in , , ,

Αυτοεκτίμηση και Ναρκισσισμός

Εγκρίθηκε από την Ψυχολόγο Λυδία Μούρτου

3D illustration of a magnifying glass over a paper bakground with focus on the word me. Concept of egocentrism

Αυτοεκτίμηση και Ναρκισσισμός: Έχει ο  Ναρκισσιστής Υψηλή Αυτοεκτίμηση;

Η αυτοεκτίμηση είναι μια έννοια πολύσημη και δύσκολα προσδιορίσιμη. Γενικότερα, αναφέρεται στο πώς αισθάνονται οι άνθρωποι για τον εαυτό τους. Η αίσθηση αυτή μπορεί να είναι σταθερή και δεν μεταβάλλεται εύκολα από εξωτερικούς παράγοντες. Ερευνητές έχουν αποδώσει τον σχηματισμό της σε ασυνείδητες ενορμήσεις με ναρκισσιστικό περιεχόμενο ή στη συνειδητοποίηση ότι ο άνθρωπος είναι ένα μοναδικό ξεχωριστό μέλος του σύμπαντος. Υπάρχει κατηγοριοποίηση ανθρώπων με  χαμηλή ή υψηλή αυτοεκτίμηση που παρουσιάζουν διαφορετικές συμπεριφορές.  Άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση, έχουν ισχυρό Υπερεγώ και η αξία τους είναι βαθύτατα εξαρτημένη από την κριτική των άλλων. Η υψηλή αυτοεκτίμηση, ενεργοποιεί τον μηχανισμό άμυνας με αποτέλεσμα το άτομο να μην κλονίζεται συναισθηματικά σε σημαντικό βαθμό. Ο ναρκισσισμός, ως τύπος διαταραχής προσωπικότητας από την άλλη, είναι ένα σύγχρονο φαινόμενο καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν την ανάγκη αυτοπροβολής και αυτοθαυμασμού  και χαρακτηρίζεται από εγωκεντρισμό, έλλειψη ενσυναίσθησης και ανάγκη αποδοχής από τους άλλους. Είναι αξιόλογη η κατηγοριοποίηση της αυτοεκτίμησης καθώς και η συσχέτισή της με τη ναρκισσιστική διαταραχή.

Η υψηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργεί την αίσθηση μιας «ιδανικής» προσωπικότητας. Κάποια χαρακτηριστικά είναι η αίσθηση αυτογνωσίας, κατάκτηση κοινωνικής αποδοχής, προβολή των θετικών τους χαρακτηριστικών παραγκωνίζοντας συχνά τα μειονεκτήματά τους. Τα άτομα με  υψηλή αυτοεκτίμηση διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: πρώτον, αυτοί των οποίων οι ικανότητες, οι πράξεις, το ποιόν τους συνηγορούν στην αποφασιστικότητά τους και δεύτερον, αυτοί των οποίων οι ιδιότητες και η αυτοεκτίμησή τους, υποδεικνύουν ημιμάθεια, ανωριμότητα και λανθασμένο τρόπο σκέψης και λήψης αποφάσεων.  Το κυριότερο χαρακτηριστικό της πρώτης κατηγορίας, είναι ότι η βεβαιότητα για τον εαυτό πηγάζει από την εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους και δεν νοθεύεται από ναρκισσισμό.  Ως «επικίνδυνη» χαρακτηρίζεται η δεύτερη κατηγορία, όπου τα άτομα πιστεύουν ακράδαντα πως είναι ανώτεροι και μοναδικοί αλλά αυτό ευθύνεται αποκλειστικά στην έλλειψη αυτογνωσίας. Στην αντίθετη όψη, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, διακρίνεται από έλλειψη συναισθηματικής νοημοσύνης, επιθετικότητα ως “όπλο” σε κάθε απειλή, εξάρτηση από τη γνώμη των «σημαντικών» άλλων. Πιθανόν, πίσω από τη χαμηλή αυτοεκτίμηση να υποβόσκει μια ναρκισσιστική τάση, δεδομένου ότι η ανασφάλεια αυτών των ατόμων, τους προστατεύει από την έκθεσή τους στη κριτική των άλλων.  Έτσι, βρίσκονται σε διαρκή αγώνα υιοθέτησης συμπεριφορών που θα είναι αποδεκτές από τον κοινωνικό περίγυρο. Είναι όμως σημαντικό να διευκρινιστεί, πέρα από τη διάκριση χαμηλής και υψηλής αυτοεκτίμησης, ποια είναι η διαφορά μεταξύ χαρακτηριστικών γνωρισμάτων αυτοεκτίμησης και ναρκισσισμού.

Αρχικά, η διάκριση ανάμεσα σε αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό είναι πολύ σημαντική τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό πλαίσιο. Η αυτοεκτίμηση αφορά την αποδοχή του εαυτού, με τα θετικά και αρνητικά χαρακτηριστικά του. Αντίθετα, ο ναρκισσισμός, έγκειται στην ανάγκη του ατόμου για θαυμασμό και καλύπτει τα αισθήματα ανεπάρκειας και συναισθηματικού “κενού” του ατόμου. Όσον αφορά τις διαφορές ανάμεσα στην υγιή αυτοεκτίμηση και τον ναρκισσισμό, είναι ότι ο νάρκισσος θα υπερτονίσει προσόντα, ταλέντα και χαρακτηριστικά του τα οποία δεν αντιστοιχούν στην πραγματικότητα. Άτομα με υγιή αυτοεκτίμηση, από την άλλη, γνωρίζουν τις ικανότητές τους και δεν υποκύπτουν σε υπερβολικούς άστοχους ισχυρισμούς. Επίσης, άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή, δεν μπορούν να αποδεχτούν την αποτυχία και επιρρίπτουν ευθύνες στους άλλους. Για αυτό συχνά, η ψυχολογική τους κατάσταση είναι τόσο εύθραυστη, που εύκολα καταρρέει. Η αυτοεκτίμηση σε φυσιολογικά επίπεδα, συμβάλλει στην εύρεση τρόπων επίλυσης μιας αποτυχίας μέσω εναλλακτικών μεθόδων, στην αναγνώριση λαθών και στην αυτοβελτίωση του ατόμου. Ακόμη, μια διαφορά είναι ότι ο νάρκισσος θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο και σπουδαιότερο των άλλων και συχνά τους χρησιμοποιεί για να επιτύχει τους στόχους του, αδιαφορώντας για τα συναισθήματά τους. Από την άλλη, ένας χαρακτήρας με αυτοεκτίμηση αλλά και αυτογνωσία, συμπεριφέρεται με ενσυναίσθηση, σεβασμό και ειλικρίνεια.

Εν κατακλείδι, η αυτοεκτίμηση συνδέεται με τη διαταραχή ναρκισσισμού, καθώς ο υψηλός βαθμός εκτίμησης του εαυτού μπορεί να οδηγήσει σε υπέρμετρο ναρκισσισμό.  Το άτομο «χτίζει» την αυτοεκτίμηση του μέσω της κοινωνικής αποδοχής. Κάποιες φορές το «Εγώ», διογκώνεται σε υπέρμετρο βαθμό με αποτέλεσμα το άτομο να εστιάζει στον ανώτερο εαυτό του. Ένα άτομο με υψηλή αυτοεκτίμηση, χωρις ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, αξιολογεί υπεύθυνα τις κοινωνικές και διαπροσωπικές του επαφές, σε αντίθεση με τον ναρκισσιστή που χρησιμοποιεί τις επαφές ως μέσο επιβεβαίωσης. Οι σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες, παρασύρουν τους ανθρώπους σε υιοθέτηση ναρκισσιστικών προτύπων. Η υγιής αυτοεκτίμηση είναι απαραίτητο συστατικό στοιχείο για τον άνθρωπο και είναι αποτέλεσμα εσωτερικών διεργασιών αποδοχής και αγάπης του εαυτού. Κρίνεται λοιπόν επιτακτική ανάγκη, η παρέμβαση και υποστήριξη των ανθρώπων με ακραίες ναρκισσιστικές συμπεριφορές, με στόχο τη συναισθηματική ισορροπία και  ψυχική υγεία τους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι κοινωνικές επιρροές, επιβάλλουν το “φιλτράρισμα” των προτύπων, με στόχο την υιοθέτηση ωφέλιμων και συνετών συμπεριφορών που θα συνεισφέρουν στην πνευματική και συναισθηματική  μας ολοκλήρωση.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ευστράτιος Παπάνης, «Αυτοεκτίμηση: Θεωρία και Αξιολόγηση», Εκδόσεις Ι. Σιδέρης

Ελευθερία Μουστάκα, Msc Ψυχολόγος, «Υψηλή Αυτοεκτίμηση ή Ναρκισσιστική Διαταραχή προσωπικότητας;» https://emoustaka.gr/ipsili-aftoektimisi-i-narkissistiki-diatarachi-prosopikotitas/

Ε. Αδαμούλα, Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπεύτρια: «Διαταραχή της Αυτοεκτίμησης και Ναρκισσισμός»,  https://psychologos-adamoula.gr/blog-arthra-psukhotherapeia/diatarakhe-tes-autoektimeses-kai-narkissismos.html

Οι εικόνες ανακτήθηκαν από: pixabay.com

What do you think?

18 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Νιώθω ότι οι φίλες μου δεν με καταλαβαίνουν”

Ψtalk: “Πώς θα έχω περισσότερη αυτοπεποίθηση για να αντιμετωπίσω τα παιδιά που με βρίζουν;”