in ,

Τα 3 Στάδια του Θυμού


«Το να κρατάς θυμό είναι σαν να αρπάζεις ένα αναμμένο κάρβουνο για να το πετάξεις σε κάποιον. Αυτός που καίγεται είσαι εσύ!» (Βούδας).

Ο θυμός είναι ένα συναίσθημα που αφορά όλους μας. Κανείς δεν μπορεί να ελέγξει αν θα θυμώσει ή όχι. Μπορούμε να θυμώσουμε με κάποιον άλλον άνθρωπο είτε επειδή μας προσέβαλε είτε επειδή μας δυσαρέστησε κάποια πράξη του. Μπορούμε να θυμώσουμε με άψυχα αντικείμενα, όπως με το αυτοκίνητό μας που μόλις μας άφησε στη μέση του δρόμου. Ακόμη και με τον ίδιο μας τον εαυτό μπορούμε να αισθανθούμε θυμωμένοι. Κάποιοι άνθρωποι αντιδρούν ακραία όταν θυμώνουν και άλλοι πάλι όχι. Σε κάποιους ο θυμός διαρκεί για μεγάλο διάστημα και σε κάποιους είναι κάτι παροδικό.

Είναι σύνηθες να αναρωτιόμαστε αν είμαστε έρμαια των συναισθημάτων μας και συγκεκριμένα του θυμού μας. Εγείρεται το ερώτημα: «Μπορούμε να κάνουμε κάτι ουτοσώστε να μην ξανά θυμώσουμε;». Η σύντομη απάντηση είναι όχι! Όμως υπάρχει κάτι που μπορούμε να ελέγξουμε. Ο Dr. Abraham Twerski χωρίζει το θυμό σε τρία στάδια: Θυμός, Οργή, Μνησικακία.

Θυμός

Το πρώτο στάδιο αφορά το συναίσθημα αυτό καθεαυτό. Είναι η αντίδραση του εγκεφάλου μας σε καθετί που θεωρεί “απειλή”. Οι καρδιακοί παλμοί αυξάνονται, η αναπνοή γίνεται κοφτή και δύσκολη, υπάρχει μυϊκή ένταση και θολή σκέψη. Ξαφνικά όλα μας φταίνε γιατί ο εγκέφαλος δεν μπορεί να ξεχωρίσει τι είναι “απειλή” και τι όχι. Αυτό το στάδιο βρίσκεται εκτός του πεδίου ελέγχου μας. Είναι μια ενστικτώδης αντίδραση του οργανισμού μας και είναι ανώφελο να αισθανόμαστε άσχημα γι αυτό. Πολλοί είναι εκείνοι που αισθάνονται ενοχές επειδή θύμωσαν, με τους γονείς τους, με τους φίλους τους, με τον εαυτό τους. Σε αυτό το στάδιο δεν μπορούμε να ελέγξουμε τίποτα. Δεν ισχύει όμως το ίδιο και για το επόμενο στάδιο.

Οργή

Σε αυτό το στάδιο ο Dr. Abraham Twerski συγκαταλέγει τις πράξεις που ακολουθούν το συναίσθημα του θυμού, δηλαδή την αντίδρασή μας. Οι αντιδράσεις ενός ανθρώπου στον θυμό ποικίλουν. Σε αυτό το στάδιο ανήκουν οι φωνές, οι ύβρεις, η χειροδικία, ο αυτοτραυματισμός. Πράξεις που πολλές φορές μετανιώνουμε όταν έχουμε ηρεμήσει, όταν το επεισόδιο έχει λήξει και μπορούμε να δούμε τα πράγματα από μια πιο ψύχραιμη ματιά. Πολλές φορές, ακόμη και αν το συμβάν είναι ασήμαντο, η αντίδραση μπορεί να είναι ακραία, λόγο του συσσωρευμένου θυμού που κουβαλάει ένας άνθρωπος μέσα του. Σε αυτό το στάδιο ανήκει και η εκτόνωση, η οποία αν διοχετευτεί σωστά, έχει ευεργετικές ιδιότητες για την ψυχολογία του ατόμου. Επιπλέον, μπορεί να μας αποτρέψει από το να περάσουμε στο επόμενο στάδιο του θυμού.

Μνησικακία

Αυτό το τελευταίο στάδιο είναι και αυτό που μπορεί να μας προξενήσει το μεγαλύτερο κακό. Έχει να κάνει με το πόσο χρόνο διαρκεί ο θυμός μας. Μπορεί να διαρκέσει μερικά λεπτά. Ίσως αναπαράγουμε στο μυαλό μας το συμβάν και τα αρνητικά συναισθήματα που γεννήθηκαν από αυτό για μέρες. Καμιά φορά, ο θυμός μας μπορεί να κρατήσει για ολόκληρα χρόνια. Δημιουργούμε αρνητικές σκέψεις γύρω από το άτομο ή την κατάσταση που μας προξένυσε θυμό, προσπαθούμε να βρούμε αν φταίξαμε κάπου και όλη αυτή την επιβάρυνση την επιβάλλουμε στον εαυτό μας, “τιμωρώντας” τον ουσιαστικά, για κάτι που δεν έφταιξε.

Και το ερώτημα είναι «Τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε τις επιπτώσεις του θυμού;».

Στο πρώτο στάδιο δεν μπορούμε να ελέγξουμε σχεδόν τίποτα. Ο θυμός είναι μια αντίδραση σε ένα ερέθισμα. Όπως το γέλιο είναι η αντίδραση στη χαρά και το κλάμα είναι η αντίδραση στη λύπη, έτσι και ο εκνευρισμός, η πίεση και τα υπόλοιπα συμπτώματα που αναλύσαμε είναι τα φυσικά επακόλουθα του θυμού. Το μόνο πράγμα το οποίο μπορούμε να αλλάξουμε είναι το αίσθημα της ενοχής μας. Είναι λάθος να αισθανόμαστε ένοχοι επειδή θυμώσαμε. Είναι σα να αισθανόμαστε ενοχή επειδή χαρήκαμε με κάποιο νέο ή στεναχωρηθήκαμε με κάποιο δυσάρεστο γεγονός. Όπως έχω αναφέρει και στο άρθρο «Ζωή σαν Καρδιογράφημα», τα συναισθήματά μας πρέπει να τα βιώνουμε. Και είναι πολύ σημαντικό να εκτονώνεται ο θυμός μας, όμως ελεγχόμενα και στοχευμένα.

Έτσι περνάμε στο δεύτερο στάδιο, το οποίο βρίσκεται μέσα στη σφαίρα επιρροής μας. Το πως θα αντιδράσουμε σε μια κατάσταση που μας προκαλεί θυμό εξαρτάται από εμάς. Προσοχή, δεν είπα ότι είναι εύκολο, είπα ότι μπορούμε να το ελέγξουμε και συνεπώς να το βελτιώσουμε. Σκέψου για λίγο ότι κρατάς στα χέρια σου ένα δοχείο με αφρό ξυρίσματος και τον αδειάζεις πάνω σε ένα τραπέζι. Η διαδικασία είναι εύκολη και ίσως και κάπως εκτονωτική. Αν σου πω βάλε τον αφρό πάλι πίσω στο δοχείο τότε αρχίζουν τα δύσκολα. Το ίδιο ισχύει και για το θυμό. Άπαξ και οι λέξεις βγουν από το στόμα σου δε γυρίζουν πίσω. Όσα συγνώμη και αν ζητήσεις, αυτές θα μείνουν χαραγμένες στο μυαλό του ανθρώπου που έχεις απέναντί σου. Και αν δε σε νοιάζει για κάποιον άγνωστο, τι θα γίνει για κάποιον που αγαπάς; Είναι πολύ σημαντικό να κυριαρχούμε στον εαυτό μας. Αν θεωρείς πως μπορείς να απαντήσεις χωρίς φωνές και απρεπείς εκφράσεις κάντο. Αν αισθάνεσαι ότι η κατάσταση ξεφεύγει απομακρύνσου, πάρε το χρόνο σου. Αν πιστεύεις πως δεν μπορείς να το διαχειριστείς, τότε ζήτα τη βοήθεια κάποιου ειδικού. Δεν είσαι μόνος/η σε αυτό.

Το σημαντικότερο όμως είναι να καταλάβεις ότι όλα αυτά τα κάνεις για το καλό σου. Το να παραμένεις θυμωμένος με έναν άνθρωπο ή μια κατάσταση είναι, όπως πολύ δεικτικά αναφέρει ο Dr. Abraham Twerski, σα να επιτρέπεις σε κάποιον που δεν συμπαθείς να μένει μέσα στο κεφάλι σου χωρίς να πληρώνει νοίκι. Είσαι ένας τέτοιος άνθρωπος; Αν θες να απαλλαγείς λοιπόν από τις επιπτώσεις της μνησικακίας, μάθε να συγχωρείς! Συγχωρώ δε σημαίνει υπομένω. Συγχωρώ σημαίνει πάω παρακάτω! Αυτό που πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν, είναι ότι ο άνθρωπος που συγχωρεί είναι αυτός που λυτρώνεται. Μόνο αν αφήσεις το παρελθόν πίσω, θα μπορέσεις να ζήσεις το παρόν και να επικεντρωθείς στο μέλλον.

Σίγουρα όλα αυτά που διάβασες, δεν είναι εύκολα να γίνουν, ούτε απλά και αν μπορούσε ο καθένας μας να τα κάνει δε θα βρισκόσουν σε αυτή τη θέση, να διαβάζεις αυτό το άρθρο. Έχοντας διαχωρίσει όμως μέσα σου τα στάδια του θυμού και γνωρίζοντας τι βρίσκεται στον έλεγχό σου και τι όχι, μπορείς να κάνεις μια νέα αρχή και να δώσεις στον εαυτό σου ένα πολύτιμο δώρο: την αυτοκυριαρχία!

Spielberger, C. D., Reheiser, E. C., & Sydeman, S. J. (1995). Measuring the Experience, Expression, and Control of Anger. Issues in Comprehensive Pediatric Nursing, 18(3), 207–232.

What do you think?

14 Points
Upvote Downvote

Comments

Αφήστε μια απάντηση

Loading…

0

Ψtalk: “Nιώθω κουρασμένη, απαρατήρητη”

Ψtalk: “Η αγάπη μου είναι η τέχνη. Να ακολουθήσω το ένστικτο μου;”