in ,

Μεταμνήμη και μνημονικές στρατηγικές.


Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο “μεταμνήμη” θέλουμε να περιγράψουμε τις γνώσεις που έχει το ίδιο το άτομο για τη μνήμη του. Περιλαμβάνει επίσης και τις πεποιθήσεις που έχει για την επίδοση και την αποτελεσματικότητά του σε μνημονικά έργα. Δεν είναι εύκολο κάποιος να γνωρίζει με ακρίβεια την αυτο-αποτελεσματικότητά του σε τέτοια έργα και γι’ αυτόν τον λόγο οι υποκειμενικές πεποιθήσεις του ατόμου για τη μνήμη του δεν αντικατοπτρίζουν πάντοτε την αντικειμενική πραγματικότητα.

Οι μνημονικές στρατηγικές που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στις προσωπικές μας εμπειρίες και πεποιθήσεις για το τι είναι λειτουργικό και βοηθητικό για τη δική μας μνήμη και επηρεάζονται από την εποχή και τις συνθήκες στις οποίες ζούμε. Για παράδειγμα, σήμερα στο μάθημα της ιστορίας προωθείται πολύ περισσότερο η απομνημόνευση, παρά η σε βάθος επεξεργασία των πληροφοριών. Έτσι γίνεται μία ρηχή κι όχι τόσο αποτελεσματική προσέγγιση του υλικού που μακροπρόθεσμα δεν φαίνεται να έχει οφέλη για τους μαθητές. Επομένως είναι πολύ σημαντικό πριν χρησιμοποιήσουμε κάποια μνημονική στρατηγική να γνωρίζουμε τι βοηθάει την ίδια μας τη μνήμη. Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη ότι η οποιαδήποτε παρέμβαση δεν εξαλείφει τις αιτίες που μας οδηγούν στο να ξεχνάμε, απλώς μπορεί να βελτιώσει την τρέχουσα κατάσταση.

Τύποι μνημονικών στρατηγικών

Ένας από τους πιο βασικούς και αποτελεσματικούς τρόπους να συγκρατήσουμε πληροφορίες είναι η επανάληψη. Επίσης, η σε βάθος επεξεργασία της πληροφορίας, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, βοηθάει στην καλύτερη συγκράτηση του υλικού σε σχέση με την επιφανειακή επεξεργασία.

Εκτός από τις παραπάνω μνημονικές στρατηγικές, που θεωρούνται οι πλέον βοηθητικές υπάρχουν πλήθος μνημονικών βοηθημάτων που μπορούν να λειτουργήσουν ενισχυτικά για το μνημονικό μας σύστημα. Μερικά από αυτά είναι η “μέθοδος των τόπων”, οι “λέξεις-αριθμοί” και οι “λέξεις-κλειδιά”. Στη μέθοδο των τόπων προσπαθούμε να συνδέσουμε τα στοιχεία που επιθυμούμενα θυμηθούμε με ένα μέρος. Για παράδειγμα αν πρέπει να αγοράσουμε κάτι για το σπίτι θα οργανώσουμε στο μυαλό μας τα πράγματα ανάλογα με το συρτάρι ή το δωμάτιο που τοποθετούνται. Γι’ αυτές τις στρατηγικές σε αντίθεση με τις δύο πρώτες, απαιτείται περισσότερος χρόνος για να διδαχθούν και το άτομο πρέπει να καταβάλλει κόπο για να μάθει να τις χρησιμοποιεί.

Μία στρατηγική που αξίζει να αναφέρουμε είναι αυτή που στηρίζεται σε νοερές εικόνες. Σε αυτήν την περίπτωση συνδέουμε αυτά που θέλουμε να θυμηθούμε με περίεργες εικόνες ή μορφές. Πιο σπάνιες κι αυθόρμητες είναι οι εσωτερικές μνημονικές στρατηγικές όπως η επανάληψη, η κατηγοριοποίηση κι η ομαδοποίηση. Για παράδειγμα όταν θέλουμε να συγκρατήσουμε έναν αριθμό τηλεφώνου ομαδοποιούμε τους αριθμούς και τους ανακαλούμε ως ομαδούλα στη μνήμη μας(αντί για 4,5,8 θυμόμαστε 458). Τέλος αρκετά συχνές είναι οι εξωτερικές στρατηγικές που χρησιμοποιούνται από μεγάλη μερίδα κόσμου (κατάλογοι, σημειώματα, ημερολόγιο, χρήση συνταγών για το φαγητό κλπ.).

Είναι σημαντικό να έχουμε στο μυαλό μας ότι το κάθε σύστημα μνήμης χρειάζεται ιδιαίτερη μέριμνα και διαφορετικές ίσως στρατηγικές για να γίνει πιο λειτουργικό. Για παράδειγμα όσον αφορά την εργαζόμενη μνήμη μας , το σύστημα μνήμης που χρησιμοποιούμε πιο πολύ στην καθημερινή μας ζωή, έχουν γίνει αρκετές έρευνες που τη συνδέουν με τη διαδικασία της μάθησης. Αρκετοί μελετητές θεωρούν ότι μετά από παρέμβαση στην εργαζόμενη μνήμη μπορεί να βελτιωθεί η επίδοση των μαθητών στο σχολείο. Σύμφωνα με κάποιους ερευνητές, θα βοηθούσε αρκετά τα παιδιά που έχουν χαμηλή εργαζόμενη μνήμη εάν μέσα στην τάξη κάποιες πληροφορίες που χρησιμοποιούνται συχνά ήταν σε φανερό σημείο, όπως ο πίνακας του πολλαπλασιασμού, κάποιες λέξεις με δύσκολη ορθογραφία ή σημαντικές ημερομηνίες (Mastropieri,Sweda & Scruggs, 2000). Επίσης η αντίσταση στην οποιαδήποτε παρεμβολή μπορεί να ενισχύσει τη λειτουργία της εργαζόμενης μνήμης και γι’  αυτό οι μελετητές προτείνουν ήσυχο σχολικό περιβάλλον απαλλαγμένο από θορύβους και κίνηση(Engle, 2001). Σύμφωνα με το πρόγραμμα παρέμβασης για την ενδυνάμωση της εργαζόμενης μνήμης των Gathercole και Alloway (Gathercole & Alloway, 2008· Dehn,2008), το υλικό μπορεί να χωριστεί σε μικρότερες ενότητες, τα σύνθετα νοήματα να αντικατασταθούν από πιο απλά, να γίνονται επαναλήψεις και οι εκπαιδευτικοί να ενθαρρύνουν το παιδί να χρησιμοποιεί τη μακρόχρονη μνήμη του.

Βιβλιογραφία:

  • Κωσταρίδου-Ευκλείδη,Α. (2011). Θέματα γηροψυχολογίας και γεροντολογίας. Μνήμη,268-275.
  • Μασούρα,Ε. (2010). Εργαζόµενη Μνήµη. Μπορεί να Εργαστεί πιο Σκληρά; 

What do you think?

19 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Έχω κατάθλιψη και δεν βρίσκω το θάρρος να ξεκινήσω ψυχοθεραπεία”

Ψtalk: ”Δεν αντέχω άλλο. Είμαι σε απόγνωση. Εδώ και 3 χρόνια όλα μου παν ανάποδα”