Ο εθισμός ή υπερβολική χρήση Ίντερνετ ;
Στην σύγχρονη εποχή το Διαδίκτυο αποτελεί μέρος της ζωής μας, αφού η σύγχρονη εξέλιξη προστάζει την πλειοψηφία των καθημερινών εργασιών να γίνονται σε αυτό το περιβάλλον. Τα οφέλη πολλά, μεταξύ των οποίων μειωμένος χρόνος σε μέρος εργασιών, μεγάλο εύρος και ταχύτητα πληροφόρησης και εύκολη πρόσβαση για όλους. Στο σημείο όμως αυτό προκύπτει ένα ερώτημα: υπάρχει όριο; Στην πραγματικότητα η απάντηση είναι σχετική και σε αυτό το πλαίσιο η επιστήμη ακόμα ερευνά την συνθήκη αυτή.
Με την υπερβολική χρήση του διαδικτύου έχει παρατηρηθεί πως υιοθετούνται κάποιες συμπεριφορές που προβληματίζουν. Μία κοινή στάση είναι η αποφυγή καθημερινών και βασικών υποχρεώσεων. Σε αυτή την περίπτωση το άτομο λειτουργεί με ανειλικρίνεια προς τους δικούς του με σκοπό να συνεχίσει την συνήθειά του.
Εκτός από την αποφυγή έχουμε και την πλήρη «εγκατάλειψη» κοινωνικών δραστηριοτήτων. Σε αυτή την περίπτωση , η θέληση για ενασχόληση με το διαδίκτυο (ειδικά στην περίπτωση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών), σταματάει να ελέγχεται από το άτομο και η παρόρμηση του αυτή το καθοδηγεί έτσι ώστε να έχει όλο και περισσότερο χρόνο για Διαδίκτυο, χωρίς όμως να ασχολείται με κάτι άλλο.
Στο σημείο αυτό θα ήταν χρήσιμο να διαχωρίσουμε το εξής: Η έννοια της «υπερβολικής χρήσης» του διαδικτύου και του εθισμού , έχουν μία πολύ λεπτή διαχωριστική γραμμή. Στη περίπτωση της «υπερβολικής χρήσης» υιοθετούνται οι συμπεριφορές αυτές χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος έχει εθιστεί. Συγκεκριμένα αυτό σημαίνει πως ρισκάρει κανείς τον εαυτό του στο να εθιστεί. Ο εθισμός, αυτός καθ’ αυτός όμως για να αναγνωριστεί, απαιτεί παθολογικές συμπεριφορές . Σε τέτοια περίπτωση ζητάει κανείς βοήθεια.
Οι επιπτώσεις
Στα πλαίσια του IAD(internet addiction disorder) οι επιπτώσεις μπορεί να αγγίζουν τομείς σημαντικούς τομείς της ανθρώπινης ύπαρξης (Υγεία ,κοινωνικές σχέσεις κ.λπ.) Αναφορικά με την ψυχική υγεία, παρατηρήθηκε πως ο εθισμός με πολύ «συγκεκριμένες δραστηριότητες» στα κοινωνικά μέσα συνδέθηκε με ιδιαίτερα ναρκισσιστικές προσωπικότητες. Ο ναρκισσισμός τροφοδοτείται και υφίσταται από έντονα εγωκεντρικά χαρακτηριστικά όπως αλαζονεία και μια υπερβολική αίσθηση ανωτερότητας . Η «προσωπικότητα» και ο τρόπος που αντιλαμβάνεται κανείς τους γύρω του , σχετίζεται πάρα πολύ με το τρόπο που χρησιμοποιεί τα κοινωνικά μέσα.
Επίσης η εθιστική χρήση των κοινωνικών μέσων έχει συνδεθεί με την ασθένεια της κατάθλιψης και το έντονο άγχος . Η σιγουριά στην ικανότητα του ανθρώπου να «εκτελεί συμπεριφορές» καθώς και να πραγματώνει σκοπούς είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό χαρακτηριστικό για την λειτουργικότητα στην ζωής του. Το χαρακτηριστικό αυτό ή αλλιώς η «αυτό -αποτελεσματικότητα» ουσιαστικά είναι το σημείο εκείνο που θίγεται ουσιαστικά μέσω του εθισμού. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο ασχολείται κανείς με τα κοινωνικά δίκτυα, ερχόμενος σε επαφή με άλλους συνανθρώπους και αντίστοιχα διαφορετικούς τρόπους ζωής (πολλές φορές φαινομενικά ελκυστικότερους), τόσο περισσότερο αλλοιώνεται και η «αυτό αποτελεσματικότητά του» και αυξάνονται οι ψυχικές πιέσεις ,οι κρίσεις άγχους και η κατάθλιψη. Αυτό βέβαια δεν είναι απαραίτητο για όλους μιας και δεν αντιλαμβανόμαστε τα ερεθίσματα με τον ίδιο τρόπο όλοι.
Τελικά..
Στην πραγματικότητα οι απόψεις διίστανται για το εάν η υπερβολική χρήση του διαδικτύου αποτελεί εθισμό ή όχι. Από την μία έχουμε ειδικούς που ισχυρίζονται πως ο εθισμός στο διαδίκτυο μοιάζει με τον εθισμό σε σκληρά ναρκωτικά ή αλκοόλ. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Regional medical Center του Branford το εθισμένο άτομο αναπτύσσει ένα είδος εξαρτητικής σχέση με το αντικείμενο του εθισμού του ,με απώτερο σκοπό το ίδιο το άτομο να βιώσει μία θετική εμπειρία προερχόμενη από την συνήθεια του αυτή.
Από την άλλη όμως έχουμε πάλι ειδικούς που ισχυρίζονται πως ναι μεν υφίσταται το φαινόμενο της προβληματικής χρήσης του διαδικτύου ,αλλά αυτό δεν ορίζεται και ως εθισμός.
Σε κάθε περίπτωση , αντιλαμβανόμαστε πως η οποιαδήποτε υπερβολική συμπεριφορά που υιοθετεί κανείς σχετικά με το διαδίκτυο και η οποία δεν είναι λειτουργική για την ζωή του ατόμου, μπορεί να επιφέρει προβλήματα στον ψυχισμό του αλλά και να διαταράξει την ισορροπία των σχέσεων με τους γύρω του. Ανεξάρτητα λοιπόν για το εάν ο εθισμός στο διαδίκτυο αποτελεί ένα απόλυτο και σταθερά εδραιωμένο φαινόμενο ή όχι , η τάση σε τέτοιου είδους δυσλειτουργικότητα μπορεί να επιφέρει ζητήματα στην καθημερινότητα του ατόμου. Για τον λόγο αυτό η πρόληψη μπορεί να βοηθήσει (για παράδειγμα το συνειδητό προσωπικό μετρό θα μπορούσε να θέσει υπό έλεγχο την κατάσταση).
Βιβλιογραφία
Andrea Nakaya, Internet and social media addiction, Reference Ponti Press, San Diego,2015
Cecilie Schou Andreassen, Ståle Pallesen, Mark D. Griffiths, The relationship between addictive use of social media, narcissism, and self-esteem: Findings from a large national survey, University of Bergen, Department of Psychosocial Science, Bergen, Norway Bergen Clinics Foundation, The Competence Centre, Bergen, Norway
University of Bergen, Department of Psychosocial Science, Bergen, Norway
Bergen Clinics Foundation, The Competence Centre, Bergen, Norway
Nottingham Trent University, International Gaming Research Unit, Nottingham, UK
