επίσης την πιθανότητα χρήσης αντισύλληψης.

-Γιατί δυσκολεύομαι να μιλήσω στο παιδί μου για το σεξ; 

• Ντρέπομαι και νιώθω άβολα.  -Δεν υπάρχει τίποτα για το οποίο πρέπει να ντρέπεστε. Η σεξουαλικότητα είναι κομμάτι του εαυτού μας, κάτι απόλυτα φυσιολογικό. Αν ντρεπόμαστε, θα κάνουμε και το παιδί μας να ντρέπεται και να έχει ταμπού σε αυτά τα θέματα

• Οι γνώσεις μου είναι ανεπαρκείς. – Σίγουρα γνωρίζετε περισσότερα από το παιδί σας. Σίγουρα έχετε περισσότερες εμπειρίες. Στα παιδιά σας να απαντάτε πάντα απλά και σύντομα χωρίς να μπαίνετε σε αχρείαστες λεπτομέρειες. Αν το παιδί ρωτήσει κάτι, για το οποίο δεν είστε σίγουροι, ζητήστε χρόνο να το σκεφτείτε και να επανέλθετε με την απάντηση.

• Δεν έχω χρόνο. – Λιγοστός  χρόνος στη διάθεσή σας; Μια κουβέντα με το παιδί σας δεν απαιτεί πολύ χρόνο. Τα παιδιά συνήθως αρκούνται σε σύντομες και απλές συζητήσεις και απαντήσεις.

• Νιώθω ανασφάλεια μήπως πω κάτι λάθος. – Μεγαλύτερο πρόβλημα μπορεί να δημιουργηθεί αν δε μιλάτε με το παιδί σας.

• Δεν ξέρω τι να του πω αφού οι δικοί μου γονείς δεν μου είχαν μιλήσει γι’ αυτά τα θέματα. – Η δική μας εποχή απαιτεί πρόληψη, δράση και όχι παθητική συμπεριφορά. Αν δεν αναλάβετε το ρόλο σας ως γονείς, κάποιος άλλος θα το κάνει.

-Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία να μιλήσω στο παιδί μου για το σεξ; 

Η κατάλληλη ηλικία για την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι 6-12 ετών. Τα παιδιά εκφράζονται αυθόρμητα και δε δυσκολεύονται να ρωτήσουν και να συζητήσουν για θέματα που σχετίζονται με το σεξ. Αν από νωρίς μπουν σωστές βάσεις, αυτές οι συζητήσεις θα είναι πολύ πιο εύκολες και ανώδυνες μεγαλώνοντας, και ιδιαίτερα κατά την περίοδο της εφηβείας.

-Τι πρέπει να πω στο παιδί μου; 

  • «Γνωρίζω τον εαυτό μου, το φύλο μου, το σώμα μου»
  • «Μαθαίνω την ανατομία και τη φυσιολογία των γεννητικών οργάνων»

Γνώσεις για την εξέλιξη του ανθρώπου και τις σωματικές, συναισθηματικές και ψυχολογικές αλλαγές από τις οποίες περνά. Πληροφορίες για την ανατομία του γεννητικού συστήματος του άνδρα και της γυναίκας και εκμάθηση της σωστής ονομασίας των μερών του σώματος, που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη σεξουαλικότητα.

Μιλήστε στα παιδιά σας με απλά και κατανοητά λόγια, ανάλογα με το ηλικιακό, γνωστικό και συναισθηματικό τους επίπεδο. Αυτό σημαίνει, ότι χρειάζεται να επικοινωνήσετε μαζί τους όσα μπορούν να ακούσουν και να κατανοήσουν, όπως επίσης και να απαντήσετε στις συγκεκριμένες ερωτήσεις που σας θέτουν, όταν τις θέτουν!

  • «Γνωριμία με τη διαδικασία σύλληψης και γέννησης ενός παιδιού».
  • «Σέβομαι τον εαυτό μου» – Αυτοσεβασμός.
  • «Σέβομαι τους άλλους» – Αλληλοσεβασμός
  • «Γνωρίζω τα όρια του εαυτού μου» – Οριοθέτηση
  • «Μαθαίνω να προστατεύω τον εαυτό μου» – Αυτοπροστασία
  • «Επικοινωνώ και εκφράζω τα συναισθήματά μου» =Ενδυνάμωση της αυτοπεποίθησης του παιδιού καθώς και της ικανότητας του να εκφράζει τα συναισθήματά του, να επικοινωνεί τις σκέψεις του, να υπερασπίζεται τα δικαιώματά του και να διεκδικεί ό,τι το κάνει ευτυχισμένο με σεβασμό προς τον εαυτό του και τους άλλους.
  • «Επικοινωνώ με τους άλλους» – Διαπροσωπικές και Διαφυλικές Σχέσεις
  • «Κατανοώ τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ των δύο φύλων»
  •  Συζητήσεις για την έννοια της φιλίας, του έρωτα, της αγάπης, και άλλων συναισθημάτων ή σχέσεων που μπορεί να ενώνουν δύο ανθρώπους.
  •  Πληροφορίες για τρόπους αντισύλληψης, για πρόληψη μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης ή σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων.

-Τι είναι το σεξ;

Η ιδανική απάντηση για αρχή είναι «αγκαλιάζουμε και φιλάμε ο ένας το σώμα του άλλου που αγαπάμε», παίζοντας ουσιαστικά με την λέξη αγάπη και το νόημά της.

Αποφύγετε:

• Κλασικές απαντήσεις, όπως το γνωστό τα μωρά τα φέρνει ο πελαργός, καθώς με αυτό τον τρόπο του μεταφέρετε λανθασμένα μηνύματα και γνώσεις, με αποτέλεσμα αν δεν καλυφθεί να αναζητήσει αλλού ενημέρωση, από μη έγκυρες πηγές.

• Εκρηκτικότητα, τιμωρητικότητα και θυμό, όταν το παιδί εκφράσει τη σεξουαλικού περιεχομένου απορία του.

• Την μεταφορά ταμπού και προκαταλήψεων γύρω από σεξουαλικά ζητήματα που πιθανά σχετίζονται με δικές σας αυστηρές εγγραφές και ηθικούς κώδικες, προερχόμενα από την πατρική σας οικογένεια.

• Χιουμοριστικές και παιχνιδιάρικες ονομασίες των γεννητικών οργάνων. Αποκαλέστε τα ανδρικά και γυναικεία γεννητικά όργανα με τις επιστημονικές τους ορολογίες, πέος και αιδοίο και εξηγήστε την λειτουργία τους με απλά λόγια και κατανοητά.

• Η σιωπή, η στάση του σώματος αλλά και οι εκφράσεις του προσώπου σας «μιλούν» στο παιδί, περνώντας μηνύματα για το σεξ και τις διαφυλικές σχέσεις.

-Πώς γεννιούνται τα παιδιά;

Εξηγήστε του ότι το παιδί έρχεται στο κόσμο από τη μητέρα. Μέχρι να γεννήσει η μητέρα, το μωρό βρίσκεται μέσα στην κοιλιά της, σε μια θήκη ειδικά φτιαγμένη για την φιλοξενία του μωρού. Στην ερώτηση πως μπαίνει στην κοιλιά της μητέρας, δίνετε την κατάλληλη απάντηση, ανάλογα φυσικά κάθε φορά το γνωστικό, ηλικιακό και συναισθηματικό επίπεδο του παιδιού. Παραδείγματος χάρη, σε ένα παιδί 2-3 ετών, μπορείτε να πείτε πως κάθε μήνα η γυναίκα κάνει ένα σποράκι που ονομάζεται ωάριο, αντίστοιχα έχει και ο άνδρας, το σπερματοζωάριο. Όταν συναντηθεί το ωάριο και το σπερματοζωάριο, ξεκινώντας να του μιλάτε για το σεξ σιγά σιγά, δημιουργούν ένα μωρό. Όταν δεν θέλουν να κάνουν μωρό, το ωάριο βγαίνει από τη γυναίκα σαν αίμα στο εσώρουχο της. Έτσι προχωράτε σταδιακά στην σωστή ενημέρωσή του. Βασικό ωστόσο, είναι να ακολουθείτε μια κοινή γραμμή στις απαντήσεις του παιδιού σας, αποφεύγοντας την πιθανή σύγχυση του.

Η όλη ενημέρωση διαδραματίζει καίριο ρόλο στην ομαλή ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη, αποτρέποντας τη δημιουργία ενός φοβικού-αποφευκτικού μελλοντικά ενήλικα και σημαντικά στην υιοθέτηση μιας υγιούς σεξουαλικής συμπεριφοράς.

Να θυμάστε:

  • Μαθαίνοντας στο παιδί μου να είναι ειλικρινής, του διδάσκω να είναι ειλικρινής σε όλες τις σχέσεις του, φιλικές, ερωτικές και άλλες.
  • Μαθαίνοντας στο παιδί μου να σέβεται το συμμαθητή του, την άποψη των άλλων και τη διαφορετικότητα, του διδάσκω ταυτόχρονα να σέβεται το μελλοντικό του σύντροφο.
  •  Καλλιεργώντας την αυτοπεποίθηση και τον αυτοσεβασμό στο παιδί μου, του δίνω τα εφόδια για να μπορεί μελλοντικά να κρατηθεί μακριά από οτιδήποτε βλαβερό ή επικίνδυνο βρεθεί στο δρόμο του, χωρίς να σκέφτεται τι θα πουν οι άλλοι.
  •  Γενικά, οι στάσεις που μεταδίδω στο παιδί μου μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση μαζί του σε όλους τους τομείς, θα επηρεάσουν ανάλογα και τις απόψεις και αρχές του σε τομείς που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα.

 

Βιβλιογραφία:

Sexuality Education for Children and Adolescents, Cora C. Breuner, Gerri Mattson, COMMITTEE ON ADOLESCENCE and COMMITTEE ON PSYCHOSOCIAL ASPECTS OF CHILD AND FAMILY HEALTH

Pediatrics August 2016, 138 (2) e20161348; DOI: https://doi.org/10.1542/peds.2016-1348

SOGI 123: Tools and Resources for LGBT-Inclusive Education

Talk to your children about sex and relationships: support for parents, National Children’s Bureau UK. More information here.

Talking sex with teens, Child and Youth Health. More information here.

Feldman, SS & Rosenthal, DA, Factors influencing parents’ and adolescents’ evaluations of parents as sex communicators, Stanford University and La Trobe University.

What do you think?

3 points
Upvote Downvote

Ψtalk: “Γκρινιάζει συνέχεια, πώς μπορεί να δει το λάθος του;”

Ψtalk: “Είμαι 19 δεν είχα ποτέ αγόρι και νιώθω αφόρητη μοναξιά”