Η σημαντικότητα της σεξουαλικής εκπαίδευσης στον αυτισμό
photo by Anna Kolosyuk on Unsplash.com

Η σημαντικότητα της σεξουαλικής εκπαίδευσης στον αυτισμό

Στη σημερινή εποχή η σεξουαλικότητα σαν έννοια αποτελεί θέμα ταμπού, ιδίως στα άτομα με αναπτυξιακές διαταραχές.

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι πιθανών η κοινωνία δεν είναι πρόθυμη να ασχοληθεί με τέτοιου είδους ζητήματα, καθώς η σεξουαλικότητα των ατόμων με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) συγκεκριμένα δεν έχει διερευνηθεί εκτενώς. Η εκπαίδευση γύρω από τη σεξουαλικότητα είναι ζωτικής σημασίας για τα άτομα με αυτισμό. Αυτό μπορεί να επιβεβαιωθεί και μέσα από τα αποτελέσματα σχετικής έρευνας όπου έφηβοι και νεαροί ενήλικες με ΔΑΦ δήλωσαν την ανάγκη τους για περισσότερη εκπαίδευση και ενημέρωση γύρω από τέτοια ζητήματα. Για το λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας μέσα από εμφανίσεις του συγκεκριμένου πληθυσμού στα μαζικά μέσα επικοινωνίας, αλλά και μέσα από συνεδρίες ψυχολογικής υποστήριξης και ψυχοεκπαίδευσης των ατόμων με αυτισμό και των οικογενειών τους (Τζιριβήλα, 2020).

Με βάση τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι η σεξουαλικότητα και η σεξουαλική εκπαίδευση παρέχουν γνώσεις ζωτικής σημασίας για τα άτομα με αυτισμό καθώς μπορούν να αποτρέψουν άλλες καταστάσεις, όπως η σεξουαλική κακοποίηση που θα έχει ως αποτέλεσμα τον κοινωνικό αποκλεισμό. Σε κάθε περίπτωση οι επαγγελματίες πρέπει να είναι καταρτισμένοι, να σέβονται τα δικαιώματα αυτών των ατόμων, να αναγνωρίζουν τη λεπτότητα του θέματος, καθώς επίσης και τις προσωπικές τους ανάγκες. Αυτό είναι πολύ σημαντικό καθώς η όλη διαδικασία είναι από μόνη της είναι πολύπλοκη και οι ειδικοί θα πρέπει να είναι πρόθυμοι να αποδεχτούν και να αγκαλιάσουν άνευ όρων τους προβληματισμούς τους.

Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος και ρομαντικές σχέσεις

Σε αντίθεση με την παραδοσιακή πεποίθηση που ισχυρίζεται ότι τα άτομα με αυτισμό είναι πολύ αφελείς και ανώριμα για να ενδιαφερθούν για ζητήματα σεξουαλικής φύσεως, η πλειοψηφία εκφράζει ξεκάθαρα την επιθυμία να έχουν ρομαντικές/σεξουαλικές σχέσεις. Τα άτομα με ΔΑΦ εκδηλώνουν συνήθως μεγάλη ανησυχία όταν βρίσκονται στη διαδικασία αναζήτησης συντρόφου και, εκτός απ’ αυτό, αδυνατούν να αποκωδικοποιήσουν σωστά τυχόν ερωτικές ενδείξεις και επιθυμίες του άλλου. Αυτή η δυσκολία συχνά τους προκαλεί σύγχυση, αυξημένο άγχος και φόβος με αποτέλεσμα την απροθυμία τους να συνάψουν ερωτικές σχέσεις.

Επιπλέον, έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία στην αφή γεγονός που μπορεί να καθιστά δύσκολη τη σωματική ευχαρίστηση κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής. Ωστόσο, μέσα από τις κατάλληλες στρατηγικές μπορούν να έχουν μια πιο υγιή και λειτουργική σεξουαλική ζωή (Rosqvist, 2014).

Από την άλλη πλευρά, διαθέσιμες μελέτες σχετικά με τη σεξουαλική υγεία των ατόμων με ΔΑΦ βασίζονται περισσότερο σε ενήλικες συμμετέχοντες ή έμμεσες αναφορές από γονείς ή συμβούλους εφήβων, συχνά χωρίς συγκριτικά δεδομένα. Σύμφωνα με τους γονείς τους οι έφηβοι/νέοι ενήλικες με ΔΑΦ έχουν, κατά μέσο όρο, περιορισμένες γνώσεις γύρω από τη σεξουαλικότητα – ιδιωτικότητα και εμπλέκονται λιγότερο σε κοινωνικά κατάλληλες (και περισσότερο σε ακατάλληλες) σεξουαλικές συμπεριφορές απ’ ότι οι τυπικά αναπτυσσόμενοι έφηβοι. Αυτοί οι γονείς τείνουν να υποτιμούν τη σεξουαλική εμπειρία και τις δραστηριότητες του παιδιού τους. Η υποτίμηση των σεξουαλικών συμπεριφορών μπορεί να αντανακλά όχι μόνο το γεγονός ότι οι περισσότερες από αυτές εκτελούνται ιδιωτικά, αλλά και ότι οι γονείς μπορεί να υποθέσουν ότι η σεξουαλικότητα είναι ανύπαρκτη ή άσχετη για το παιδί τους (Joyal CC, 2021).

Η σημαντικότητα των εκπαιδευτικών προγραμμάτων

Συνήθως, τα άτομα με αυτισμό είναι πιθανότερο να εκμυστηρευτούν στους γονείς τους το ερωτικό τους ενδιαφέρον προς κάποιο άλλο άτομο, σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους που το συζητούν με τους φίλους τους. Αυτό συμβαίνει λόγω των κοινωνικών τους ελλειμμάτων κάτι που μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων στην εφηβική και ενήλικη ζωή. Επομένως, για να μπορέσουν να ξεπεράσουν οποιαδήποτε ανησυχία έχουν σε θέματα που αφορούν τη σεξουαλικότητα θα πρέπει να δημιουργηθούν εξατομικευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα που να λαμβάνουν υπόψιν τις ανάγκες του κάθε ατόμου ξεχωριστά. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει πρωτίστως να συμβάλλουν στην ενίσχυση της κοινωνικότητας και των επικοινωνιακών δεξιοτήτων και, στη συνέχεια, να εκπαιδεύσουν τα άτομα γύρω από τη κατανόηση της σεξουαλικότητας τους και τη σύναψη σχέσεων. Τέλος, η συγκεκριμένη παρέμβαση θα τους βοηθήσει να ανακαλύψουν τον εαυτό τους, να έρθουν σε επαφή με τις δυσκολίες τους αλλά και να αναπτύξουν σημαντικές δεξιότητες που θα τους ωφελήσουν σε μεταγενέστερο στάδιο (Τζιριβήλα, 2020):

  • ενίσχυση της αυτοεκτίμησης
  • τεχνικές διαχείρισης αρνητικών συναισθημάτων
  • τεχνικές επικοινωνίας
  • ανακάλυψη σεξουαλικής ταυτότητας

Μέσα από τα παραπάνω θα εξασφαλίσουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής τόσο για τους ίδιους όσο και για τις οικογένειες τους γεγονός που θα αποτρέψει τη δημιουργία ακατάλληλης σεξουαλικής συμπεριφοράς.

Βιβλιογραφία:

Αγγλόφωνη

Joyal CC et al., (2021). Sexual Knowledge, Desires, and Experience of Adolescents and Young Adults With an Autism Spectrum Disorder: An Exploratory Study. Front. Psychiatry 12

Rosqvist, H. B. (2014). Becoming an ‘autistic couple’: narratives of sexuality and couplehood within the Swedish autistic self-advocacy movement. Sexuality and disability, 32(3), 351-363

Ελληνόφωνη

Τζριβήλα, Φ (2020). Απόψεις γονέων γύρω από τη σεξουαλικότητα και τη σεξουαλική εκπαίδευση των ατόμων με Διαταραχές Φάσματος Αυτισμού. Θεσσαλονίκη: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.

 

ΚοινοποίησηFacebookLinkedIn
Συμμετοχή στη συζήτηση

Archives

Categories