in , ,

Η Επαγγελματική Εξουθένωση (burnout) των Εκπαιδευτικών.


Η επαγγελματική εξουθένωση είναι μια σύνθετη έννοια η οποία εισήχθη για πρώτη φορά από τον Freudenberger το 1974. Η επαγγελματική εξουθένωση (burnout) είναι αποτέλεσμα χρόνιου στρες που σχετίζεται με την εργασία, το οποίο μας κάνει να αισθανόμαστε σωματικά και ψυχικά εξαντλημένοι και αδιάφοροι για την εργασία μας. Πρόκειται για ένα σύνδρομο που έχει αρνητικές συνέπειες στην ατομική, οικογενειακή και επαγγελματική ζωή του εργαζομένου.

Σύμφωνα με τη Maslach (1982) η επαγγελματική εξουθένωση αποτελείται από τρείς διαστάσεις: 1) τη συναισθηματική εξάντληση που αναφέρεται στη συναισθηματική υπερένταση και κατάπτωση που απορρέει από την εργασία, 2) την αποπροσωποίηση που αναφέρεται στην κυνική στάση που μπορεί να αναπτύξει ο εργαζόμενος για τα άτομα που είναι αποδέκτες των υπηρεσιών του και 3) την έλλειψη προσωπικής επίτευξης που αναφέρεται στην αίσθηση ανικανότητας που αποκτά ο εργαζόμενος σχετικά με την προσφορά του στο εργασιακό χώρο και τη συνεπαγόμενη μείωση της απόδοσης του.

Τα τελευταία χρόνια έχει έρθει στο φως το έντονο ενδιαφέρον των ερευνητών ως προς την επαγγελματική εξουθένωση των εκπαιδευτικών. Ο χώρος της εκπαίδευσης χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης και συναισθηματικής εξάντλησης. Επιπρόσθετα, έχουν αναγνωριστεί διάφοροι παράγοντες που συνδέονται με το εργασιακό άγχος των εκπαιδευτικών. Οι πιο σημαντικοί από αυτούς τους παράγοντες είναι: οι επιχειρηματικές απαιτήσεις, πολλές διαφορετικές δραστηριότητες στο σχολικό περιβάλλον, έλλειψη επαγγελματικής αναγνώρισης, προβλήματα στην τάξη, γραφειοκρατία, έλλειψη υποστήριξης, φόρτος εργασίας, πίεση χρόνου, έλλειψη παροχών.

Συμπτώματα

  • Σωματικά συμπτώματα: κόπωση, αϋπνία, μυϊκή ένταση, πονοκέφαλοι
  • Έλλειψη κινήτρων
  • Αρνητικά συναισθήματα
  • Αισθήματα απογοήτευσης
  • Σκέψεις για παραίτηση από την εργασία
  • Ευερεθιστότητα απέναντι σε συνεργάτες και πελάτες
  • Έλλειψη άντλησης ικανοποίησης από προσωπικά επιτεύγματα
  • Εξάντληση και δυσκολία συγκέντρωσης
  • Αίσθημα στρες, ανησυχία και αγωνία, υπερβολική συναισθηματική φόρτιση, απογοήτευση, λύπη, απελπισία ή κατάθλιψη

Αιτίες

Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην επαγγελματική εξουθένωση χωρίζονται σε περιβαλλοντικούς και ατομικούς.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες:

  • Ωράριο εργασίας
  • Αντίξοες συνθήκες εργασίας
  • Έλλειψη καθηγητών στα σχολεία
  • Φόρτος εργασίας
  • Φύση της εργασίας
  • Η σύγκρουση ρόλων ή η ασάφεια των ρόλων
  • Η υψηλή συναισθηματική φόρτιση του εργαζομένου
  • Έλλειψη υποστήριξης από συναδέλφους καθηγητές και από το κράτος

Ατομικοί Παράγοντες:

  • Η ηλικία
  • Το φύλο
  • Οι προσδοκίες και τα αρχικά κίνητρα
  • Οι αντιδράσεις των καθηγητών στις πιεστικές καταστάσεις
  • H προσωπική αίσθηση ελέγχου των γεγονότων

Στρατηγικές της επαγγελματικής εξουθένωσης

Οι στρατηγικές που μπορούν να εφαρμόσουν οι καθηγητές για να διατηρήσουν ισορροπία στην σωματική και την ψυχική τους υγεία είναι:

  • η ενθάρρυνση
  • η συνέπεια
  • η φιλικότητα
  • η ανάπτυξη της αίσθησης του << ανήκειν>>
  • αναγνώριση του περιβάλλοντος που επιθυμούν τα παιδιά μέσα στην τάξη
  • απόδοση σπουδαιότητας σε κάθε μαθητή ξεχωριστά
  • χιουμορ
  • κατανόηση όσον αφορά τις δυσκολίες των παιδιών

Αντιμετώπιση της επαγγελματικής εξουθένωσης

Η καλύτερη αντιμετώπιση είναι η πρόληψη. Σε ατομικό επίπεδο οι καθηγητές θα πρέπει να προβούν σε εκμάθηση τεχνικών χαλάρωσης και διαχείρισης χρόνου. Θα πρέπει να αναζητήσουν υποστήριξη τόσο από φίλους, όσο και από επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Ακόμη, η αποτελεσματική διαχείριση του χρόνου μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη και την αντιμετώπιση της επαγγελματικής εξουθένωσης. Σε κοινωνικό επίπεδο είναι σημαντική η συνεργασία με τους άλλους καθηγητές και η συζήτηση ώστε να αντιμετωπιστούν προβλήματα που θα επιφέρουν εξουθένωση του ατόμου. Επιπλέον, για να αποφευχθεί το φαινόμενο αυτό θα πρέπει να γίνουν αλλαγές στο περιβάλλον εργασίας. Ειδικότερα, θα πρέπει  να ρυθμιστεί ο φόρτος εργασίας, να εξασφαλιστεί ο προσωπικός έλεγχος στην άσκηση επαγγέλματος, να υπάρχουν ανάλογες ανταμοιβές και τροφοδότηση της συλλογικότητας.

Συνεπώς, η επαγγελματική εξουθένωση μπορεί να βλάψει κάθε όψη της ζωής του ατόμου και να έχει δηλητηριώδη επίδραση στις διαπροσωπικές και οικογενειακές σχέσεις και να οδηγήσει σε μια γενικευμένη αρνητική διάθεση απέναντι στη ζωή. Γι’ αυτό η διασφάλιση κατάλληλων εργασιακών συνθηκών καθώς και της ψυχοσωματικής τους υγείας είναι σημαντικό να τίθενται ως προτεραιότητα και από τους ίδιους τους εργαζομένους αλλά και σε συνεργασία με τις συλλογικότητες που τους εκπροσωπούν, ώστε η επαγγελματική ζωή του ατόμου να συντελεί στην ολοκλήρωση και όχι στην εξουθένωσή του.

Βιβλιογραφία

Bakker, A., Demerouti, E. and Schaufeli, B. (2003). “The socially induced Burnout Model”, Advancesin Psychology Research, 25, pp. 13-30.

Kyriacou, C. (1987). Teacher stress and burnout: an international review. Educational Research, 29(2), 146-152.

Μαργέτη, Β. Πως να αντιμετωπίσετε την επαγγελματική εξουθένωση. Naturanrg.gr

Maslach, C. (1982). Burnout: The cost of caring. Englewood Cliffs, NJ: Prentice – Hall.

Maslach, C., & Jackson, C. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour, 2, 99-113.

Schaufeli, W. B., & Salanova, M. (2007). Efficacy or inefficacy, that’s the question: Burnout and work engagement, and their relationships with efficacy beliefs, Anxiety, Stress & Coping: An International Journal, 20(2), 177-196.

What do you think?

13 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Όσα άτομα ζούμε με ΟΔΠ, δεν είμαστε τέρατα. Ούτε άτομα προς αποφυγήν.

Ψtalk: “Βιώνω μπούλινγκ στο σχολείο κι από την αδερφή μου.”