Οι συγκρούσεις είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι που υπάρχει στην καθημερινότητα των ατόμων και εντοπίζονται σε ποικίλες σχέσεις των ατόμων, όπως είναι οι προσωπικές, οι επαγγελματικές και οι ερωτικές. Παρόλο που όταν σκεφτόμαστε τον όρο σύγκρουση το μυαλό μας κάνει ένα συνειρμό που είναι τελείως αρνητικός, μέσω των συγκρούσεων μπορεί να αναπτυχθεί και κάτι θετικό. Για παράδειγμα, μπορεί να δημιουργηθεί μία καινοτόμα επιχειρηματική ιδέα μέσω του brainstorming καθώς μέσω της συζήτησης παρουσιάζονται όλες οι απόψεις και οι ιδέες και βρίσκεται μία μέση λύση. Εν ολίγοις με βάση τους κοινωνιολόγους η σύγκρουση είναι η κοινωνική αλληλεπίδραση και η ανθρώπινη συμπεριφορά (Sherif, 2015).
Το θετικό και το αρνητικό πρόσημο της σύγκρουσης.
Οι συγκρούσεις μπορεί να έχουν συνδεθεί ως κάτι αρνητικό από το κοινωνικό πλαίσιο, αλλά μπορεί να δημιουργηθούν όμορφα πράγματα μέσω εκείνης. Αρχικά, η σύγκρουση “αναγκάζει” με κάποιο τρόπο τα άτομα να σκέφτονται ακόμη να αναθεωρούν τις απόψεις του και να αναγνωρίζουν τις νέες ιδέες ή λύσεις. Ουσιαστικά, ενισχύεται η κριτική σκέψη των ατόμων μέσω των συγκεκριμένων αναθεωρήσεων (Kumar et al, 2018). Επίσης, οι συγκρούσεις συχνά απαιτούν δεξιότητες επικοινωνία και διαχείρισης ώστε να υπάρξει μια ώθηση στην καλύτερη κατανόηση και ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Κάτι που συμβάλλει στην εξέλιξη των επικοινωνιακών και στρατηγικών δεξιοτήτων του ατόμου (Kumar et al, 2018).
Πέρα από τα συγκεκριμένα οι συγκρούσεις συμβάλλουν θετικά και στην ενίσχυση της δημιουργικότητας. Αυτό συμβαίνει καθώς η ανάγκη για την επίλυση διαφορών μπορεί να προκαλέσει την δημιουργία καινοτόμων λύσεων και νέων προσεγγίσεων (Min et al, 2020). Όπως, επίσης, μπορεί μέσω των συγκρούσεων να βελτιωθούν οι σχέσεις. Κάτι που συμβαίνει όταν η σύγκρουση επιλυθεί σωστά, καθώς αυτό θα ενδυναμώσει τις σχέσεις των ατόμων εφόσον οι εμπλεκόμενοι αποκτούν καλύτερη κατανόηση και σεβασμό ο ένας για τον άλλον (Min et al, 2020).
Ωστόσο, όμως, μπορεί οι συγκρούσεις να ωθούν στην άνθιση των αναφερόμενων στοιχείων αλλά μπορεί να ωθήσει και στη δημιουργία αρνητικών στοιχείων. Ένα από αυτά είναι η διατάραξη σχέσεων, καθώς αν δεν λυθεί η σύγκρουση ορθά μπορεί να δημιουργηθεί δυσπιστία, απόσταση ακόμη και διάσπαση μεταξύ των σχέσεων και των ατόμων (Branje, 2018). Επίσης, οι συγκρούσεις μπορεί να οδηγήσουν σε εχθρότητες και να ενισχύσει αρνητικά συναισθήματα όπως είναι ο θυμός, το μίσος και ο φόβος. Παράλληλα, οι συνεχείς συγκρούσεις έχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των ατόμων καθώς προκαλούν άγχος, καταθλιπτικά συμπτώματα και άλλες ψυχολογικές επιπτώσεις (Branje, 2018).
Πλαίσια συγκρούσεων
Έτσι, οι συγκρούσεις μπορεί να βοηθούν στην εξέλιξη θετικών στοιχείων όπως είναι η κατανόηση και ο αλληλοσεβασμός, αλλά παρατηρείται ότι όταν δεν λύνεται ορθά, το γεγονός αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των ατόμων, όπως είναι άγχος. Οι συγκρούσεις εντοπίζονται σε διάφορα πλαίσια. Ένα από αυτά είναι στην πολιτική και στη διεθνή σκηνή. Αυτό σημαίνει ότι στο πολιτικό χώρο υπάρχουν συγκρούσεις που αναλύονται και οφείλουν να αναλυθούν καθώς σχετίζεται με βάση τα συμφέροντα, τις αξίες και τις πολιτικές θέσεις. Ουσιαστικά, εξετάζονται οι παράγοντες που ωθούν στις αντιπαραθέσεις. Όπως είναι, για παράδειγμα οι εδαφικές διεκδικήσεις (Hussein & Al-mamary, 2019).
Πέρα από την πολιτική και διεθνή σκηνή, συγκρούσεις εντοπίζονται στον κλάδο της ψυχολογίας. Στον συγκεκριμένο κλάδο το πλαίσιο των συγκρούσεων σχετίζεται με τις εσωτερικές συγκρούσεις. Ουσιαστικά, τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις που βιώνει το άτομο όταν οι αξίες, οι επιθυμίες ή οι στόχοι του δεν συνάδουν με άλλους εσωτερικούς ή εξωτερικούς παράγοντες. Βέβαια, πέρα από τις εσωτερικές συγκρούσεις που σχετίζεται με το εγώ των ατόμων, μπορεί να υπάρχουν συγκρούσεις συμφερόντων. Αυτές αναφέρονται στις αντιφάσεις που προκύπτουν όταν τα προσωπικά συμφέροντα των ατόμων ή μιας ομάδας έρχονται σε αντιπαράθεση με τα συμφέροντα άλλων (Hussein & Al-mamary, 2019).
Τύποι συγκρούσεων
Ουσιαστικά, οι συγκρούσεις μπορεί να διαδραματίζουν εξέχοντα ρόλο στην εξέλιξη των θετικών και αρνητικών στοιχείων όπως, όμως, και τις επιπτώσεις που μπορεί να δημιουργηθούν όταν οι συγκρούσεις δεν επιλυθούν με ένα λογικό τρόπο. Έτσι, υπάρχουν διάφοροι τύποι συγκρούσεων που το άτομο έρχεται αντιμέτωπο. Ένας από αυτούς είναι οι συγκρούσεις ατόμου με ατόμου. Σε αυτόν τον τύπο υπάρχει σύγκρουση μεταξύ 2 ατόμων και περισσότερων όταν υπάρχουν διαφορετικές απόψεις και ανάγκες, και είναι η πιο συνηθισμένη μορφή σύγκρουσης στην καθημερινότητα (Hocker & Wilmot, 2018).
Πέρα, όμως, από την σύγκρουση μεταξύ των ατόμων υπάρχουν και οι συγκρούσεις που προκύπτουν εντός της ομάδας. Στον αναφερόμενο τύπο οι συγκρούσεις αυτές σχετίζονται με τις αντιφάσεις που προκύπτουν ανάμεσα στα μέλη της και μπορεί να αφορούν διαφωνίες που να σχετίζονται με τον ρόλο, τη δυναμική, ακόμη, και τις αποφάσεις μιας ομάδας. Παράλληλα, υπάρχει και η σύγκρουση μεταξύ δύο ομάδων και αφορά στις αντιθέσεις που σχετίζονται λόγω διαφορών στις αξίες ή τις ιδεολογίες τους (Insko et al, 1992).
Δεξιότητες Συγκρούσεων
Γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω ότι οι δεξιότητες διαχείρισης συγκρούσεων είναι κρίσιμες για την αποτελεσματική επίλυση διαφορών και την αποφυγή των εντάσεων. Μία από αυτές τις δεξιότητες είναι η ακρόαση με ενσυναίσθηση. Ουσιαστικά, ο ομιλητής να ακούει προσεκτικά τον άλλον και να προσπαθεί να ακούει τα συναισθήματα και τις επιλογές του άλλου, όπως και να δείχνει σεβασμό προς τον συνομιλητή. Επίσης, άλλη μία εξέχουσα δεξιότητα είναι η αναγνώριση των συναισθημάτων. Κάτι που σημαίνει να αναγνωριστούν τα συναισθήματα του πομπού και του δέκτη χωρίς να υποτιμούνται και να απορρίπτονται (Deutsch et al, 2011).
Εκτός από τα αναφερόμενα, άλλη μία δεξιότητα είναι και η επίλυση με βάση τις ανάγκες καθώς επικεντρώνονται στις θέσεις των εμπλεκόμενων, δηλαδή τι θέλουν συγκεκριμένα ώστε να κατανοηθούν οι βαθύτερες ανάγκες τους και τα συμφέροντα που κρύβονται πίσω από τις θέσεις τους. Πέρα από την επίλυση με βάση τις ανάγκες, είναι να αναγνωριστούν τα κοινά σημεία. Ουσιαστικά, να αναζητηθούν κοινά σημεία συμφωνίας και κοινά ενδιαφέροντα, ώστε να οικοδομηθεί μια βάση για συνεργασία και κατανόηση (Aureli & De Waal, 2000).
Συμπέρασμα
Οι συγκρούσεις αποτελούν αναπόφευκτο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας, καθώς σχετίζονται με τις διαφορές απόψεων, συμφερόντων, αξιών και αναγκών μεταξύ ατόμων ή ομάδων. Αν και συχνά προκαλούν ένταση και αρνητικά συναισθήματα, οι συγκρούσεις μπορούν να λειτουργήσουν και ως κινητήρια δύναμη για θετική αλλαγή, όταν διαχειρίζονται με δημιουργικό και εποικοδομητικό τρόπο. Εν τέλει, όταν οι συγκρούσεις διαχειρίζονται αποτελεσματικά μπορούν να αποδειχτούν ευκαιρίες για εξέλιξη, αλληλοκατανόηση και προσωπική ή κοινωνική ανάπτυξη.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Aureli, F., & De Waal, F. (Eds.). (2000). Natural conflict resolution (Vol. 877). Berkeley: University of California Press.
- Branje, S. (2018). Development of parent–adolescent relationships: Conflict interactions as a mechanism of change. Child development perspectives, 12(3), 171-176.
- Deutsch, D. (2011). The beginning of infinity: Explanations that transform the world. penguin uK.
- Hocker, J. L., & Wilmot, W. W. (2018). Interpersonal conflict (Vol. 1, No. 3). New York, NY: McGraw-Hill Education.
- Hussein, A. F. F., & Al-Mamary, Y. H. S. (2019). Conflicts: Their types, and their negative and positive effects on organizations. International journal of scientific & technology research, 8(8), 10-13.
- Min, J., Iqbal, S., Khan, M. A. S., Akhtar, S., Anwar, F., & Qalati, S. A. (2020). Impact of supervisory behavior on sustainable employee performance: Mediation of conflict management strategies using PLS-SEM. PloS one, 15(9), e0236650.
- Kumar, S., Stecher, G., Li, M., Knyaz, C., & Tamura, K. (2018). MEGA X: molecular evolutionary genetics analysis across computing platforms. Molecular biology and evolution, 35(6), 1547-1549.
- Schopler, J., & Insko, C. A. (1992). The discontinuity effect in interpersonal and intergroup relations: Generality and mediation. European review of social psychology, 3(1), 121-151.
- Sherif, M. (2015). Group conflict and co-operation: Their social psychology. Psychology Press.
