in ,

Γράφει η Λυδία Μούρτου, Ψυχολόγος

Τι είναι η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες; (PTSD)

H Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (Posttraumatic Stress Disorder), είναι ένας σχετικά σύγχρονος όρος, που συμπεριελήφθη με αυτόν τον τίτλο για πρώτη φορά στο εγχειρίδιο διάγνωσης και στατιστικής των ψυχιατρικών διαταραχών (DSM) το 1980.

Ορμώμενοι από τον εμφύλιο πόλεμο, οι Αμερικανοί κατανόησαν την Μετατραυματική Διαταραχή  ως ένα σύνολο σωματικών και ψυχολογικών αντιδράσεων, οι οποίες επηρεάζουν κυρίως το καρδιοαγγειακό σύστημα.

Το 1950, ο Freud, σε μια προσπάθεια να αντικρούσει τις οργανικές θεωρίες, αναφέρθηκε σε «άμυνες» που δημιουργούν τα τραυματισμένα άτομα, όπως η αποσύνδεση, η καταστολή και η άρνηση. Άλλες ψυχολογικές ερμηνείες που προστέθηκαν με τον καιρό περιελάμβαναν την κούραση στη μάχη/πολεμική εξάντληση/λειτουργική κούραση (Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος) και την πολεμική/τραυματική νεύρωση (Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος).

Το μετατραυματικό στρες δεν θα πρέπει να συγχέεται με το φυσιολογικό πένθος και την προσαρμογή μετά από τραυματικά γεγονότα. Η βασική αιτιολογία του μετατραυματικού στρες είναι το ίδιο το στρεσογόνο τραύμα, ωστόσο το γεγονός ότι δεν το εμφανίζουν όλα τα άτομα που εκτίθενται σε τραυματικά γεγονότα, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που παίζουν ρόλο, όπως η ηλικία, το ατομικό, οικογενειακό ιστορικό, η προσωπικότητα.

Σύμφωνα με στατιστικά ευρήματα, υπολογίζεται ότι περίπου το 50% με 70% των ατόμων εκτίθενται σε ένα τουλάχιστον τραυματικό γεγονός κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Όμως τα ποσοστά επιπολασμού της μετατραυματικής διαταραχής, υπολογίζονται στο 1.3%–7.8%, γεγονός που δείχνει –όπως προαναφέρθηκε- πως ένα μικρό ποσοστό αυτών που εκτέθηκαν σε τραυματικό γεγονός θα εμφανίσουν τη διαταραχή.

Τι ΔΕΝ είναι η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες;

Όπως συμβαίνει με πολλές συναισθηματικές και ψυχικές διαταραχές, έτσι και στη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, δημιουργούνται ορισμένοι μύθοι, συνοδευόμενοι από παραπληροφόρηση και παρερμηνεία, τους οποίους θα ήταν χρήσιμο να γνωρίζουμε, ώστε να τους καταρρίπτουμε.

  • Ένας μύθος είναι πως όσοι άνθρωποι εκτεθούν σε ένα τραυματικό γεγονός, θα αναπτύξουν Μετατραυματική Διατραχή του στρες. Όμως, όπως προαναφέρθηκε δεν εμφανίζουν όλοι όσοι εκτίθενται σε τραυματικό γεγονός τη διαταραχή και αυτό σχετίζεται τόσο με τη χρονική στιγμή και με την ένταση του γεγονότος, όσο και με την ψυχική ανθεκτικότητα του κάθε ατόμου.
  • Επίσης θεωρείται από πολλούς πως πρέπει κάποιος να έχει βιώσει ακραίας μορφής βία ώστε να εμφανίσει τη διαταραχή. Ωστόσο, σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM V), η Μετατραυματική Διατραχή του στρες εμφανίζεται αν ένα άτομο βιώσει, γίνει μάρτυρας ή έρθει αντιμέτωπο με γεγονότα που περιλαμβάνουν θάνατο ή κίνδυνο θανάτου ή σοβαρό τραυματισμό ή απειλή σωματικής ακεραιότητας προς το ίδιο ή προς άλλους.
  • Τελευταίος και σημαντικός μύθος είναι ο ισχυρισμός πως η Μετατραυματική Διατραχή  του στρες αποτελεί μια «ισόβια καταδίκη» από την οποία κανείς δεν «ξεμπλέκει». Αντίθετα όμως, η πλειονότητα των ατόμων βρίσκει τελικά ανακούφιση. Υπάρχουν επιτυχημένες ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, οι οποίες βοηθούν στην ευεξία και την ισορροπία του ατόμου.

Ποια είναι τα σημάδια πως κάποιος πάσχει από Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες;

Σύμφωνα με την τελευταία έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου (DSM V), για να διαγνωστεί με διαταραχή μετατραυματικού στρες, ένα άτομο πρέπει να έχει βιώσει ή υπάρξει μάρτυρας σε ένα τραυματικό, σωματικά απειλητικό γεγονός ή να έχει μάθει ότι συνέβη ένα τραυματικό γεγονός σε προσφιλές πρόσωπο και να εμφανίσει συγκεκριμένα συμπτώματα για τουλάχιστον ένα μήνα.

Τα συμπτώματα  στη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες κατηγοριοποιούνται σε τέσσερις ομάδες, οι οποίες περιλαμβάνουν:

  • Την αναβίωση (flashbacks): οι ασθενείς με Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες βιώνουν επανειλημμένα και έντονα τις τραυματικές σκέψεις και τις αναμνήσεις. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν αναδρομές στο παρελθόν, παραισθήσεις και εφιάλτες.
  • Την αποφυγή: το άτομο ίσως να αποφεύγει ανθρώπους, μέρη, σκέψεις, ή καταστάσεις που του θυμίζουν το τραύμα. Η αποφυγή αυτή δύναται να οδηγήσει σε απομόνωση από την οικογένεια και τους φίλους, καθώς και στην απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που το άτομο απολάμβανε προηγουμένως.
  • Την αυξημένη διέγερση: Το άτομο παρουσιάζει συναισθηματικά ξεσπάσματα, δυσκολία στον ύπνο, ευερεθιστότητα, δυσκολία στην συγκέντρωση, νευρικότητα ή τρομάζει εύκολα. Ενδέχεται να εμφανιστούν επίσης σωματικά συμπτώματα, όπως αυξημένη αρτηριακή πίεση, ταχυκαρδία, γρήγορη αναπνοή, σύσπαση στους μύες, ναυτία και διάρροια.
  • Την αρνητική διάθεση: Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σχετίζονται με τις ενοχές, την αποξένωση και τις αναμνήσεις του τραυματικού γεγονότος.

Τι βιώνει / αισθάνεται κάποιος που έχει Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες; 

Τα «σημάδια» που δείχνουν ότι ένα άτομο έχει υποστεί κάποιο τραυματικό γεγονός ή  έχει γίνει μάρτυρας αυτού, περιλαμβάνουν:

  • Ανησυχία, η οποία εμφανίζεται με τη μορφή ευερεθιστότητας, δυσκολίας στη συγκέντρωση, εναλλαγές στη διάθεση, νυχτερινούς τρόμους ή κρίσεις πανικού.
  • Συναισθηματικά ξεσπάσματα όπως ο θυμός ή το κλάμα.
  • Τα σωματικά συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνονται με τη μορφή ταχυπαλμίας, κόπωσης ή λήθαργου.

Πώς μπορώ να βοηθήσω τον εαυτό μου;

Η θεραπεία και η ανάρρωση από τη Διατραχή  Μετατραυματικού στρες, είναι σταδιακές και εξελισσόμενες διαδικασίες. Στόχος της θεραπείας είναι η μείωση των δυσλειτουργικών σκέψεων, των συναισθημάτων και των σωματικών συμπτωμάτων, καθώς και η βελτίωση της καθημερινής λειτουργικότητας του ατόμου. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή και τα δύο. Στην ψυχοθεραπεία το άτομο επικεντρώνεται στο πώς να αντιλαμβάνεται το τραυματικό γεγονός και στο πώς αντιμετωπίζει το συναισθηματικό και το ψυχικό κομμάτι της εμπειρίας του. Μαζί με τον ψυχοθεραπευτή, δημιουργούν ένα ασφαλές περιβάλλον και επεξεργάζονται το τραυματικό γεγονός, με στόχο την εξομάλυνσή του.

Αυτό το οποίο προτείνεται επιπλέον, είναι το άτομο να εκφράζεται, να μιλάει γι’ αυτό που του συνέβη και για τον τρόπο που αισθάνεται. Επίσης μπορεί να γράφει γι’ αυτή την εμπειρία, είτε αν επιθυμεί να το κρατήσει για τον εαυτό του, είτε αν θέλει να το μοιραστεί και με άλλους. Ακόμα καλό θα ήταν το άτομο να παρατηρεί και προσέχει τον τρόπο ζωής του, ώστε να μην οδηγηθεί σε καταχρήσεις και να ασκείται ή/και να χαλαρώνει το σώμα του συστηματικά.

Πως μπορώ να βοηθήσω έναν δικό μου άνθρωπο που πάσχει από Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες ;

Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για το άτομο που έχει βιώσει ή ήταν παρόν στο γεγονός, να το διηγηθεί. Ωστόσο θα ήταν χρήσιμο να κατανοούμε πλήρως το τι σημαίνει τραύμα/ τραυματικό γεγονός, να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα «σημάδια»  και να είμαστε πρόθυμοι να ακούσουμε χωρίς κριτική και να βοηθήσουμε το άτομο. Επομένως, η ενεργητική ακρόαση, η ενθάρρυνση, η υποστήριξη μετά από ένα τραυματικό γεγονός δύνανται να προσφέρουν πολλά πλεονεκτήματα στην ανάρρωση του ατόμου.

Βιβλιογραφία

Davidson JR, Stein DJ, Shalev AY, Yehuda R. (2004). Posttraumatic stress disorder: acquisition, recognition, course, and treatment. The Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences 16(2):135-47

  • Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour Research and Therapy, 38, 319–345.
  • Keane, T. M., Solomon, S., Maser, J., & Gerrity, E. (1995b, November). Assessment of PTSD. National Institute of Mental Health–National Center for PTSD Consensus Conference on Assessment of PTSD, Boston, MA.
  • Σαπουντζή – Κρέπια Δέσποινα. (2000).Stress Management:η διαχείριση του στρες. Εκδόσεις Έλλην.

 

 

What do you think?

12 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Μήπως υφίσταμαι ψυχολογική βία από το σύντροφό μου;”

Κόψε το Σχοινί