in

O εσωτερικός επικριτικός εαυτός μας ως μέσο προσωπικής εκπλήρωσης.

Ένας μικρός κριτής μέσα μας και πώς καλλιεργείται


Ερχόμενοι αντιμέτωποι με διαφορετικές κάθε φορά καταστάσεις, ανακαλύπτουμε και διαφορετικές πτυχές για τον εαυτό μας. Καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε ένα ζήτημα με την προϋπόθεση να μάθουμε από αυτό, για μία καλύτερη εξέλιξη στο μέλλον μας. Θα έχουμε παρατηρήσει επίσης, πως κάθε αντίδραση γεννά και μία εσωτερική σκέψη που εξαρτάται από το ερέθισμα το οποίο δεχόμαστε. Η σκέψη αυτή πολλές φορές συνδέεται και με προσωπικά μας βιώματα. Βιώματα που είναι απαραίτητο να διαχειριστούμε αποτελεσματικά, έτσι ώστε να επιλύσουμε την οποιαδήποτε πρόκληση υπερ του ψυχισμού μας.

Στη πραγματικότητα, μια επικριτική διάθεση προς τον εαυτό μας ενισχύεται συνήθως στην παιδική ηλικία. Ως την ηλικία περίπου των 4 ετών διαμορφώνονται οι σχέσεις μας με τα πρόσωπα του κοντινού περιβάλλοντός μας. Έτσι. ο βαθμός που καλλιεργείται και μας επηρεάζει  αυτού του είδους η φωνή μέσα μας, εξαρτάται από το εάν ερχόμαστε σε καθημερινή αλληλεπίδραση με υγιής προσεγγίσεις από τους δικούς μας, είτε ανατρεφόμαστε σε ένα τοξικό περιβάλλον.

Συγκεκριμένα σε περιπτώσεις όπου σε ένα παιδί ενισχύεται ο επικριτικός εαυτός του, οι γονείς διατηρούν μία εξίσου επικριτική στάση απέναντί του. Υπάρχει σημαντική έλλειψη υγιούς πειθάρχησης και συνήθως αντ’ αυτής χρησιμοποιείται η υπερβολική χρήση κανόνων και ελέγχου, οι έντονοι περιορισμοί καθώς και ένα είδος «σκληρής πειθαρχίας» (Beverly Engel, Healing your Emotional Self). Επίσης,  οι γονείς που δεν έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται τις καταστάσεις αντικειμενικά και να λειτουργούν δίκαια προς τα παιδιά τους, τους καλλιεργούν άθελά τους αυτή την συμπεριφορά.

Αντίθετα γονείς που χτίζουν υγιείς σχέσεις με τα παιδιά τους, ταυτόχρονα δείχνουν πολύ αγάπη, δεκτικότητα, κατανόηση, φροντίζουν να δημιουργούν ένα συναισθηματικά ασφαλές περιβάλλον, τα ενθαρρύνουν να εξελίσσονται και σίγουρα η πειθαρχική διαδικασία που ακολουθούν, χαρακτηρίζεται από δικαιοσύνη . Με αυτό τον τρόπο λειτουργούν κατευναστικά στο ψυχισμό του παιδιού τους και εκείνο σε καμία περίπτωση δεν αισθάνεται να επικρίνεται. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως δεν αναπτύσσεται και εκείνη η εσωτερική επικριτική φωνή μέσα του. Όλα έρχονται σε μία ισορροπία.

Μια βαθύτερη ματιά στην εσωτερική επίκριση.

Η εσωτερική επικριτική μας φωνή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αυτοπεποίθηση. Η αυτοπεποίθηση είναι τα συναισθήματα που βιώνουμε και αφορούν τον ίδιο μας το εαυτό. Σημαντικό για να πούμε πως έχουμε αυτοπεποίθηση, είναι να αποδεχόμαστε και να σεβόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό. Η αγάπη και η άνευ όρων αποδοχή του εαυτού μας, δεν αποτελεί εγωιστικό ζήτημα προς επίλυση. Αντίθετα λειτουργεί ευεργετικά και μας απελευθερώνει από πολλές μελλοντικές δυσχέρειες.

Σε περιπτώσεις όμως που η αυτοπεποίθηση δεν είναι αρκετή για να προχωρήσει κανείς μπροστά, φαίνεται πως διαταράσσεται η «αυτό -αντίληψη» του ατόμου (self-concept), (Beverly Engel, Healing your Emotional Self). Έτσι, η διαστρεβλωμένη αυτό-εικόνα επηρεάζει αρνητικά τον τρόπο  που αντιλαμβάνεται κάποιος τον εαυτό του, καθώς και τον τρόπο που νομίζει ότι τον βλέπουν οι γύρω του. Όσο μεγαλύτερη είναι η διαστρεβλωμένη αντίληψη που κατέχει κάποιος για τον εαυτό του, τόσο μεγαλύτερη και η έλλειψη της αυτοπεποίθησης.

Αρχή του κακού μπορεί να θεωρηθεί η «συναισθηματική κακομεταχείρηση» (Beverly Engel, Healing your Emotional Self) που μπορεί να προκληθεί στον ανθρώπινο ψυχισμό και εμφανίζεται με πολλές διαφορετικές μορφές:

Υπερβολική ελεγκτική διάθεση: Δεν δίνεται αρκετός χώρος στην προσωπικότητά του άλλου ώστε να νιώθει ελεύθερος και χαρούμενος να εξελιχθεί. Η τάση να παρεμβαίνει κανείς ακόμα και στον προσωπικό χώρο κάποιου, μπορεί να επιφέρει ολέθρια αποτελέσματα στην πορεία του ατόμου.

Ιδιαίτερα έντονη απαιτητική διάθεση: Όσο οι απαιτήσεις μεγαλώνουν προς έναν άλλο άνθρωπο, σίγουρα ο ψυχισμός του δεν μένει ανεπηρέαστος. Όσο γίνονται πιο έντονες, ίσως το άτομο νιώθει ανεπαρκές να ανταπεξέλθει και έτσι η αρνητική αυτοκριτική ενισχύεται.

Κακοποιητικές λεκτικές αναφορές: Ο τρόπος που απευθύνεται κανείς στον συνάνθρωπό του παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Όσο πιο αιχμηρή είναι η δύναμη του λόγου του, τόσες περισσότερες πληγές δημιουργεί στην ψυχή κάποιου. Τέτοιες αναφορές είναι βέβαιο πως διαστρεβλώνουν την αυτό-εικόνα και εντείνουν την επικριτική διάθεση στον εαυτό κάποιου.

Πώς να απαλλαγεί κανείς από αυτό το βαρύ φορτίο;

• Βασικός στόχος είναι η αποδοχή του εαυτού χωρίς όρια, που σημαίνει να είναι σε θέση κανείς να αναγνωρίζει την αξία του, ακόμα και εάν η αποδοχή από το περιβάλλον του δεν είναι η αναμενόμενη. Με αυτό τον τρόπο ενισχύεται και η αυτοπεποίθησή του . Εξίσου σημαντικό που λειτουργεί περισσότερο ως αποτέλεσμα της αποδοχής του εαυτού, είναι και αποδοχή του εαυτού των συναναστροφών μας. Όσο λιγότερη επικριτική διάθεση έχουμε για τους ανθρώπους γύρω μας, σημαίνει πως είμαστε σε καλό στάδιο αναφορικά με την κριτική που ασκούμε στον ίδιο τον εαυτό μας. Όσο περισσότερο δείχνουμε κατανόηση στους υπόλοιπους ανθρώπους, τόσο πιο πολύ αποδεχόμαστε εμάς τους ίδιους.

• Εφόσον έχουμε αναφέρει ότι ο επικριτικός εαυτός τροφοδοτείται από την παιδική μας ηλικία, θα πρέπει να μην φοβόμαστε να αντιμετωπίσουμε τους ανθρώπους, που πιθανώς συνέβαλαν αρνητικά στην εξέλιξή μας. Βιώνουμε ελεύθερα όλα τα αρνητικά συναισθήματα που έχουμε συσσωρεύσει, χωρίς να εστιάζουμε «εμμονικά» (Beverly Engel, Healing your Emotional Self) σε αυτά, αλλά έχουμε στο μυαλό μας πώς να τα μεταστρέψουμε σε κάτι χρήσιμο για την εξέλιξή μας. Ειδάλλως, θα έχουμε τα αντίθετα αποτελέσματα όπως κατάθλιψη, αίσθημα ντροπής (Beverly Engel, Healing your Emotional Self) κ.λπ.

• Ο ελεγχόμενος και δικαιολογημένος θυμός σε αυτή την περίπτωση λειτουργεί θεραπευτικά. Αυτό σημαίνει πως όσο αφήνουμε τον θυμό μας ελεύθερο στους υπεύθυνους, δεν αναλαμβάνουμε βάρος αυτής της κατάστασης. Είναι ένδειξη βελτίωσης της ψυχικής μας κατάστασης, καθώς με αυτόν τον τρόπο εξαλείφουμε όποιο ίχνος ντροπής, ενοχής και πόνου από μέσα μας. Μέσα από αυτή την αλλαγή δραστηριοποιούμαστε και εξελισσόμαστε.

• Τέλος, η αναγνώριση και αποδοχή των ίδιων μας των συναισθημάτων συμβάλλουν επίσης θετικά στην απομάκρυνση μας από τα «αρνητικά μηνύματα» (Beverly Engel, Healing your Emotional Self) που έχουμε δεχτεί. Πρακτικές όπως η γιόγκα βοηθούν στο να εκπαιδευτεί κανείς να βλέπει καλύτερα τον εαυτό του και με αυτό τρόπο ενισχύεται η «αυτό -επίγνωση» (Brian L. Thompson, Jennifer A. Waltz, Mindfulness, self-esteem, and unconditional self-acceptance).

Βιβλιογραφία:

Beverly Engel, Healing your Emotional Self, A powerful program to help you raise

your self-esteem, quiet your inner critic, and overcome your shame, pub. John Wiley & Sons

Barbara Houseman, Dealing with the Inner Critic, pub. 2013

Brian L. Thompson Department of Psychology, University of Montana Jennifer A. Waltz Department of Psychology, University of Montana, Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy Mindfulness, self-esteem, and unconditional

self-acceptance, Vol. 26, No. 2, pub. 2007

What do you think?

9 points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Γράφει η Ελένη Κουμίδη, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Ψtalk: ”Έχω δοκιμάσει να πάω σε ψυχολόγο, νιώθω ότι δεν βοηθιέμαι.”