in

Διερευνώντας την Παιδοφιλία


Αν μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τη συζήτηση γύρω από τη παιδοφιλία με μία λέξη αυτή μάλλον θα ήταν, ακόμα και σήμερα, η λέξη taboo. Κάτι φαινομενικά απλησίαστο παρά και τις πιο πρόσφατες ενδείξεις εξέλιξης. Αυτό εξηγείται εύλογα, αφού πρόκειται για ένα άκρως ευαίσθητο ζήτημα, τόσο σε κοινωνικό επίπεδο όσο και στον επιστημονικό κόσμο. Η ερώτηση που τίθεται όμως είναι η εξής: Μήπως είναι απαραίτητο να αρχίσουμε να το πλησιάζουμε; Ίσως αν αρχίσουμε να το πλησιάζουμε, αν αρχίσουμε να το ξεκαθαρίζουμε, ίσως τότε να μπορέσουμε να συνεισφέρουμε στην πρόληψη και την αντιμετώπιση του. 

Η παρακάτω ανασκόπηση σε σχετική βιβλιογραφία περιλαμβάνει κάποια βασικά στοιχεία και διευκρινήσεις γύρω από την παιδοφιλία, όπως αυτή ορίζεται στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5). Συγκεκριμένα, οι όροι παιδοφιλία, παιδόφιλος-οι  και παιδοφιλική διαταραχή χρησιμοποιούνται με βάση την διάγνωση της παιδοφιλίας ως ψυχική διαταραχή και η παιδοφιλία προσεγγίζεται αποκλειστικά από αυτήν την σκοπιά. 

Ξεκινώντας από τη βάση

  Δεν θα μπορέσουμε να διερευνήσουμε εύστοχα την παιδοφιλία αν δεν αναφερθούμε στον ευρύτερο όρο της παραφιλίας, ο οποίος και την συμπεριλαμβάνει. Με άλλη λόγια, η παιδοφιλία ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των παραφιλιών, σύμφωνα πάντα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5). Το εγχειρίδιο αυτό αποτελεί και τη βάση για κάθε διάγνωση ψυχικής διαταραχής.

  Τι ορίζεται ως παραφιλία; Ως παραφιλία ορίζεται το έντονο και επίμονο σεξουαλικό ενδιαφέρον διαφορετικό από αυτό που προκύπτει με την διέγερση των γεννητικών οργάνων ή επαφής με σωματικά ώριμους, συναινετικούς συντρόφους. Ο όρος από μόνος του δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως διαταραχή και δεν απαιτείται απαραίτητα κλινική παρέμβαση. Μία παραφιλία χαρακτηρίζεται ως διαταραχή όταν η παρουσία της προκαλεί άγχος ή βλάβη στο άτομο ή όταν η ικανοποίηση της συνεπάγεται με βλάβη ή κίνδυνο βλάβης προς τον εαυτό ή τους άλλους. Η πέμπτη και πιο πρόσφατη έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5) περιλαμβάνει οκτώ παραφιλικές διαταραχές, καθώς αυτές είναι οι πιο συχνές, ενώ ταυτόχρονα μπορούν να αποτελέσουν ποινικά αδικήματα. Η έννοια της παραφιλίας έρχεται για να αντικαταστήσει παλαιότερους όρους όπως αυτόν της σεξουαλικής διαστροφής ή αυτόν της σεξουαλικής απόκλισης. Πλέον, όταν αναφερόμαστε στην παιδοφιλία ανατρέχουμε στην κατηγορία των παραφιλιών.

Κριτήρια Διάγνωσης 

Η Παιδοφιλική διαταραχή, όπως αυτή συμπεριλαμβάνεται στο διαγνωστικό εγχειρίδιο (DSM-5) περιλαμβάνει τα εξής διαγνωστικά κριτήρια:

Α. Για διάστημα τουλάχιστον έξι μηνών, παρουσία επαναλαμβανόμενων, επίμονων φαντασιώσεων, παρορμήσεων, ή συμπεριφορών που περιλαμβάνουν σεξουαλικές δραστηριότητες με παιδιά προεφηβικής ηλικίας (13 ετών ή μικρότερα).

Β. Το άτομο έχει ενδώσει σ’ αυτές τις σεξουαλικές παρορμήσεις, ή αυτές οι παρορμήσεις ή φαντασιώσεις του προκαλούν σημαντική δυσφορία ή διαπροσωπικές δυσκολίες. 

Γ. Διευκρινίζεται πως το άτομο πρέπει να είναι τουλάχιστον δεκαέξι ετών και πέντε χρόνια μεγαλύτερο από το παιδί.

Προκύπτει, λοιπόν, πως μια διάγνωση παιδοφιλικής διαταραχής προϋποθέτει την ύπαρξη των παραπάνω κριτηρίων. Αυτά τα κριτήρια έχουν σκοπό να συμπεριλάβουν τόσο άτομα που παραδέχονται την ύπαρξη αυτής της παραφιλίας, όσο και άτομα που αρνούνται κάθε σεξουαλική έλξη για παιδιά προεφηβικής ηλικίας παρά τις ενδείξεις που επιβεβαιώνουν το αντίθετο.

Είναι σημαντικό να σταθούμε στις επισημάνσεις που αφορούν τις ηλικίες, την ύπαρξη σημαντικής δυσφορίας και τα ελάχιστο χρονικό διάστημα των έξι μηνών. Οι επισημάνσεις αυτές αποτελούν κομβικά σημεία για μία τέτοια διάγνωση. Πιο συγκεκριμένα, είναι απαραίτητη η ύπαρξη ηλικιακού περιορισμού, ταυτόχρονα όμως μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά σε κλινικό επίπεδο. Ως προς την ύπαρξη δυσφορίας, εάν οι φαντασιώσεις ή παρορμήσεις δεν συνοδεύονται από συναισθήματα ενοχής, ντροπής ή άγχος, εάν το άτομο δεν περιορίζεται λειτουργικά και δεν υπάρχει ιστορικό παραβατικότητας τότε το διαγνωστικό εγχειρίδιο κάνει αναφορά σε παιδοφιλικό σεξουαλικό προσανατολισμό και όχι σε παιδοφιλική διαταραχή. Τέλος, ο χρονικός προσδιορισμός για τουλάχιστον έξι μήνες διασφαλίζει πως δεν πρόκειται για κάτι παροδικό, παρόλο που διάγνωση μπορεί να αποδοθεί ακόμα και αν η χρονική περίοδος δεν μπορεί να καθοριστεί με ακρίβεια.

  Σε κάθε περίπτωση γίνονται κάποιες διευκρινήσεις, όπως αν πρόκειται για σεξουαλικό ενδιαφέρον αποκλειστικά για παιδιά ή και ενήλικες, το φύλο έλξης και αν περιορίζεται στην αιμομιξία. Διευκρινίζεται επίσης, πως διάγνωση δεν αποδίδεται σε άτομο που βρίσκεται στην όψιμη εφηβεία, το οποίο έχει σταθερή σεξουαλική σχέση με ένα άτομο δώδεκα ή δεκατριών ετών.

Μύθοι και Πραγματικότητα

  • Παιδοφιλία, κακοποίηση, παρενόχληση, αιμομιξία, παιδεραστία: Η παιδοφιλία δεν αποτελεί συνώνυμο της κακοποίησης. Πολλές φορές, όροι όπως η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, η παιδική παρενόχληση, η αιμομιξία και η παιδεραστία χρησιμοποιούνται ως ισοδύναμοι με την παιδοφιλία. Στην πραγματικότητα όμως, όλα τα παραπάνω αποτελούν εγκληματικές αξιόποινες πράξεις, ενώ η παιδοφιλία όχι απαραίτητα, όπως τελικά προκύπτει. Στην πράξη, βλέπουμε πως υπάρχουν παιδόφιλοι (όπως αυτοί ορίζονται με βάση των διαγνωστικών κριτηρίων) που δεν έχουν κακοποιήσει παιδιά και άτομα που δεν είναι παιδόφιλοι αλλά το έχουν κάνει. Αυτό σημαίνει πως η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών δεν βασίζεται απαραίτητα στη σεξουαλική έλξη προς παιδιά. Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών μπορεί και να είναι αποτέλεσμα μίας ευρύτερα αντικοινωνικής στάσης, κατά την οποία το άτομο λαμβάνει ευχαρίστηση από την κακομεταχείριση άλλων και όχι αποκλειστικά παιδιών. Αξίζει να σημειωθεί πως παρόλο που γίνεται αναφορά της παιδοφιλίας ως σεξουαλικός προσανατολισμός στο διαγνωστικό εγχειρίδιο, στο δυτικό πολιτισμό αντιμετωπίζεται κυρίως ως μία σεξουαλική προτίμηση και ψυχική διαταραχή που ενέχει κίνδυνο.
  • Περιπτώσεις κακοποίησης:  Έρευνες έχουν δείξει πως μόνο οι μισοί από αυτούς που έχουν κακοποιήσει σεξουαλικά παιδιά είναι παιδόφιλοι. Παιδόφιλοι όμως που έχουν κακοποιήσει παιδιά είναι πιο πιθανό να το ξανά κάνουν. Οι παραβάσεις μπορεί να αφορούν περιπτώσεις αιμομιξίας, στο άμεσο ή σε τελείως άγνωστο περιβάλλον. Πολύ πιθανότερες είναι οι περιπτώσεις που αφορούν το οικογενειακό καθώς και το άμεσο περιβάλλον. Ως προς τους παραβάτες, μπορεί το ενδιαφέρον τους να περιορίζεται αποκλειστικά σε παιδιά ή και όχι. Αυτό σημαίνει πως μπορεί να έχουν σεξουαλικές επαφές και με ενήλικες. Η προσέγγιση ενός παιδιού δεν ενέχει απαραίτητα την βία, όπως συχνά εικάζεται. Ο παραβάτης συχνά προσπαθεί να κερδίσει την εύνοια και την εμπιστοσύνη του παιδιού. Συχνό φαινόμενο αποτελεί η εκλογίκευση και ελαχιστοποίησης του αντίκτυπου της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών από τη πλευρά του παραβάτη. Τέτοια παραδείγματα διαστρεβλωμένων σκέψεων θα μπορούσαν να είναι τα εξής: ότι δεν βλάπτει σωματικά το παιδί – επομένως, η συμπεριφορά τους δεν βλάπτει το παιδί, ότι το παιδί θέλει ή/και αναζητά τη σεξουαλική κακοποίηση και είχε την αναπτυξιακή ετοιμότητα να συνάψει μια τέτοια σχέση, ότι αν το παιδί είναι αρκετά μικρό ώστε να μην το καταλαβαίνει ή να το θυμάται ή ότι τα παιδιά δεν είναι «άνθρωποι» και δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους ενήλικες.
  • Παιδοφιλία και παιδική πορνογραφία: Υπάρχει συσχέτιση της παιδοφιλικής διαταραχής και της παιδικής πορνογραφίας. Το διαγνωστικό εγχειρίδιο προτείνει ότι η εκτεταμένη χρήση πορνογραφικού υλικού που απεικονίζει παιδιά σε προεφηβική ηλικία αποτελεί χρήσιμη ένδειξη για την διάγνωση παιδοφιλικής διαταραχής. Βέβαια σε κάθε περίπτωση, αποτελεί ένδειξη και όχι κριτήριο διάγνωσης.
  • Επιδημιολογία Παιδοφιλικής Διαταραχής: Πιθανότατα τα ποσοστά να ανέρχονται μεταξύ τριών και πέντε τοις εκατό για τον ανδρικό πληθυσμό, ενώ για τον γυναικείο παραμένουν άγνωστα. Η παιδοφιλία δεν εξαιρεί τον γυναικείο πληθυσμό, αλλά τα ποσοστά αναμένεται να είναι αρκετά μικρότερα. Οι έρευνες από τις οποίες απορρέουν αυτά τα ποσοστά έχουν στηριχτεί κυρίως σε άνδρες που έχουν διαπράξει σεξουαλικά αδικήματα έναντι παιδιών και σε άνδρες που μπορούν να βρεθούν σε κλινικές δομές. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως αρκετά άτομα που θα μπορούσαν να διαγνωστούν με τη διαταραχή αποκλείονται από τις κατά προσέγγιση εκτιμήσεις. Ταυτόχρονα, φαίνεται πως είναι μία θεματική που συχνά αποφεύγεται. Εύλογα, λοιπόν, προκύπτει το ερώτημα, πόσοσυχνά εμφανίζεται; Κάτι τέτοιο φαίνεται πως πρακτικά είναι δύσκολο να απαντηθεί, καθώς και τα ίδια τα άτομα είναι ως επί το πλείστον απρόθυμα να το παραδεχτούν, ειδικά όταν έχουν διαπραχθεί ποινικά αδικήματα.
  • Εξέλιξη και Πορεία Διαταραχής: Η ετερογένεια της ομάδας των ατόμων που θα μπορούσαν να διαγνωστούν με την παιδοφιλική διαταραχή είναι η βασική υπόθεση σχετικά με τη δυσκολία σχηματισμού μιας συγκεκριμένης πορείας. Παρόλα αυτά, η παιδοφιλική διαταραχή είναι μια δια βίου συνθήκη. Στην πορεία της ορισμένα στοιχεία μπορούν να αλλάξουν με ή χωρίς παρέμβαση. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρξουν αλλαγές σχετικά με την αίσθηση δυσφορίας, τις διαπροσωπικές δυσκολίες και την όποια σεξουαλική συμπεριφορά που συνδέεται με παιδιά. Κατά συνέπεια, στη πορεία της παιδοφιλικής διαταραχής υπάρχουν αυξομειώσεις. Οι παρεμβάσεις που μπορούν να συμβάλουν σε αυτές τις αλλαγές βασίζονται κυρίως σε εθελούσια συμμετοχή, θεωρούνται αποτελεσματικές και στοχεύουν στην εξάλειψη της σεξουαλικής διέγερσης από παιδιά.
  • Πως εξηγείται: Η αιτιολογία της παιδοφιλίας παραμένει ακόμα και σήμερα ένα θέμα πολυδιάστατο που επιβάλλει περαιτέρω διερεύνηση. Κάποιοι παράγοντες που συμβάλλουν είναι οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, η προσωπικότητα, ο εθισμός, κάποιες ορμόνες και νευρολογικές, νεύρο-αναπτυξιακές διαφορές. Μελέτες έχουν δείξει πως υπάρχουν διαφορές στη δομή του εγκεφάλου. Οι διαφορές αυτές φαίνεται να είναι παρόμοιες με αυτές των ατόμων με διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων. Έτσι προκύπτει και το ερώτημα στον επιστημονικό κόσμο αν η παιδοφιλία μπορεί να εξηγηθεί καλύτερα ως παρορμητική-επιθετική διαταραχή ή όχι. Παρατηρείται επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, και ένα ενδεχόμενο γενικευμένης δυσλειτουργίας, όπως το χαμηλότερο επίπεδο νοημοσύνης. Σύνδεση έχει βρεθεί και στις περιπτώσεις σοβαρών τραυματισμών στο κεφάλι κατά την παιδική ηλικία, ειδικά πριν από την ηλικία των έξι ετών. Η μάθηση και η μίμηση θίγουν τον παράγοντα της κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία. Οι έρευνες μιλούν για τον φαύλο κύκλο της κακοποίησης, παρόλα αυτά τα ποσοστά δεν διαμορφώνουν μία ξεκάθαρη εικόνα. Άλλοτε η σύνδεση κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία και παιδοφιλίας αντικατοπτρίζεται σε πολύ υψηλά ποσοστά και άλλοτε όχι τόσο. Σίγουρα όμως η σεξουαλική κακοποίηση κατά την παιδική ηλικία είναι παράγοντας που συνυπολογίζεται.
  • Διαφορική Διάγνωση και Συννοσηρότητα: Πολλές από τις καταστάσεις που θα μπορούσαν να ερμηνευτούν ως διαφορική διάγνωση της παιδοφιλίας, μπορεί να υποδηλώνουν και συννοσσηρότητα. Αυτό σημαίνει πως είτε η συνθήκη μπορεί να εξηγηθεί καλύτερα μέσα στα πλαίσια μίας άλλης διαταραχής ή πως η παιδοφιλία συνυπάρχει με μία ή περισσότερες διαταραχές. Οι τρείς πιο συχνές διαφορικές διαγνώσεις της παιδοφιλίας είναι η Αντικοινωνική Διαταραχή Προσωπικότητας, οι διαταραχές Κατάχρησης Αλκοόλ και άλλων Ουσιών και η Ψυχαναγκαστική-Καταναγκαστική Διαταραχή. Αξίζει να σημειωθεί πως εκτός από διαφορικές διαγνώσεις, οι διαταραχές αυτές μπορούν να εμφανιστούν και ως συνυπάρχουσες. Η συννοσηρότητα στην παιδοφιλία είναι αρκετά συχνή, καθώς οι περισσότεροι παιδόφιλοι είναι πολύ πιθανό να διαγνωστούν και με κάποια διαταραχή διάθεσης, άγχους ή ελέγχου παρορμήσεων.

Βιβλιογραφία:

-American Psychiatric Publishing. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: Dsm-5. Washington (D.C.).

-Bleyer, Jennifer. “Sympathy for the Deviant.” Psychology Today, November 2015.

-Cohen, L. J., Gans, S. W., Mcgeoch, P. G., Poznansky, O., Itskovich, Y., Murphy, S., Galynker, I. I. (2002). Impulsive personality traits in male pedophiles versus healthy controls: Is pedophilia an impulsive-aggressive disorder? Comprehensive Psychiatry, 43(2), 127–134. doi: 10.1053/comp.2002.30796

-Eastvold, A., Suchy, Y., & Strassberg, D. (2011). Executive Function Profiles of Pedophilic and Nonpedophilic Child Molesters. Journal of the International Neuropsychological Society, 17(2), 295–307. doi: 10.1017/s1355617710001669

-Fagan, P. J. (2002). Pedophilia. Jama, 288(19), 2458. doi: 10.1001/jama.288.19.2458

-Hall, R. C., & Hall, R. C. (2007). A Profile of Pedophilia: Definitions, Characteristics of Offenders, Recidivism, Treatment Outcomes and Forensic Issues. Mayo Clinic Proceedings, 82(4), 457-471.

-Howitt, D. (2019). Introduction to forensic and criminal psychology. Harlow, United Kingdom: Pearson.

-Kring, A. M., Kyrios, M., Fassnacht, D., Lambros, A., Mihaljcic, T., & Teesson, M. (2018). Abnormal psychology. Milton, Qld: John Wiley & Sons Australia.

-Levey, R. & Curfman, W.C. (2010). Sexual and Gender Identity Disorders.

-Martellozzo, E., Nehring, D., & Taylor, H. (2010). Online child sexual abuse by female offenders: An Exploratory study. International Journal of Cyber Criminology (IJCC), 4.

-Rowan, E. L. (2006). Understanding child sexual abuse. Jackson: University of Mississippi Press.

-Samenow, S. E. (n.d.). How “errors in thinking” apply to pedophiles. Psychology Today. Retrieved October 12, 2021, from https://www.psychologytoday.com/intl/blog/inside-the-criminal-mind/201108/how-errors-in-thinking-apply-pedophiles.

-Seto, M. C. (2009). Pedophilia. Annual Review of Clinical Psychology, 5(1), 391–407. doi: 10.1146/annurev.clinpsy.032408.153618

-Seto, M. C. (2018). Pedophilia and sexual offending against children theory, assessment, and intervention. Washington, DC: American Psychological Association.

-Tenbergen, G., Wittfoth, M., Frieling, H., Ponseti, J., Walter, M., Walter, H., … Kruger, T. H. C. (2015). The Neurobiology and Psychology of Pedophilia: Recent Advances and Challenges. Frontiers in Human Neuroscience, 9. doi: 10.3389/fnhum.2015.00344

-Turner, D., Rettenberger, M., Lohmann, L., Eher, R., & Briken, P. (2014). Pedophilic sexual interests and psychopathy in child sexual abusers working with children. Child Abuse & Neglect, 38(2), 326–335. doi: 10.1016/j.chiabu.2013.07.019

What do you think?

25 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk:”Έχω έντονο άγχος εδώ και καιρό. Eίμαι 19 και με φοβίζουν όλες οι υποχρεώσεις.”

Ψtalk: “Ζηλεύω παθολογικά και αυτό με κατατρώει”